Anadolu"nun neleri demiştiniz?

Ha, evet, hatırladım: Önce "Anadolu kaplanları" demiştiniz ve sonra size kaplanla Anadolu arasında irtibat kurmanın mesele olacağı ikaz edilince hayvanı değiştirip "Anadolu aslanları" demeye başlamıştınız. Bununla neyi kastettiğiniz kimin malûmu idi? Kendiniz ne dediğinizi biliyor muydunuz? Biliyorsanız bize de izah edebilir miydiniz? Anadolu aslanları hangi beklentilere cevap verebilirdi? Bazı insanlara aslanlık izafe edildiğinde teklif edilen şey bu Anadolu aslanlarının av sahalarını genişletmek mi idi; yoksa nesilleri tükenmesin diye bazı tedbirler almak mı?

Çoğumuz farkındayız ki bu tabiri kullananlar "Kore kaplanı" ve sair yakıştırmalar karşısında gösterdikleri özentiyi belirginleştirmekten başka bir iş yapmamışlardı. Yine de sormak gerekiyor: Bu ithal malı ifade nasıl olmuştu da kolayca yerli bir anlatım özelliği kazanabilmiş, günün şartlarına uyarlanabilir bir izlenim uyandırmıştı? Bu sorunun cevabını kırk yıl öncesine uzanmadan bulamayız. Kalkınma fikrinin neredeyse bir takıntı haline geldiği altmışlı yılların ideologları (ve bilhassa bunların Marksist eğilimli olanları) şu çözümlemeyi yaygınlaştırmaya çabaladılar: Türkiye''deki büyük sermaye sahipleri kâr etme imkânları bakımından tamamen aracısı oldukları yabancı sermayeye bağımlıdır. Aracılık, acentalık ve montaj sanayii ile temayüz etmiş bu zümreye "komprador burjuvazi" adını takmak bazılarının çok hoşuna gitmişti. Kompradorların devre dışı bırakılmalarıyla Türkiye''nin sömürülmesine yol açan mekanizmanın işleyişine son verilebilecekti. Söylendiğine göre kalkınmayı ancak millî sanayii tesis edebilirsek gerçekleştirebilirdik ve bu işin altından ancak millî burjuvazinin katkısıyla kalkabilirdik. Kulağa hoş gelen, Türkiye''nin kendine mahsus bir tarihi olduğu, bunun sonucu olarak yapısının özgünlük ve özgüllük taşıdığı gerçeğini konu dışı bırakan bu hikâyenin kahramanları orta ve küçük sermaye sahipleri olsa gerekti. Ülkenin iyiye gidişini orta ve küçük sermayenin iyiye gidişiyle eşanlamlı saymak bir çokları için büyük bir teselli idi. İşte bu havaî yaklaşımdır ki dünyadaki ekonomik şartların otuz kırk yıl öncesine göre çok değiştiği günümüzde bazılarına Anadolu aslanlarından bahsetme rahatlığı sağlamakta ve bu söz hiçbir mânâ ifade etmese bile her şeyi üstünkörü dinleyenlere anlamlı görünebilmektedir.

Anadolu aslanları niçin mânâsız bir sözdür? Çünkü ister Anadolu sathında serpilmiş, isterse İstanbul/Marmara metropolünde konuşlandırılmış olsun orta ve küçük sermaye dayatılmış iktisadî faaliyetlerden farklı bir kazanç alanının temsilcisi değildir. Onlar da kazançlarını dünya ekonomisinin Türkiye''yi uydulaştıran anaforundan elde ediyor. Üstelik orta ve küçük sermaye kendine bin yıldır etkinlik sağlayan yolu terk etmiş de değildir. Orta ve küçük sermaye sahipleri tefeciliğe ve bezirgânlığa şikâyetçi oldukları büyük sermayeden daha yatkındır. Bu demektir ki Türkiye''ye mahsus kapitalist standartların oluşturulması isteniyorsa bu alanda Anadolu aslanlarına büyük sermaye sahiplerindan daha az güvenilebilir.