"Saat Bursa Suları" ve edebiyatta yerel olanın ilân edilmemiş iflâsı

Geçtiğimiz yıllarda, Bursa''da yerel yayın yapan bir televizyon kanalının benim de katıldığım edebiyat içerikli bir programında, konuşmacılardan birinin yana-yakıla cevabını aradığı bir soru karşısında büyük bir şaşkınlığa uğramıştım. Arkadaşın ortaya attığı soru şuydu: Neden bizim Bursalı şairlerimiz yok; neden Bursa''yı anlatan şiirler yazılmıyor?.. Bana göre sanat estetiğini yaralayan bu bakış, şiirin/edebiyatın has değerlerini yerel dürtü, heyecan ve beklentilere indirgeyen tipik bir ''taşralı'' yaklaşımıydı ve ben konuyla ilgili düşüncelerimi "Yerel mercekten kurtulmak!" başlıklı bir yazıyla "4. Bursa Edebiyat Günleri"nde seslendirmiştim.

Bana o günleri hatırlatan, 22-24 Mart tarihlerinde bu yıl 6.''sı gerçekleştirilen "Bursa Edebiyat Günleri"nin "Saat Bursa Suları" adı altındaki program içeriği ve oturumlar oldu. Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı himayesinde, Uludağ Üniversitesi profesörlerinden Mustafa Durak''ın organizesi ve gayretleriyle Tayyare Kültür Merkezi''nde biraraya gelen konuşmacılar, hazırladıkları bildirileri Bursalılar''la paylaşarak, sanatın/edebiyatın yerel eğilimlerle sınırlandırılamayacağını bir kez daha gösterdiler.

İlk günkü oturumda, adından da anlaşılacağı gibi "Bursa Yazıları"nda dile getirilen "Bursa İzlenimleri, Denemeleri"; Ramis Dara, Neşe Karel, Nuri Demirci, Raif Kaplanoğlu, Ali Özçelebi tarafından dinleyicilere sunuldu. İkinci günün ilk oturumunda Abdülkadir Budak, Mehmet Taner ve Zeynep Aliye''den Murat Batmankaya''ya konuşmacılar, "Edebiyat Yazıları" bağlamında odaklandıkları konuları "Edebiyat Denemeleri, İncelemeleri"yle edebiyat/şiir ilgililerine aktardılar. Bu oturumda, bendeniz de, Necat Çavuş''un şiirini ele alan bir metinle yer aldım. Öğleden sonraki oturum başlığı "Edebiyat ve Kadın" idi ve Oya Baydar, Tansu Bele, İnci Yıldız katılımcılar arasındaydılar. 6. Bursa Edebiyat Günleri''nin üçüncü ve son günü, ''eleştirmen-çevirmen'' Mehmet H. Doğan''a ayrılmıştı. Mustafa Durak, Hilmi Haşal, Serdar Aydın, Melih Elal, İhsan Üren, Orhan Alkaya, Sina Akyol, Cevat Çapan, İlknur Egel ve Haydar Ergülen gibi isimler "Ustaya Saygı: Mehmet H. Doğan Bildirişimleri" adı altında oluşan bildiri metinlerini seslendirerek, Mehmet H. Doğan''ın gerek şiir eleştirisine katkılarını ve gerekse çeviri yönünde verdiği hizmetleri kendi yaklaşım biçimleri izleğinde ifade ettiler. Aslında her biri edebiyatın/şiirin içinden gelen ve program için çalışma hazırlayan isimler, katılımcılardan fazlaydı. Mazeretleri sebebiyle oturumlara dahil olamayan bu isimlerin metinlerini de, söz konusu faaliyet öncesi yayımlanan ve programla aynı ismi taşıyan "Saat Bursa Suları" kitabından okuma imkânı buldu ilgililer.

6. Bursa Edebiyat Günleri''nin bu yıl daha da belirginlik kazanan özelliği, yukarıda söz ettiğim ''yerel'' kimlikten sıyrılmakta oluşudur, diyebilirim. Taşrada gerçekleştirilen bu tür faaliyetlerde elbette ''yerel'' ağırlıklı ve ''yerel''i gözeten çalışmalar da yer bulmalı/bulacaktır; ancak, edebiyatın/şiirin genel sorun ve yapılaşmalarını da izleyen, kendisini dar bir coğrafî bölgeye hapsetmeyip ''taşralılık psikolojisi''ni kıran ve dolayısıyla ''merkez''le bütünleşen açılımlardır zenginliği getirecek olan. Nitekim, bu veçhesiyle değerlendirildiğinde, 6. Bursa Edebiyat Günleri, şiirsel bir imgeyi de haiz "Saat Bursa Suları" ekseninde yalnız Bursa için değil; tüm Türkiye ve Türk dili, edebiyatı, şiiri bakımından da kayda değer bir katkı ve başarının somut işaretlerini barındırmıştır, bana göre.

Zira, özellikle dünya olarak edebiyatta/şiirde ''taşra''yı içselleştirerek ''yerel'' kalmak ve hayatı bir ''taşralı'' duygusuyla algılamak; örneğin ''eser vermek'' bağlamında son derece tahripkârdır ve önünde-sonunda sahibine kronik bir bünye bırakacaktır. Bu hususa değinmeyi sürdüreceğiz...