Emeğe hürmet etmek…

Evimizin önünde bir erik ağacı var. Güzel meyve veriyor. Cömert. Meyvelerinden dolayı, her yıl, adeta saldırıya uğruyor. Dalları kırılıyor, taşlanıyor, "sopayla" dövülüyor. Haliyle, perişan oluyor. Buna rağmen, kendisini tekrar toparlıyor, yaralarını sarıyor, vazifesini / hayatını sürdürüyor. Hemen yanında, bir başka ağaç. Kavak. Ona dokunan, hatta bakan bile yok. Sessiz sedasız, kendi halinde yaşayıp gidiyor. Anladığım kadarıyla, rahatı ve sağlığı iyi. Yaprak neşesi yerinde.

Bu hep böyledir: İşinizi iyi yaptıkça, meyve verdikçe, size musallat olanların sayısı artar. Kafasını kaldıran sizi görür. İyi niyetliyse, işin bir ucundan tutup katkı sağlar. Su verir. Fedakârlık yapar. Değilse ve kıskanıyorsa, düşmanlık. Sizi kurutmaya, kesmeye çalışır. Heves, insanın dalıdır. Hevesinizi kırar. Şevkinizi köreltir. Direncinizi düşürür. Çoğunlukla da başarılı olurlar. Bu şekilde, birçok çalışkan ve yetenekli ismin sükût etmesi sağlanmıştır.

Evet. Büyük emeklerin bir çırpıda yok sayıldığı günlerden geçiyoruz. Onca meşakkatle, mücadeleyle meydana getirilmiş işlerin yıkılmak istendiği. İlişkilerin öne geçtiği. Çilesiz, dertsiz, davasız. Böyleleri, emeğe de hürmet etmiyorlar. Bir cümlesine katılmadıkları yazarı, bir dizesini beğenmedikleri şairi, tercihlerinden dolayı bir editörü, hedef haline getirebiliyorlar. Biraz daha açarsak; kendisine ait bir kelimesi bile olmayanlar, eserleriyle bir dünya kurmuş olanları kıyasıya eleştirebiliyor. Adil mi? Değil. Hakkaniyetli mi? Hayır.

Bu biçimsiz durum, maalesef, sosyal medya üzerinden hızla yayılıyor. Sınırsız incitme ve incinme özgürlüğü. Sadece bu dünya için söylersek; bedelsiz, maliyetsiz.

***

Geçenlerde, bir grup arkadaşla Zeytinburnu"na gitmiştik. Her yer bina ve insan ormanı. Göz, bir boşluk, yeşil bir dal arıyor. Dar sokaklar, otoparka dönüşmüş kaldırımlar, yorucu bir trafik. Yaşamak için neredeyse yer yok. Sonra üç-dört çocuk gördük. Şaşkındık. Çünkü çocuklar merdivenlerde top oynuyorlardı. Daha doğrusu, oynamaya çalışıyorlardı.

İşte bu çocuklar, gençler, hep evlerde, bir başlarına büyüyorlar. Televizyonun, bilgisayarın karşısında. Cep telefonuyla, internetle beraber. Gerçek arkadaşlığı, dostluğu, dayanışmayı, fedakârlığı, samimiyeti, toprağı, tabiatı tam manasıyla bilmeden. Bir muhit görgüsü, terbiyesi almadan. Aidiyet duygusundan uzak. Hatırasız. Memnuniyetsiz. Özetle, hayatsız büyüyorlar.

Oscar Niemeyer, "günümüz gençlerinin en ciddi sorunlarından biri, yalnızlıktır" diyor. (Dünya Adil Değil, Sel Yayıncılık, sayfa 48) Öyledir ve doğrudur.

Gördüğüm, anladığım, yaşadığım şu: Bütün bu eksikliklerin yan etkileri, özellikle sosyal medyada kendisini gösteriyor. En başta da "emeğe hürmet" bahsinde. Edebiyattan siyasete kadar.

***

Emeğe hürmet etmek, uzun ve yorucu bir konu. Sözgelimi; mütedeyyin camiadaki müesseselerin iş tutuş şekli, çalışanlarına yaklaşım biçimi, çoğu zaman ve maalesef, hem insanî, hem islamî değil. Emeğin hakkı, hafife alınıyor gibi. İrfan ehlidir ve ne güzel söylemiştir: "İnsanı, yoklukta (zorda) sabrı, varlıkta (kolayda) tavrı belli eder." Bu, elbette, kurumlar için de geçerlidir.

Bana kalırsa, zamanımızın kötülüklerinden biri de şudur: Paranız varsa ve acıma duygunuz yoksa, servetinizi her yıl ikiye, üçe katlayabiliyorsunuz. O halde soralım: Emek bunun neresinde?

Kötülük demişken. Biliyoruz ki, kötülük, dinç ve arsızdır. İyilik ise yorgun ve yaralı.

Acımasızlık ve kötülük emeğe yönelirse, gönülleri usandıran sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Yakıcı, yıkıcı ve yorucu.