Hukuk devleti emirname devleti...

Üç yıldır kapalı olan İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi, mahkeme kararı ile açılışından 23 gün sonra, Olağanüstü Hal Valiliği''nin " emirnamesi" ile kapatıldı.

Bu ne anlama geliyor, şöyle bir düşünelim.

Mahkemenin verdiği karar, bir idari kararla, bir valilinin verdiği kararla ortadan kaldırılıyor.

Denilecektir ki, o vali, öyle bildiğiniz valilerden değil. Olağanüstü Hal Bölgesi''nin valisi.

Ona tanınmış yetkiler kanunların da, mahkemelerinin de üzerindedir...

O vali, "ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün" teşkil eden Türkiye''nin, devlet eliyle bölünüp, ülkenin diğer bölgelerinden ayrı bir yönetim tarzıyla idare ettiği bölgesinin valisidir.

Nazari olarak, Bakanlar Kurulu kararı ile tayin edilen bir validir. Kanunların yazdığına göre Bakanlar Kurulu''na karşı sorumludur.

Başka bir deyişle bu valinin yaptığı icraatlar hükümet icratı sayılır.

Hükümeti siyaseten ilgilendirir.

Fakat fiilen bu vali, ''devlet''in valisidir. Hangi devletin olduğunu burada tartışmak istemiyorum.

Yetkilerini, Olağanüstü Hal Yasası''ndan ve ona dayanılarak çıkartılan 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler''den alır.

Bu Kanun ve Kararname''nin bu valiye verdiği yetkileri burada saysam Türkiye''de yaşadığınıza kuşku duyabilirsiniz.

Tabii denilecektir ki, "bu yetkiler, o bölgede olağanüstü şartlar olduğu için verilmiştir. O bölgede yıllardır bölücü bir terör örgütü kanlı bir savaş sürdürmektedir."

Olağanüstü şartların olağanüstü yetkileri olur.

Ama bu şartlarda dahi insan hakları ve hukuk kurallarının geçerli olması gereği evrensel gerçekliliktir.

Bu gerçekliliğe rağmen bu bölgede kanun, yetki, emirname, fiili durum, herşey vardır ama hukuk yoktur.

Kaldi ki o olağanüstü şartlar artık mevcut değildir. Bunu, bizzat hükümet yetkilileri ifade etmekte ve bölgede barış havasının geçerli olduğunu, terörün büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını belirtmektedirler.

Buna rağmen ''Bölge''nin olağanüstü hali devam ettirilmektedir.

Olağanüstü Hal Kanunu''nun şu mevcut Anayasa''ya bile aykırı olduğu durumlar vardır ama aynı Anayasa bu hükümler için Anayasa Mahkemesi''ne gidilmesini engellemektedir.

Aynı şekilde, 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yargı denetimine tâbi değildir.

Yani, Bölge Valisi''nin yaptığı icraatlar, tümüyle mevcut yasalara aykırı olsa bile bu icraatlar için yargı yoluna başvurulamaz.

Bir yere kadar...

Türkiye her nasılsa Avrupa yargısını kabul etmiştir ve yargı yolunun tükendiği ya da Olağanüstü Hal Bölgesi''nde olduğu gibi, tükenmesi beklenmeden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''ne başvurma yolu açıktır.

Olağanüstü Hal Bölgesi''ndeki uygulamalar nedeniyle zarara uğrayan, mağdur olan insanlardan, önlerine çıkarılan engelleri aşabilen, mahkemeye gitmemeleri için yapılan baskı, tehdit ve şantajlara göğüs gerebilenler Strasbourg''a ulaşabilmekte, aradan yıllar geçse de haklarını alabilmektedirler.

Türkiye, özellikle bu bölgedeki hak ihlalleri nedeniyle sürekli dava kaybetmektedir.

Davaların büyük bölümünün kaybedilmesi demek, devletin mağdurlara milyarlarca lira ödemesi anlamına gelmektedir. Bir o kadar da yargılama giderlerini hesap etmek gerekmektedir.

Kaybedilen paraların ötesinde Türkiye, aslında hukukun ve insan hakları kurallarının geçerli olmadığı bir ülke imajını kazanmıştır.

Olağanüstü Hal Valileri bu meseleler ile ilgili değildir. Ceplerinden bir para falan da çıkmamaktadır.

Hukuka aykırı yetkilerini alabildiğince genişlikte kullanmakta, kendilerini bir siyasi otoriteye bağlı hissetmemektedirler.

Bölgenin sanki, Türkiye''nin diğer bölgelerinden koparılması için ellerinden geleni yapmaktadırlar. Uygulamalarla durumu normalleştirmeye çalışacakları yerde, yeni kışkırtma tohumları serpmekte ve yargı denetiminden uzak olmanın dayanılmaz çekiciliğine kendilerini kaptırmaktadırlar.

Dışişleri Bakanı ve hükümet, Avrupa Birliği üyelerine, Batılılar''a, Türkiye''de Kürtçe yayınların ne kadar serbest olduğunu anlatadursunlar, Bölge Valisi bunun nasıl bir aldatmaca olduğunu ele güne gösterme çabasındadır.

Özgür Bakış, Roja Teze, Pine, Rewşen, Deng gibi gazete ve dergilerin ''Bölge''ye girmesine izin verilmemektedir.

Vali, kendisini mahkeme yerine koyarak bu yayınların yasak olduğunu ilan edebilmektedir.

Son icraatı da, yine mahkeme kararını tanımamak şeklindedir ve hiçbir gerekçe göstermeden İHD Diyarbakır Şubesi''ni kapatmıştır.

İnsan hakları savunucularının çalışmalarını engellemek aslında en büyük insan hakları ihlalidir ve bunun sığınılacak hiçbir gerekçesi olamaz.

Valinin yaptığı, hükümetin bütün iddalarının, ''Bölge''yi normalleştirme çabalarının aksine

Bölge insanının huzurunu kaçırmak, barış ortamını adeta sabote etmektir...

Ve yapılanların siyasi sorumluluğu bu hükümetin sırtındadır.

Türkiye, artık Olağanüstü Hal Bölge''nindeki kukuksuzluğun, insan hakları ihlallerinin, yargı denetiminden uzaklığın getirdiği bu yükü sırtında taşıyamaz.

Bunları söylerken normal şartlardan bahsediyoruz.

Yoksa yine birileri, PKK''nın parlatılmasını, ''Bölge''deki barış umutlarının yerle bir edilerek Türkiye''nin şeriat tehlikesinden sonraki ''ÖTEKİ'' tehdidine, ''bölücülük'' umacısına dönülmesini istiyorlarsa o başka...

Sahi, sıra yeniden o tehdidi ön plana çıkartmaya mı geldi?