Faute de mieux

Ne kadar müşkülpesent biri olursak olalım hayat şartlarımızın bizi icbar ettiği tarzda yaşamak durumunda kaldığımızı ve bir tür alelâdeliğe tutsak düştüğümüzü gayet iyi biliriz. Özlemlerimizin ve giderek kendi geliştirdiğimiz düşüncelerin günlük hayatımızla hiç de uyumlu bir manzara arz etmediği apaçık görüldüğünde mazeretimiz hazırdır: Faute de mieux (daha iyisi olmadığından, daha iyisinin noksanlığı yüzünden). Frenklerin bu sözü gayret ettiği halde aşılamaz engellerle karşılaşanların olduğu kadar, yan çizenlerin ve her zaman işin kolayına kaçanların da mazeretidir.

Dünyadaki çark biz ne istersek isteyelim, bizim beğeni düzeyimiz ne olursa olsun bir türlü dönmektedir ve bu dönüş her seferinde bize daha iyisinin noksanlığını hissettirmektedir. Ya her an tehevvüre kapılacağız yahut hem kendi gözümüzde, hem de başkalarının gözünde mazur olmanın yolunu bulmaya çalışacağız. Mazeretimiz geçerli olabilir ve bu geçerliliğe sığınarak içimize hiç sindiremediğimiz bir hayat tarzını sürdürmekten başka çaremizin kalmadığını görmüş olabiliriz. Meseleyi felsefi bir plana çekerek insanın düşmüş bir varlık olduğu kabulünden hareketle bizi çevreleyen bütün olumsuz şartlara katlanabiliriz. Deriz ki insan oğlu tarih boyunca ya rasyonel olmadığı veya tam tersine rasyonel olduğu için benimsemekte güçlük çektiği yığınla şeyin ezasıyla yaşadı.

Şartların hangi sebeple olumsuz olduğunu keşfe gayret edişimiz hepimizin en büyük tesellisidir. Teorilerin peşine takılır ve "daha iyi" hakkındaki fikirlerle haşır neşir olarak kendimize avuntular temin ederiz. Gerçi güncel olanla daha iyi olan örtüşmemektedir; ama yine de biz güncelle ilişkimiz bakımından ne mümkün ise onu işlemekteyizdir. Politik, sosyal ve ekonomik hayatımız düşlenebilecek daha iyi bir hayatın yerine ikame edilmiş bir hayattır. Buna da katlanmaktan başka bir çare yoktur.

İnsanın insan olduğu sürece noksanlığına katlanamadığı bir şey var. O şeyin yerine başka bir şeyi ikame edemiyor. Daha iyisi olmadığı taktirde olduğu kadarıyla idare etmeye razı olamıyor. Buna dostluk deniyor. Bir insan nasıl olur da "daha iyi dostlar (veya dost) edinemediğim için bunlarla (veya bununla) idare ediyorum" diyebilir? Diyorsa o kimseyle kurduğu ilişki asla dostluk ilişkisi sayılmayacaktır. Kötü bir hayatımız, bize kötülüğü dokunan bir hayatımız olabilir; ama kötü bir dostumuz, bize kötülüğü dokunan bir dostumuz olamaz. Her şeyin sahtesi olur; dostun sahtesi olmaz. Ne ki sahtedir, dost değildir. Her şeyin noksanlığını bir başka şeyle giderebilirsiniz; dostluğun noksanlığını giderecek hiçbir şey yoktur.