AYM"nin en genç başkanvekili

Anayasa Mahkemesi''nin en genç (43) üyesi Alparslan Altan''ın 2. Başkanvekili seçilmesi üzerine hatırladım: Bu "en genç" üye, AYM''nin bu yılın temmuz ayında yayımlanan –oyçokluğu ile alınan- bir kararında oyları çok olanların safında yer almıştı. Söz konusu karar Midyat''lı Favlus Ay adlı Süryani vatandaşın adını Pavlus Bartuma olarak değiştirmek için açtığı davanın Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından AYM''ye taşınması sonucunda alınmıştı. Pavlus Bartuma (AYM kabul etmese de kendisi öyle isteği için bu ad-soyadı kullanıyoruz; doğrusu da bu değil mi?) ad-soyad değiştirmesine mani olan 1934 tarihli Soyadı Kanunu''nun 3 maddesinde yer alan şartı ( "...yabancı ırk ve millet isimleri soyadı olarak kullanılamaz.") eşitlik ilkesine aykırı bulduğu için davacı konumundaydı. Midyat Asliye Hukuk Mahkemesi ise başvuruyu yerinde bulup söz konusu kanun maddesinin Anayasa''ya aykırı olduğu savıyla iptali için dosyayı AYM''ye taşımıştı.

AYM''nin "eşitlik" ilkesine gerçekten aykırı bir kanun maddesinin iptali yolunda önüne gelen bu fırsatı değerlendirmek yerine iptal istemenin reddine karar vermiş olması "yüksek mahkeme"nin boyunun ölçülebilmesi bakımından önemli bir göstergedir muhakkak. "

"Ulus bütünlüğünün algılanabilmesi ve aynı iklimde yaşayan insanların tasa ve kıvanç ortaklığı, koruma, kollama, yardımlaşma duygularının devamlılığı ve birbirlerine karşı yabancılaşmalarının önlenmesi nedeniyle yasakoyucunun bu alana müdahale yetkisi, kamu yararı ve kamu düzeni niteliğini içermekte ve takdir yetkisi içinde kalmaktadır" benzeri klişeler üzerine oturtulmuş bir karardı bu.

Bu moral bozucu, demokrasi –hukuk ilişkisinin geleceğine ilişkin bizi kötümser düşüncelere sürükleyen bu karara ilişkin tek tesellimiz 8 üyenin karara katılmamış olmasıydı. Bu üyeler çok yerinde ve tutarlı karşıoy yazılarında "Farklı bir etnisiteye mensubiyetten dolayı bireyin bu temel kişilik hakkından mahrum bırakılması demokratik bir siyasi, hukuki ve toplumsal düzende düşünülemez" ilkesinden hareketle Mahkeme''nin tartışmakta olduğu meselenin ana fikrini ortaya koymuştu.

Sonra üşenmemiş, karara katılan ve karşıoy yazısı kaleme alanların hangi dönemlerde AYM''de göreve başladıklarını araştırmıştım. Her iki grupta da "eski" ve "yeni" üyelere rastlıyorduk. Karara katılmayan üyelerin daha çok 2010-2011 döneminde seçilmiş oldukları da söylenebilirdi. Bu oranın bizi sevindirmesi gerektiğini de söyleyebiliriz, çünkü demek ki "mahkeme yenileniyor" idi...

Kararın altında imzası olanlar içinde beni en çok şaşırtan isim Mahkeme''nin en genç üyesi, 1968 doğumlu Alparslan Altan''dı. "Gençler"in yeni düşüncelere çoğu zaman eskilerden çok daha açık oldukları gibi bir beklenti içinde olduğumuzdan olacak, Altan''ın karara ilişkin olarak "milliyetçi cephe" içinde yer alması şaşırtıcıydı doğrusu. Üstelik bu en genç üye ne büyük bir gayretle taşınmıştı AYM üyeliğine. Anayasa Mahkemesi raportörüyken Mahkeme''ye üye seçilebilmesi için Denizcilik Müşteşar Yardımcılığı''na atanıp 3 ay orada bekletilip "üst kademe yöneticisi" sıfatını kazandırılarak Cumhurbaşkanı tarafından ataması yapılmış ve bu atama büyük bir tartışmaya ("hülle" vs) neden olmuştu.

Alparslan Altan, AYM 2. Başkanvekili seçilince, hakkında bazı bilgiler daha edindik. Haberim yokmuş, meğerse 43 yaşında AYM üyesi olup bu görevini 22 yıl sürdürme imkanı bulunan Altan, Anayasa Raportörü olarak DTP hakkında açılan davada, partinin kapatılması yönünde görüş bildirmiş. Ayrıca DTP''nin kapatılmasına ilişkin gerekçeli kararı hazırlayan üç kişilik komisyonun başkanlığını yaptığı da söyleniyor.

Bir şey demiyorum tabii ki. AYM''de seçim yapılmış ve "oy çokluğu" ile (Pavlus kararında olduğu gibi yani) 2. Başkanvekilliğine getirilmiş.

Burada düşündürücü olan, Altan''ın her yol denenerek AYM üyeliğine getirilmesinin memleketteki anayasa hukukunun önünün açılmasında ne yönde katkısı olacağıdır. Bu konuda iyimser olduğumu söyleyemeyeceğim. Özellikle de anayasa hukuku profesörü Mustafa Erdoğan''ın birkaç gün önce yayımlanan bir röportajda AYM hakkında yaptığı şu tespitlerden sonra:

"Anayasa Mahkemesi için bir fırsat kaçırıldı bence. Onu da bu iktidar kaçırdı. Geçen seneki anayasa değişikliği iyi bir fırsat idi. O zaman anayasa mahkemesi ile ilgili değişiklik, bu anayasa mahkemesinin geleneksel rol algısını değiştirmeye çok elverişli gibi görünmüyor. Yani parlamentonun seçeceği üyelerin olması lazım. Bol miktarda, doğrudan doğruya seçecek üyeleri olması lazım, Avrupa''da olduğu gibi."

Hele de şu satırları okuduktan sonra:

"Bu mahkemeye atanacak olanların kimlikleri de önemli. Bu dönemde atanan üyelerin çoğunun kimliğine baktığınız zaman beni hiç heyecanlandıran atamalar olmuyor hatta bazen hayretler içinde kalıyorum. Cumhurbaşkanının son yıllarda yaptığı atamalara bakıyorum, hiç konuyla ilgisi olmayan, tek özelikleri muhafazakâr olmaları, Ak Partinin ideolojik yakınlığı içinde bulunan kişiler olmaları. Yoksa hukukla, anayasa meselesi ile temayüz etmiş kişiler yok içinde. Böyle söyleyince yanlış anlaşılıyor, ben talip olmadığımı duyurmuştum, daha dikkatli olunabilirdi, mesela en son alınan kararlardan bir tanesinde, eski kafada kararı onaylayanların arasında yeni atananların çoğu yer alıyor. Bu anayasa mahkemesinden bir şey çıkmaz, o şansı bu hükümet kaçırdı. Bize yakın adamlar olsun, kaygısıyla atamalar yapıyorlar, ehliyete, liyakate bakarak atamalar yapsalardı, çok daha iyi olurdu. Bir de Anayasa Mahkemesini yeninde düzenlemek gerekiyordu. Onu yapmadılar."