İki karar da problemli

“İki karar da problemli" derken atıfta bulunduğum "kararlar"ı hatırlatmaya gerek var mı?

Bu kararlardan ikincisi, Danıştay 8. Dairesi''nin birkaç gün önce açıklanan "katsayı"ya ilişkin kararıdır.

Kararlardan ilki ise, YÖK''ün -bu yılın Temmuz ayında aldığı- üniversiteye girişte katsayı farkını kaldıran kararıdır.

Evet, bu kararların ikisi de problemli.

Doğrusu ben de, Danıştay''ın ilgili dairesinden çıkan kararı "sürpriz" olarak değerlendirmeyenler arasında yer alıyorum. Temmuz ayında, YÖK''ün kararına ilişkin yapılan bazı açıklamalar, çıkacak (ve çıkan) kararı aşağı yukarı tarif ediyordu.

Danıştay 8. Dairesi''nin kararı (tam metin) bana göre de, atıfta bulunduğu Anayasa ve yasa maddeleriyle vardığı sonuç arasında sıkı bir ilişki kurabilmiş değil. Mesela metinde yer alan şu satırlar: "…sınav puanının belirlenmesinde herkese eşit bir katsayı uygulaması öngörülmüş olmakla, farklı hukuki statüdeki öğrencilerin aynı konumda değerlendirilmesi sonucu anayasal eşitlik kuralı ile çelişkili bir durum yaratılmıştır. Bu uygulama hukuksal statüsü farklı olanları eşit koşullara tâbi kılarak hak kaybı ve ihlaline sebep olacaktır."

Bana göre, ortada hiç de, "Anayasal eşitlik kuralı ile çelişkili bir durum" bulunmamaktadır. Bulunmamaktadır, çünkü davaya konu olan YÖK kararı, meslek lisesi mezunlarına "eşitlik kuralını" zedeleyici bir ayrıcalık tanımamıştır ki. Yapılan iş (ben buna YÖK kararı çıktığında "Masrafsız ve zahmetsiz bir devrim!" adını vermiştim) sadece, meslek lisesi mezunlarının da ÖSS yarışmasına-konkuruna (bunu özellikle belirtiyorum, çünkü bu yanlış olarak adlandırıldığı gibi bir "sınav" değildir) genel lise mezunları ile aynı çizgiden start almalarını sağlamaktan ibarettir. Start çizgisine yığılmış 2 milyona yakın genel lise mezunlarının yanına sayıları 1.milyon 300 bin dolayında olan meslek lisesi mezunları da yerleştirilmiştir, hepsi o kadar. Yani yarış henüz başladığı için, tam tersine, bütün ÖSS adayları "anayasal eşitlik kuralı" uyarınca, yerlerini almış bulunmaktadırlar.

Yine karardan: "Bir başka anlatımla, fırsat ve imkan eşitliğinin ruhuna ve amacına uygun olarak yönlendirme suretiyle kademelerden geçerek verilen haklardan eşit olarak yararlandırılmış olan bireylerin, bu eğitim kurumları içinde seçtikleri okul ve alan nedeniyle elde ettikleri hukuksal statünün farklı olması da kaçınılmazdır."

Bana göre bu da olmadı… Olmadı, çünkü eğer "bireyler", "fırsat ve imkan eşitliği" çerçevesinde söylendiği gibi "haklardan eşit olarak yararlandırılmış" iseler, bu bireylerin okul ve alan seçimine ilişkin "hukuksal statü"lerin de farklı olmaması icap etmez mi? Bu öyle bir akıl yürütme ki, yola çıkılırken bir kenara yazılan öncüllerle varılan sonuç birbirini tutmuyor.

Danıştay 8. Dairesi''nin kararından bir cümle daha:

"…mesleki eğitimin özendirilmesi ile katsayı uygulamasının kaldırılması arasında mutlak anlamda bir sebep-sonuç ilişkisinin varlığından söz edilmesi mümkün değildir. Mesleki ve teknik eğitimin özendirilmesinin, eğitim kalitesinin arttırılmasına, ülkenin istihdam politikasına, ekonomik, sosyal ve kültürel beklentilerine göre bu okullardaki eğitimin yeniden yapılandırılması gibi başka kriterlerle sağlanabileceği açıktır."

Karar metninde yer alan bu değerlendirme öncekiler gibi problemli değil. Gerçekten de, katsayı uygulaması ile mesleki eğitimin özendirilmesi arasında "mutlak anlamda bir sebep-sonuç ilişkisinin" varlığından söz edilemez. Bu doğru olmasına doğru bir değerlendirme ama bunun da varılan "yürütmeyi durdurma" kararı ile bir (yine "mutlak anlamda"olmasa da!) bir ilişkisi yok. Tamam, durum böyle olabilir; ortada sıkı bir nedensellik ilişkisinin bulunmaması niçin "yürütmeyi durdurmak" için sıralanan gerekçelerden birisi olsun? Ne alâkası var?

Danıştay''ın kararını önünüze koyunca, metinde "Savunmanın Özeti" başlığı altında yer alan bölümde de problem çok. Bu bölüm, adından da belli olduğu gibi, davanın ve yürütmenin durdurulması isteminin reddinin gerektiğini savunan davalı tarafın kaleminden çıkmış.

Çok tuhaf doğrusu; davalı (yani YÖK), katsayı uygulamasını kaldıran kararını savunurken bakın ne tür cümleler kuruyor: "..genel lise mezunlarının katsayı uygulaması olsa da olmasa da sınavlarda daha başarılı olduğu…"; "meslek liselerinin müfredatının zaten bu sınavı başarmalarına engel teşkil ettiği…"

Görüyorsunuz; YÖK, "Herkese eşit fırsat!" diyerek yüksek sesle kararını savunurken, alttan alta da, mahkemede "Merak etmeyin, meslek lisesi mezunları zaten bu sınavları başaramaz" dercesine, alınan kararın pek de bir şeye yaramayacağını itiraf ediyor.

Buraya kadar söylediklerimizden şu ara sonucu çıkarabiliriz:

YÖK''ün Temmuz ayında aldığı karar (katsayıların kaldırılması kararı), "Savunmanın özeti" bölümünde kendisinin de itiraf ettiği gibi aslında adaylar arasında üniversite öğretimi görebilmek yolunda "fırsat eşitliği" filan yaratmadığı gibi, baştan sona sorunlu olan eğitim-öğretim sisteminin iyileştirilmesi yönünde en ufak bir olumlu katkı sağlamayan "popülist" nitelikte "masrafsız ve zahmetsiz" bir karardır. (Bu konuya yarınki yazıda döneceğiz.) "Katsayı Olayı"nın bir cephesi budur.

Olayın ikinci ve çok daha önemli olan cephesi ise Danıştay''ın ikna edici gerekçelerden yoksun yürütmeyi durdurma kararıdır. Bu ikinci olay çok daha önemlidir, çünkü sonuç olarak bir yüksek yargı kurumunun elinden çıkmıştır.

Anlaşıldığı gibi YÖK''ün katsayıyı kaldıran kararını sevinçle karşılayanlar arasında değilim. Ama bu kararı veren sonuç olarak adı YÖK de olsa, siyasi tercihlerin etkisinden bir türlü -öyle ya da böyle, dün ve bugün-- kurtulamayan bir kurumdur. Oysa Danıştay gibi bir kurumun kararı çok daha farklı, siyasi nitelikteki değerlendirmelerden tamamen uzak biçimde, doğrudan yasal-hukuksal bir yapıda olması gerekmez mi?

Bana göre de, katsayı kararlarının her ikisi de, asıl olarak, "imam hatip lisesi" mezunlarının -sırasıyla- sempatisini kazanmak ve yolunu kesmek amacıyla alınmıştır. Ne kadar yazık… Oysa dikkat ederseniz, sayıları 3.5 milyona yaklaşan bir öğrenci kitlesinin bugününü ve yarınını tartışıyormuş gibi yapmaktayız…