Kimin artısı kimin eksisi?

Türkiye''nin ve daha nice ülkenin denetim altına girişinin ve öylece kalışının sırrını çözmek çok zor değil. Toplumun büyük güçler tarafından denetlenmesine kapı açan işleyişin formülü şöyle özetlenebilir: Toplumun tamamının uğradığı zarar onun bir parçasının elde ettiği kâr yüzünden husule gelmektedir. Denetleyen ülkelerde ise durum tam tersidir: Oralarda toplumun bir parçasının elde ettiği büyük kâr yüzünden toplumun bütünü kârlı duruma geçer. Bu işleyişin tabiatı gereği denetleyen ülkelerde bireyin zenginliği nihaî tahlilde toplumun zenginleşmesine sebep olmakta; halbuki denetlenen ülkelerde birey zenginleştikçe toplum fakirleşmektedir.

Zarara uğrayan ülkelerin kâr elde eden kesimi şu mantığı yürütür: İşler nasıl olsa kötüden betere gidecektir; ben bari ayak altında kalıp arada gürültüye gitmeyeyim. Asla şöyle düşünmeyi uygun bulmazlar: Memleketim batacaksa ben onunla birlikte batanlardan biri olmalıyım. Büyük güçler bu karakter zaafının öylesine farkındadırlar ki batan ülkenin kâr düşkünü zümreleri için peşin ve paketlenmiş menfaat çeşitleri üretirler. Üretilenler arasında teoriler, ideolojiler, sloganlar da vardır. Sonuçta birilerinin çıkışı memleketin batışıyla at başı gider. Otomatik bir tarzda toplum hayatının her alanında gözlemlenen alçalmayı hızlandıranların yükselişleri hızlanır.

Kâr peşindekilerin karakter zaafı kısa sürede herkesi tehdit eden ölümcül bir tehlike haline gelir. İnsan faaliyetlerinde kârı ilk sıraya koymadıkça yaşamanın mümkün olamayacağı inancı toplumun tamamına sirayet eder. İnsanlar birbirlerini toplum çıkarını gözetip gözetmedikleri sebebiyle değil, kimin kârının kim tarafından sağlandığı veya engellendiği hesabıyla muaheze eder. Bu meyândaki bütün işlemler açıktan açığa, göstere göstere yapılamadığı ve herkes meramını örtük bir dille ifade ettiği veya toplumun en geçerli; ama içi tamamen boş önyargılarının rantından yararlanabilecek biçimde hareket ettiği için denetlenen ülkelerde ikiyüzlülük toplumsal norm haline gelir. Memleket menfaatini güdenlerin samimiyeti ve dürüstlüğü kısa zamanda cezalandırılır. Bu cezaların en şiddetlisi namuslu insanların alaylara konu olacak konuma düşürülmeleridir.

Denetleyen ülkelerin büyük güçleriyle denetlenen ülkelerin kâr düşkünü zümreleri arasındaki ittifak toplumun kurtuluşu için ihtiyaç duyulan dinamikleri ortadan kaldırır. Çünkü hiç kimse hiç kimseye kurtuluş yolunda dayanışma sağlamak uğruna yanaşmaz. Eğer birileri birilerine yanaşıyorsa bilin ki genel toplum çıkarına tek başına zarar verecek imkândan mahrum olduğu içindir. Gözlemlenen bütün yakınlıklar gün gelip de her bireyin yalnız başına büyük güçle anlaşmaya varmasına, dolayısıyla toplumun tamamına zarar verebilecek derecede dikkat çekişine kadar devam edecektir.