"Ev ödevimiz"

Mehmet Ali İrtemçelik ANAP İstanbul Milletvekili ve İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı. İrtemçelik''in, aynı zamanda, kendi isteği ile görev süresi bitmeden mesleğinden ayrılıp TBMM''ye giren ikinci diplomat (ilki Fatin Rüştü Zorlu) olduğu söyleniyor. Cumhuriyet gazetesi, Özgen Acar''ın bu eski büyükelçi yeni bakan ile yaptığı uzun bir röportajı yayınladı. Ben üşenmeden hepsini okudum. "Fazla uzatmadan iki kelime ile özetle" derseniz şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Soruları bilmem ama cevaplar çok "diplomatik."

Özgen Acar''ın amacı belli; insan hakları ihlalleri konusunda ilgili bakanın görüşlerini almak. Ama ne mümkün! Aynen fıkradaki gibi, "Nuh''a gelmek" mümkün değil. Her seferinde, soruya gelmeden önce konunun arka planı etraflıca düzgün ve uzun cümlelerle açıklanmaya çalışıldığından soruyu cevaplamaya vakit kalmıyor. İrtemçelik öyle alıştığımız türden, iki lafı bir araya getiremeyen bakanlar gibi değil tabii ki; kendisi eski bir diplomat, laf çok. Fakat eskilerin deyişiyle bir türlü "saded"e gelemiyor. Mesela gazeteci soruyor: "İşkence suçlarının da af kapsamına alınması içinize sindi mi?" Cevap: "Hayır. Ama unutmayın ki demokrasi ''içe sinme'' rejimi değil, bir yönü ile farklı görüş ve beklentilerin uygulanabilir ortalamalarını bulup hayata geçirme; diğer yönü ile de hayatın..." Böyle sürüp giden bir cevap. Oysa soru ne kadar açıktı. İkinci bir soru düşünce suçlarının affı ile ilgili. Cevap aynı derecede karışık. Cevaptan bir bölüm şöyle: "İsterseniz şöyle söyleyeyim: Zihinsel gündemimizde bu konu doğal olarak vardır. Koşulların zorunlu kıldığı sınırlamalar, gelişmelerin izin vereceği ölçüde kuşkusuz gözden geçirilecektir. Bu bağlamda..." Bu ne kadar "diplomatik" bir dil. Zihinsel gündemimizde doğal olarak varmış da, kuşkusuz gözden geçirilecekmiş de... Eğer Türkiye, kendisini insan hakları ihlalleriyle ilgili olarak sıkıştıran ABD ve AB ülkelerine de derdini böyle anlatıyorsa yandık demektir! Bu utangaç diplomatik politikanın röportajdaki en iyi örneği son iki soruya verilen cevaplar. Özgen Acar''ın ilk sorusu yine çok açık: "Batılı''ların Türkiye''de insan haklarına, bu bağlamda, Kürt sorununa ilişkin eleştiri ve telkinleri hakkında görüşünüz ne?"

Bundan açık soru olur mu? Fakat cevap yine yok, soruyla ilgisiz bir sürü laf yine çok. Artık gazetecinin de sabrı tükenmiş olacak ki, soruyu tekrarlıyor: "Az önceki soruya dönecek, Batılı''ların..." Bu kez gereken cevap geldi sanıyorsanız yanılıyorsunuz! Bu kez de yine, insan hakları konusunda bir takım malümat.

İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı (bu sıfatta da eleştirilecek birçok yan var ama şimdi sırası değil) ile yapılan röportajda eğlenceli bölümler de var. İrtemçelik, yine insan haklarıyla ilgili bir soruyu cevaplarken bakın ne diyor: "Türkiye''yi her alanda en ileri toplumlar düzeyine taşımak, 21. yüzyıla girilirken ulusal ev ödevimizdir." (!) Doğrusu bu cevaba hem güldüm hem de bozuldum. Hadi diyelim ki Türkiye''yi işaret edilen yere taışmak biz sade vatandaşların "ev ödevi"dir; ama bu iş sizin de mi "ev ödevi"niz? Eğer bu çalışmayı "ev"de yapacaksanız, bakanlıkta ne işle meşgulsünüz?