Firar mı, karar mı?

Firar şöyle yazılır: fe, rı, elif, rı. Karar ise şöyle yazılır: kaf, rı, elif rı. Yani firarın yazılışı ile kararın yazılışı arasında bir nokta farkı vardır. Firardaki fe''nin üzerine bir nokta daha koydunuz mu, olur karar. Söylentilere inanacak olursak İstiklâl Harbi sırasında ordudan kaçmış olan bazı uyanıklar yukarıda tasvire gayret ettiğimiz manevrayı çevirmek suretiyle istiklâl madalyası almak için yaptıkları müracaatlarını başarıyla hitama erdirmişler. Kendileri hakkında tutulan kayıtlarda "firar etti" yazılıymış; ama onlar nasıl yapmışlarsa fe''nin üzerine bir nokta ilâve etmeyi, ettirmeyi başarmışlar ve yazı "karar etti" okunmuş. Böylece imlâ bilmeyen yetkili şahısları istiklâl madalyası almaya hak kazandıklarını iknaa (Ey dizgici arkadaş! Sakın ola parantezin hemen önündeki kelimeyi "iknaya" şeklinde dizmeyesin, zira ikna kelimesinin son harfi ayın''dır) muvaffak olmuşlar.

Bugün duçar olduğumuz derdi, içine düşüp de çıkmakta zorlandığımız meseleyi zihinlerde işte böylesi bir karmaşıklığın doğması ağırlaştırıyor. Kimlerle birlikte olduğumuz konusunda içimizde bir sıkıntı var. Hangi sebebe istinaden bir arada olduğumuzu, toplum teşkil ettiğimizi anlamakta zorlanıyoruz. Yanımıza bizden biri gibi yanaşanın nesine, ne nispette güveneceğimizi kestiremiyoruz. Eğer bir ülkede milletin başına musallat edilen musibetin dolaylı şekilde dahi olsa müsebbibi durumuna düşmüş kimseler sonunda musibeti defetmek için çaba gösterenlerle aynı muameleye tâbi tutulmanın bir yolunu bulabiliyorsa, bulabilecekse o ülkede yaşayanlar yalnız kendilerinin değil, bütün milletin kurtuluşuna giden yola girilsin mi, girilmesin mi tereddüdünü kolaylıkla geride bırakamaz.

Firar edenlerin ödülden pay kapmaları başlı başına can sıkıcı bir sonuç. Bu sonucu şerrinden sakınılmaz bir belâ haline getiren ise insan ilişkilerinin düzene sokulmasında cephede çarpışanların değil, hem savaştan kaçıp hem de sıra mükâfat dağıtımına gelince madalya kapmayı becerenlerin belirleyici rol oynamalarıdır. Oysa gerçekten yararlılık gösterenler doğru bildiklerini yapmaktan başka bir düşünceye kapılmamıştır. Yaptıklarını iç huzurundan başka bir ödül beklemeksizin yapmışlardır. Bu yüzden giriştikleri savaştan yüz akıyla çıktıktan sonra arsızlaşmayı kendilerine yakıştıramazlar. Böylece meydan zahmetli günlerin sıkıntıları sırasında yüzsüzlüğü göze alanların pişkinliğine bırakılmış olur. Onlar zorluğun ne gayeyle alt edildiğini hiç umursamadan, musibetin ne pahasına defedildiğine hiç aldırmadan yeni düzenlemelere girişeceklerdir, yahut böyle düzenlemelerin bekçiliğini yapacaklardır. Firar edenleri karar etti sananlar sanıları devam ettiği sürece onların kararına boyun eğmekten kendini kurtaramaz.