Kosova"dan Bursa"ya yol gider

Çek asıllı ABD Dışişleri Bakanı Albright Sırplar''la Kosovalı "etnik" Arnavutlar''ı anlaşmaya varmaları konusunda uyarıyor.

İngiltere''de yayımlanan The Guardian''ın konuyla ilgili yorumu ise şöyle:

"Sırplar''la Kosova''nın isyancı Arnavutlar''ı arasındaki görüşmeler son bir haftalığına uzatıldı. Anlaşma ihtimali çok zayıf."

Burada kullanılan dil, bize Batı''nın müdahale için neden acele etmediği konusunda yeterince ipucu veriyor. Her ikisi de sorunu, bir bütün halindeki Sırbistan''ın iç sorunu olarak görüyor. Yine de olayın bölgeyi tehdit eden boyutu, müdahale içgüdülerini harekete geçirebiliyor. ABD Dışişleri, buradaki kaosun en çok Yunanistan ve Türkiye''yi ilgilendireceğini açıkladı. Bu durum, Türk Dışişleri için oldukça şaşırtıcı olmalıydı. O kadar uzağımızda bulunan bir kargaşa bizi nasıl ilgilendirebilir? Bilindiği gibi Kosova ile ilgili uluslararası görüşmeler, Batılı güçler ve Rusya arasında yapılıyor. Rusya "bir bakıma" Sırplar''ı temsil ediyor. Türkiye ise, bölgedeki biçok benzeri gelişmede olduğu gibi, seyirci locasından dışarıya çıkamıyor.

Önce Rusya''nın durumunu dikkate almakta fayda var. Çünkü burada büyük devletlerle diğer devletleri ayıran çizgiyi incelemek mümkün. Ekonomisi bugün yarın çöküyor denen Rusya, uluslararası politikalardaki "geleneksel" yerinden vazgeçecek gibi görünmüyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası statüsü, şu anki durumuna biraz bol da gelse, BM''deki imtiyazlarını kullanmak istiyor. Unutmayalım ki İkinci Dünya Savaşı''ndaki statüsünü de ABD''nin yardımlarıyla almıştı. Sanki Batı, Asya''nın üzerinde bir denge unsuruna adeta ihtiyaç duyuyor. Rusya, her şeye rağmen, Ukrayna''ya terkettiği Kırım''ın Sivastopol limanında Karadeniz donanmasını bulunduruyor. Rusya Federasyonu şemsiyesi altındaki ülkelerden de askerlerini çekmiş değil. Vatandaşları arasında Bosna''da olduğu gibi, Kosova üzerine de tam bir görüş birliğine sahip olan Türkiye ise, Kosova üzerine resmi açıklamalardan öteye gidemiyor. Oysa Sırplar her fırsatta Kosova''nın intikamını aldıklarını hatırlatıyorlar. Belli ki Sırp resmi çevrelerindeki tarih bilgisi bizimkinden biraz daha fazla. Çünkü bizde kalbi bir destek söz konusu olmakla beraber şu "intikam" sözü pek anlamlı bir yere oturmuyor. Resmen zaten her şeyi unutmuş durumdayız. Halkımız, Kosova''da Sırplar''a karşı bir zafer kazandığımızı belli belirsiz hatırlıyor.

Aslında o Sırplar''a karşı değil, Avrupa''nın ortak haçlı ordusuna karşı kazanılmış bir zaferdi. Birinci ve İkinci Kosova''nın komutanları, Birinci ve İkinci Murat Han Gazi''lerdi. Birinci Kosova 1389''da yaşandı. I. Murat, savaş zaferle sona erdikten sonra savaş meydanını gezerken, kendisine yaklaşan yaralı bir Sırp tarafından öldürüldü. İkinci Kosova ise 1448''de, Fatih''in babası II. Murat zamanında yaşandı. Yine haçlı orduları vardı. Sultan II. Murat, amansız bir cengaver değil, adil, dindar, hassas, sanatkar, alim bir hükümdardı. Burada, iyi bir şair olduğunu, ayrıca Türk müziği üzerine eserleri bulunduğunu hatırlatmakla yetirmek istiyorum.

Vasiyeti şöyle idi:

Öldüğümde beni Bursa''ya, camiin yanındaki oğlum Alaaddin''in 3-4 arşın yanına gömünüz. Mezarımın üzerine büyük hükümdarlar için yapılan muhteşem türbelerden birisini yaptırmayınız. Vücudumu doğrudan toprağa gömünüz ki Cenab-ı Hakk''ın rahmetine işaret olan yağmur, üstüme yağsın.

Sözü edilen cami, Bursa''nın Muradiye semtinde. Bunları öncelikle, Kosova krizinin bizi ne şekilde ilgilendirdiğini Dışişleri''ne hatırlatmak için yazıyorum. Türkiye''de Kosova nüfusundan fazla Kosovalı var. Ayrıca Kosova''nın galibi olan hükümdar bugün Bursa''da yatıyor. Sırplar, Kosova''nın intikamını alıyoruz diye oradaki insanlara zulmederken Kosovalılar bilerek veya bilmeyerek akıllarından şöyle geçiriyor: "Yüzyıllar önce bize örnek oldunuz. Biz de Müslüman olduk. Sonra bizi yalnız bırakıp çekildiniz. Biz burada yalnız kendimizi değil, sizin bıraktıklarınızı da savunuyoruz. Ama siz neredesiniz?" Dışişlerimiz, tarih dersi mi alacak, coğrafya dersi mi olacak bir şeyler yapmalı ama sonuçta, Kosova kriziyle en az Rusya kadar, İngiltere kadar, Almanya kadar ilgili olduğumuzu anlamalıdır. Unutmayalım ki görüşmelerde Kosova''nın yanında herhangi bir devlet yok.