Beş ay sonra "ortaya çıktı"

Birkaç gün öncesinin bir haberi şöyleydi: "Kütahya''da siyanürlü atık su barajının çökmesiyle gündeme gelen ETİ Gümüş A.Ş.''ye 3.5 yılda 5 ayrı gerekçeyle toplam 5 milyon 69 bin 678 TL para cezası verildiği ortaya çıktı."

Haberin bir çoğumuzu memnun edecek türden olduğu muhakkak. ETİ Gümüş ile özel bir meselemiz olduğundan değil tabii ki. Memnun olduk, çünkü haberden öğreniyoruz ki, Kütahya''daki "siyanür barajı"nın ara seddesinin yıkılması sonucunda bölgenin büyük çevre felâketinin eşiğinden dönmesi hükümeti ve idareyi de ciddi biçimde etkileyerek ceza makbuzu koçanını eline almasına neden olmuş.

Bu haberde benim yazının başlığına çıkardığım dikkat çekici bir ifade var: "…para cezası verildiği ortaya çıktı."

Bu gerçeğe uygun bir ifade, çünkü gerçekten de ETİ Gümüş''e -hepsi de çevreye zarar vermek anlamında "çevre suçu" olarak nitelendirilecek türden- bugüne kadar 5 milyon 69 bin 678 TL para cezası verildiği yeni "ortaya çıktı".

Bu "ortaya çıkış"ı Kütahya milletvekili Alim Işık''ın "siyanür barajı"nın başına gelen söz konusu gelişmelere ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanı''na yönelttiği bir soru önergesine borçluyuz.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar, bu "baraj"la ilgili gerekli denetimlerin yapılmadığı yönündeki iddiaların doğru olmadığından bahisle, tesiste yapılan denetimleri ve verilen cezaları açıklıyor…

Verilen cezalar içinden en yükseği 4 milyon 273 bin 845 TL ile "Tesisin Tavşanlı İlçesi Aliköy Beldesi Dulkadir Mahallesi kullanma suyu deposuna proses suyu kaçırılması nedeniyle…" kesilmiş.

Demek ki, geçen haziran ayında medyayı epeyce meşgul eden bu "siyanür barajı" meselesi hükümetin de ciddi biçimde -bu ülkede "çevre"ye ilişkin bir kalemde 4.5 milyon TL''ye varmasına az kalan bir para cezanın kesilmesini küçümsemeyelim- canını sıkmış. Ceza makbuzunda bu miktar yazdığına göre "siyanür barajı"nın taşıdığı tehlikeleri o günlerde yazıp çizenler "az bile yapmışlar" diyebiliriz.

Ama nedense, "siyanür barajı"ndaki seddelerin yıkılması tehlikesinin belirdiği o günlerde hükümetin ve idarenin olaya bakışı hiç de 4 küsur milyon ceza kesecekmiş gibi durmuyordu. Hatta tam tersine, ilin valisi başta olmak üzere bütün resmi ağızlar ortada korkulacak en ufak bir gelişmenin olmadığını tekrarlıyordu. O günlerin Çevre Bakanı''nın olaya hak ettiği önemi tanımayan, ciddiyetten uzak açıklamalarını da hatırlıyoruz.

ETİ Gümüş''e 4 küsur milyonluk para cezası verilmesi nedeninin "Tesisin Tavşanlı İlçesi Aliköy Beldesi Dulkadir Mahallesi kullanma suyu deposuna proses suyu kaçırılması" olduğunu söylemiştik. Oysa bakın o günlerde aynı olayla ilgili olarak Kütahya Valiliği''nden yapılan açıklamaya ilişkin haber ne diyor: "Kütahya Valiliği, Tavşanlı ilçesine bağlı Dulkadir köyünün içme suyu şebekesine siyanür karıştığı iddiasına ilişkin, çevreden alınan su numunelerinin incelenmesi sonucu insan, hayvan sağlığı ve bölgede yetişen tarım ürünlerini olumsuz etkileyecek kirletici bir unsura rastlanmadığını bildirdi."

Valilik açıklamasından bir bölümü olduğu gibi alacak olursak:

"Dulkadir köyünün şebeke suyunda siyanürden meydana gelen su kirliliği ve çevre kirliliği olayında da üç Müdürlüğümüz müştereken hareket etmiş, gerek köy kanalizasyon atığı ve gerekse burada bulunan yüzeysel sular, oluşturulan suni bir havuzda toplanmış, toplanan bu sular anında vidanjörlerle tesisin atık havuzlarına nakledilmiş ve doğaya karışması önlenmiştir. Köy ana deposundaki ve köy içme suyu şebekesindeki sular da yine vidanjörlerle alınmış, ana depoda ve şebekedeki bütün sular tesisin atık havuzlarına nakledilmiş, köy ana deposu ve şebeke tesisatı da sökülerek enkazı Eti Gümüş A.Ş''ye ait atık havuzlarına atılmıştır."

Hayal edin: Vidanjörler Dulkadir köyünün kanalizasyon atığını, "yüzeysel sular"ı, "siyanür barajına" naklettikten sonra sıra geliyor vidanjörlerin (bunlar biraz öncekiler olmasın?) bu sefer "köy ana deposundaki ve köy içme suyu şebekesindeki sular"ı çekip almasına…

Bu Valilik Açıklaması da, öncekiler gibi şu teskin edici ifadelerle son buluyordu:

"Bütün bu tedbirler sonucu yöre halkımızın ve tüm vatandaşlarımızın gerek içme sularını ve gerekse hayvansal ve bitkisel ürünleri gönül rahatlığıyla tüketmeleri konusunda emin olmaları hususu tüm kamuoyuna duyurulur."

Bu durumda da Dulkadir Köyü sakinlerine şu "teşekkür" açıklamaktan başka yol kalmıyordu:

"Yöre halkımızı ve tüm vatandaşlarımızı ve de hayvan ve bitkilerimize gönül rahatlığıyla su tüketmeleri imkânı sağlayan Valiliğimize şükranlarımızı sunarız…"

Eti Gümüş''e Dulkadir Köyünün suyunda olup bitenler dolayısıyla ceza (4.2 milyon TL) kesilmiş olması konuyla yakından ilgilenenlere bu olayla ilgili olarak o günlerde tesisin genel müdürü tarafından yapılan açıklamayı da hatırlatmış olabilir. Eti Gümüş A.Ş. Genel Müdürü Ergun Kılıç, Dulkadir Köyü''nun kullanma suyu deposuna "proses suyu" kaçırılmasını bir "sabotaj" olarak niteliyordu. Genel müdür şaka yapmıyordu, bu iddiasında ciddiydi.

"Bizim içme suyu hattımız Köprüören Köyü''nde. Buradan gelen su hem Dulkadir''e hem de fabrikamıza gelir. İki ay önce o içme suyu kuyusunda bir arıza oldu ve hiçbir şekilde su verilmedi. Dulkadir Köyü''nün bağlı olduğu belediye ile de görüşüldü, ancak su dağıtım işini belediye üstlendi. Bizim yaptığımız tespitte şöyle bir kanıya varıldı; buraya gelen vana hatlarının kapalı olması gerekirken bu hatlar açıldı ve bu bir suikasttir. (…) Bu konuda genel müdür olarak kendi içimizde soruşturmamızı açtık. Bu konuda şüpheli olan kişiler var. Fabrika içinde ve dışında ancak az da olsa dışarıda da olabilir. Eğer bu kişi yada kişiler fabrika içerisinden biri ise çok üzülürüz."

Demek ki bu "sabotaj-suikast" masalları da ETİ Gümüş''e4.273 milyonTL''lik cezayı kesilmesini önleyemedi…

Bu bilgiler bir de zamanın da "ortaya çıksa" çok daha güzel olmaz mıydı?