Büyüdük mü, küçüldük mü?

Müşekkel Türkiye Cumhuriyeti bir mânâ ihtiva ediyorsa bu, hesap dışı tutulamayacak mikyasta bir İslâm toprağının kâfir tasallutundan kurtarıldığından, daha gerçekçi bir deyişle, kaçırıldığından başka bir şey değildi; lâkin bu mânâ yalnızca ve bilhassa Cumhuriyeti kuran kadronun ve Cumhuriyetin kuruluşuna katkıda bulunan kuşağın mihnetle derinleştirilmiş şuurlarında (şuur altlarında değil!) mündemiç idi. Nihayet buhranın en kesif sıkıntısından zaferle sıyrılmış ve müstakil bir Müslüman devletin/milletin tarih sahnesinde bekasını sağlamıştık. Geçirdiğimiz büyük buhran sebebiyle bizim için kurtuluş bir tür kaçırılış anlamı taşıdığından başarımızın adını doğru koymaktan kaçınmak zarureti altındaydık. Bilmesi gerekenler işin aslını biliyordu ve başarımızı kısa vadede mutlak bir başarısızlığa dönüştürmek için fırsat bekleyenlerin yok yere ayranını kabartmanın âlemi yoktu. İslâm topraklarının bir kısmının kâfir tasallutundan kaçırıldığı gerçeği kasten telâffuz edilmediği ve mutlaka bir şeyler söylemek mecburiyeti altında kalındığı için ikame lâfızlar en sahici ibarelermiş gibi idrak edilmek haliyle idare çaresine başvuruldu. İşin aslı asla dile dökülmedi. Yıllar geçtikçe de dilde dolaşan lâfzın neyin yerini tutmak üzere söylendiğini bilenlerin ellerinin erdiği saha daraldı. Buna mukabil ikame lâfızları tedavülde tutanlar tasarruf sahalarını genişlettiler. Onlar tasarruf sahalarını genişlettikçe ikame lâfızların tedavülde kalması kolaylaştı. Sahici sözler iddihar edildi ve onların yerini tuttuğu farz edilen; ama bilhassa kalp oldukları için tedavülde kalabilen sözlere karşı sözler söylendi. Bu söylenenlerin sahiciliği sırf sahte sözlere muhalif durdukları için kabul edilemezdi. Karşı sözleri telâffuz edenlerin de uzun boylu sahicilik iddiaları yoktu zaten. Onlar sahtelik karşıtı olmaları yüzünden dikkate değer sayılmayı yeterli buldular. Sahteliğe düşman bir başka sahtelik olamaz mıydı? Türkiye''de dik alâsı oldu. Bunlara solculuk ve sağcılık adını taktık. Bu kadarıyla yetinemezdik elbet; bir de "merkez" uydurduk. Neyin merkezi olduğunu sormak kimsenin aklına gelmedi, çünkü işin aslı çoktan unutulmuş, iddihar edilen sahici lâfzın nereye gömüldüğü bir muamma haline gelmişti. Türkler atalarının sözünü tutmakta kararlıydılar: Büyük söz söyleme, büyük lokma yut. Aman Yârabbi! Ne yutuş!