Şakir Kocabaş

İlkin yazılarıyla tanıdık rahmetli Şakir Kocabaş’ı; 1980’li yıllarda, dönemin en nitelikli dergilerinden Yönelişler’de, sonu “Vesselâm” diye biten ve bilim felsefesi, mantık ve dil felsefesine dair Türkiye için yeni sayılabilecek görüş ve yaklaşımlarını sergileyen yazılara attığı imzadan..

İlgilileri için önemli, kayda değer ve ufuk açıcı yazılardı.

O yıllarda İngiltere’de bulunuyordu.

İzinli olarak İstanbul’a geldiği bir yaz döneminde, Yönelişler’in Cağaloğlu’ndaki bürosuna da uğramış, tanışma imkânı bulmuş ve kendisini çok sevmiştik.

Naif, çelebi, kibar bir kişiliği vardı.

Düzenli bir çalışma disiplini içinde olduğu her hâlinden belli oluyordu.

Kafasında belli başlı felsefî meseleler ve bu meselelerin çözümüne dair ana hatları çizilmiş, referans noktaları aşağı-yukarı belirlenmiş kimi ulaşım düzenekleri mevcuttu.

O yıllarda felsefe tahsilini sürdüren bendeniz, kendisinde tam bir felsefeci kimliği/kişiliği bulmuştum: İdealleri olan ve bu idealler için mesai harcayan bir ‘felsefeci’ tipi..

Batı’nın bilim ve felsefe dünyasını yakından izliyor ve tanıyor, bu dünyanın felsefî disiplin ve çalışma prensiplerine ayak uyduruyor ve fakat bir Müslüman gibi düşünüyor; hayata, insana, dünyaya, varlığa ve varoluşa bir Müslüman gibi bakıyordu.. Bu özelliğiyle de, felsefe çalışmaları için Batı’ya giden ve Türkiye’ye döndüğünde çalıştığı kurumda bir Batılı gibi düşünen, yapıp-eden kimi felsefe hocalarından kesinkes ayrıydı, farklıydı..

Evet, yazıları belli çevrelerde ilgi görüyor, kendisini merak edenler çıkıyordu. Bu bağlamda, Şakir Bey’i fakülteye davet edenlerden biri de dönemin felsefe doçentlerinden Şafak Ural’dı. Görüşmelerine vesile olduğumu iyi hatırlıyorum; birkaç kez karşı karşıya geldiler, uzun uzun konuştular..

Şakir Kocabaş, özellikle mantık ve bilim felsefesi alanında yeni şeyler söylüyor ve bu alanda Türkiye’deki seviyenin biraz düşük olduğundan yakınıyordu.

Bu arada, Yönelişler’de çıkan yazıları ve sair çalışmaları, “İfadelerin Gramatik Ayrımı” başlığını taşıyan bir kitap olarak Yüksel Kanar’ın Ekin Yayınları tarafından basıldı. Şakir Bey’in, bundan büyük bir memnuniyet duyduğuna hepimiz şâhit olduk. Kitap, o yıl, TYB ‘düşünce’ ödülünü aldı.

Şakir Kocabaş’ın ‘gramatik ayrım’ dediği şeyle ilgili şu ifadelerini hiç unutmuyorum: İnanç alanını ilgilendiren kavram, kelime ve fiillerin, bilim alanına, daha doğrusu ‘bilimsel dil’e dahil edilmesi ve bu tür kavram, kelime ve fiillerin bir bilimsel ifadede kullanılması, tipik bir ‘dil’, ‘gramer’ yanlışıdır.. Örneğin, bir kimse, “Suyun 100 derecede kaynayıp 0 derecede donduğuna ‘inanıyorum’” diyemez, dememelidir! Zira, ‘inanmak’ fiili, adı üstünde inanç alanını, inanç dünyasını, teolojiyi ilgilendiren bir kelime, bir fiildir; dolayısıyla bilimsel terminolojide yeri olmamalıdır. Kaldı ki; inanç alanının, bilimsel teoriler gibi kimi özellikleri -doğrulanabilme/yanlışlanabilme, deney alanına açık olma, tekrarlanabilme- haiz olmadığı, daha doğrusu, bu tür özelliklere ve ayırıcı niteliklere ihtiyaç duymadığı açıktır. “İnandım” dersiniz ve olay biter! Oysa, bilimsel bir teori ve bu teorinin ispatı, ‘deney’ sonrası gerçeklik kazanabilir ancak. O ‘olgu’ karşısında ‘inanmak’ ya da ‘inanmamak’ pozisyonunda olamazsınız..

O yıllarda, sol jargonu kullanarak, ‘bilimsel’ konuştuğu iddiasında bulunan “felsefe koridoru”ndan kimi arkadaşlara, Şakir Bey’in ‘gramatik ayrım’ eksenli yaklaşımlarından kalkarak bazı sorular yönelttiğimde, şapa oturduklarını hiç unutamam..

Sonraki yıllarda Türkiye’ye dönen ve kendi sahasında önemli çalışmalara imza atan Şakir Kocabaş’ı, geçtiğimiz yıllarda bir televizyon kanalında izlemiştim. İfade biçimi, mimikleri, sakin tavrı hiç değişmemişti..

Kendisini genç sayılabilecek bir yaşta ve en verimli döneminde kaybettik. Şakir Kocabaş’a Allah’tan rahmet, ailesiyle yakınlarına baş sağlığı diliyorum. Mekânı cennet olsun. Amin..