Adriyatikten çıktım yola

Dostlar acı günde belli oluyor. Fas Kralı''nın ölümü bu kuralı yeniden hatırlattı. Dünyanın bilumum liderleri, kralları, başkanları, cumhurbaşkanları oradaydı. Böyle günlerde ülkelerin yönetim şekilleri de ikinci planda kalıyor. Kral olmuş, cumhurbaşkanı olmuş ne çıkar. Hepsi fani varlıklar değil mi?

Liderler geçidinde önce Başkan Clinton geliyor. Clinton Fas''ı nereden duymuş olabilir?

President uçağı yanlışlıkla Kanarya Adaları''na inmediğine göre Fas''ı ve Kral Hasan''ı önceden tanıdığı belli oluyor. Harvard''lı uzmanlar gereken bilgiyi yetiştirmiş olmalı. Sonra, İsrail Başbakanı Barak geliyor. Arap aleminin emektar lideri Arafat orada. Kuzey Afrika bahçesinin kahyası Fransa Cumhurbaşkanı da gelmese olmazdı. Chirac, Afrika turunu yarıda keserek cenazeye yetişmiş. Lejyoner kıyafetini değiştirmesine gerek olmadığından, zamandan tasarruf etmiş. Afrika macerasında söz sahibi olan Almanya da Cumhurbaşkanı düzeyinde katılmış. Yalnız bay Yeltsin, sıhhati nedeniyle bu sıcaklarda onca yolu göze alamadığından, sonu -ev''le biten bir sözcü göndermiş. Dikkatimi çeken husus, Suudi kralı ve Hafız Esad katılmamış. Katılmayabilir de asıl önemli olan, Clinton bu yüzden hayal kırıklığına uğramış. Çünkü Esad''ı orada görmeyi fena halde istiyormuş. Neyse ki Türkiye''nin katılımıyla rahatladığını tahmin ediyoruz.

Şimdi böyle bir töreni düşünün. Devlet başkanları caminin bir kenarında bekliyor. Cemaat namazı kılıyor. Sonra, söz konusu liderler, konvoya katılıyor. Hatta belki de tabutu teberrüken yüklenmeye davranıyor. Ne de olsa bir kral. Cemaatin namazı kılmasını bekleyen karalar içindeki önemli zevatın o hüzünlü görüntüsü bize de pek yabancı değil. Bu yüzden kolayca tasavvur edebiliyoruz. Fas sıcağında koyu renklerin insanı ne hale getireceği konusu ise ayrıca düşünülmelidir.

Türk dış politikası açısından dikkatimizi çeken husus, Türkiye''nin en üst düzeyde törene katılmaya özen göstermesi. Kraldaki şansa bakın ki cenaze namazındaki cemaat, bir devlet başkanı daha kazanıyor. Fakat bu katılımın politik ve stratejik analizi yapılsa iyi olur. Bu gibi analizlerde bizim üniversitelerimizin Harvard''dan geri kalacağını sanmıyorum. Bizim de dış politika manevralarımız, uzman bilim adamlarının görüşlerinin bileşkesine göre yapılmıyor mu? Elbette Türkiye''den bahsediyorum.

Cenaze töreninde Mısır Başkanı Mübarek de vardı. Bu bizim için iyi bir ipucudur. Clinton, Barak ve Mübarek varsa, orada Türkiye de olacaktır. Son iki yüzyılda Mısır ve Türklerin siyasi gelişmelerinde sanıldığından fazla paralellik vardır.

Fakat ben bu paralellikleri bir kenara bırakıp, işin prestij veya onur köşesine gelmek niyetindeyim. Devletlerarası ilişkilerde liderler, devletlerin onurlarını temsil eder. Şimdi Kral Hüseyin ve Kral Hasan gibi liderlerin cenaze törenleriyle mesela Turgut Özal''ın cenazesini karşılaştıralım. Cenazede kimler vardı? Nasıl bir tören yapıldı? Dünya liderlerinin katılımı açısından düşünecek olursanız, oldukça sessiz bir tören oldu. Bu, Özal''ın şahsıyla ilgili bir durum değildi. Çünkü kendisinin ABD başkanı ile dostluğu, herkesin malumuydu.

Yardım değil ticaret istiyoruz dedi. Karadeniz işbirliği kurmaya çalıştı. Son dış gezisini Orta Asya''ya yaptı. Bu kadar görmüş geçirmiş bir Cumhurbaşkanı''nın cenaze töreni neden Fas Kralı kadar, Ürdün Kralı kadar olmadı? Kral olmadığı için mi?

Bir ara Adriyatikten yola çıkan bir Türkiye vardı. Ona ne oldu bilmiyoruz. Ama birileri Türkiye''yi IMF''li günlere döndürdü. Yalnız IMF''li mi? Kur''an öğrenen çocukları topluyoruz. Bilumum sendikaları sokaklara döküyoruz. Olmuyor.

Türkiye''yi önemli ülkeler arasına sokmak için daha değişik fikirler ortaya atmalıyız.