Turizmin gözyaşları

Türkiye, tekstilden sonra, son yıllarda hızlı bir büyüme/gelişme gösteren ''turizm'' sektöründeki pazar payının ağırlıklı bir bölümünü de kaybetmek tehlikesiyle karşı karşıya. Bu tehlikenin tüm vahametiyle yaşandığı bir dönemden geçtiğimiz bir gerçek. Bacasız sanayi adı da verilen turizm; yapılan onca yatırım, iş hacmi, istihdam gücü, sağladığı katma değer ve devletin vergi gelirlerindeki yükselen payı göz önüne getirildiğinde, Türkiye''nin yıldızı yükselen sektörüydü. Ama geçen yıldan bu yıla devreden sorunlarıyla birlikte müthiş bir kayıp, zaafiyet ve bunalım içinde.

Geçen hafta bir vesileyle gittiğimiz ve ülkemizin belli başlı tatil/turizm merkezlerinden olan Fethiye''de karşılaştığımız tablo, söz konusu handikapın hangi ölçülere vardığıyla ilgili net, somut işaretler taşıyordu.

Özellikle yabancı turist varlığına dayalı bir yapılanma içinde olan Fethiye''de, kimsenin ağzını bıçak açmıyor. Çarşıda in cin top oynarken, esnaf sinek avlıyor. Tek tük, orda burda beliren yabancı turist silüetleriyse hiç de yeterli değil. Tahminlerin çok üzerinde bir iş gücü ve gelir kaybı var.

Ve kriz daha ziyade otellere, tatil köylerine vs. yansımış durumda Fethiye''de. Örneğin, bizim de 5 gece konakladığımız ve Çalış beldesinin en iyi/kaliteli tesisi kabul edilen Malhun Otel, 200 yatak kapasitesine sahip ve bir ay öncesine kadar % 10 doluluk oranıyla çalışırken, son günlerde gelen ''yerli'' turistlerle birlikte bu oran % 40''a ancak ulaşabilmiş. Otel sahibi Şükrü Bey, doluluk oranlarının ve kapasite kullanımının dibe vurduğu böylesi dramatik ortam karşısında, Malhun Otel''in ikinci binasını tamamen kullanım dışı bırakmak zorunda kalmış. Yabancı turist, özellikle Alman turist yok Fethiye''de. Rezervasyon iptalleri en çok Almanya''dan gelmekteymiş. Örneğin son derece nezih, temiz, konforlu ve servis kalitesi yüksek bir işletme olan Otel Malhun''da, kullanılan 85 yatağın sadece 24''ü yabancı turistlere aitti biz oradayken. Yabancı turistlere göre dizayn edilmiş bir yörede, elbette bu oranlar son derece iç karartıcı. Aslında, hizmet kalitesinden ödün vermeden sürdürülen bir servise rağmen yabancı turist akımı sağlanamıyorsa, demek ki sorun başka yerlerdedir; işletme ve şahıslar üstüdür.

Fethiye''de genel kanaat o ki; turizmde yaşanan krizi salt ''Apo olayı''na indirgemek yanıltıcı olacaktır. Zira Abdullah Öcalan''ın Türkiye''ye getirilmesinin ardından başlatılan karşı propagandanın etkileri, devletin gücü karşısında, Türkiye''nin turizm gelirlerini yerle bir edebilecek hızdan yoksundur veya bu kadar sarsıcı olması beklenemez. Kaldı ki, yabancı tur operatörlerinin rezervasyon iptalleri, Apo olayının çok öncesindeki tarihlere kadar gidiyormuş. Ve zaten krizin belirtileri, işletmeciler ve esnaf tarafından geçen seneden beri sezilmekteymiş. Devlet yetkilileri, almadıkları tedbirler karşısında oluşan bu durumun faturasını Apo''ya keserken ne kadar haklı ve gerçekçiler, pek belli değil!

Bana aktarılan enteresan bir bilgi vardı; sorunun kimi boyutlarını göstermesi bakımından dikkatimi çekti: Almanya''da, Türkiye''ye tatile gelmekten vazgeçenler arasında yapılan bir ankette, her 3 Alman''dan 2''si, gerekçe olarak, Türkiye''deki insan hakları ihlallerini göstermekteymiş.. İlginç ve düşündürücü, değil mi? Pek tabii, bunun sorumlusu tur operatörleri olmamalı..

Öte yandan, içinde bulunduğumuz yaz sezonunu çoktan gözden çıkaran işletmeci ve çalışanlar; 2000 ve hatta 2001 yılları içinde de hiç iyimser tahminlerde bulunmuyorlar.. Bu arada, banka kredisiyle yatırım yapan işletmecilerin, yaşanan kriz dolayısıyla iflasın eşiğinde olduğu da yaygın bir söylenti halindeydi Fethiye''de..

Peki çözüm nedir, ne olabilir? Bu sorunun cevabı, gayet basit: Devlet ''gereği''ni yapmalı! Gerekenin ne olduğuysa, turizmle ilgili herkesin bilebileceği türden şeyler.. Örneğin devlet, bir imaj yenilemesi harekâtı başlatabilir; içeriği dopdolu ve her sahada.. Devlet bunu yapar mı? Yapmalı ama!..

Fakat itiraf etmeliyim ki, her şeyiyle yabancı turistlere göre dizayn edilmiş bir kıyı şeridinde; denizden, kumsaldan, güneşten ve her tür hizmetten/imkândan yararlanan bu yılın sürpriz konukları ''yerli'' turistleri fazlasıyla görmek, hoş ve sevindiriciydi bizim için..