Nükleer"e reddiye (devam)

Önce kısa bir açıklama: “Nükleer''e reddiye”nin dün yayımladığım ilk yazısına ilişkin hatırı sayılır tepki mesajı aldım. Bundan çıkarttığım ilk sonuç, “halkımızın nükleer''e derin bir muhabbeti olduğu” yönünde! Bilmiyorum, belki de bu kadar karamsar olmamak lazım; bekleyip görmek en iyisi...

Aldığım mesajlar içinde kayıtsız kalınamayacak türden olanları da mevcuttu. Mesela Avustralya''da bir üniversitede çalışan, bu arada jeotermal enerjiyi konu edinen bir araştırma merkezinin kurucu başkanı olan Prof. Halim Gürgenci''nin mektubu ve mektuba iliştirdiği bir makalesi. Söz konusu makale ODTÜ''den mezun makine mühendislerinin oluşturduğu bir internet grubunun sitesinde yayımlanmış. Okudum ve anlayabildiğim kadarıyla yararlandım da.

Mesela, Prof. Ahmet Yüksel Emre''nin, “rüzgâr türbini” ve “nükleer santrali” karşılaştırdığı yine aydınlatıcı mesajı. Özemre, nazik mektubunda, bugün yaygın olarak kullanılan rüzgâr türbini tipinin kapasitesi hakkında bilgi verdikten sonra şöyle devam ediyordu: “Türkiye''nin sâhillerinin uzunluğu 8333 km''dir. Sâhillerimizin her kilometresine bu türden bir rüzgâr türbini kurulmuş olsa en iyi verim koşulu altında 8333 rüzgâr türbininin etken kurulu gücü, ancak: 8333 x 0.60 Mwe x 0.20= 1000 Mwe, yani hemen hemen tek bir nükleer santralin etken kurulu gücü kadar olacaktı.”

Görüyorsunuz, demek ki, dünkü yazıda tasvir ettiğim hayalim (“Rüzgâr döndürecek biz keyfini çıkaracağız.”) boş, hepten temelsizmiş...

Takdir edersiniz ki, dünkü yazımda dile getirdiğim son derece iyimser havamı koruyup, Özemre ile mühendislik hesapları tartışmasına girecek bilgim ve tecrübem yok. Ama öte yandan da, “rüzgâr”a ilişkin önümüze atılan sayıları hatırlayınca, işin içinden gönül rahatlığı ile çıkmak ve hemen “teslim olmak” da gelmiyor içimden doğrusu...

Bu ülkede daha dün diyebileceğimiz bir tarihte, 79 bin MW enerji üretimini öngören 156 milyar YTL''lik lisans başvurusu yapılmamış mıydı? Oysa görüyoruz ki, Özemre''nin hesabına göre, bu hesap daha baştan yanlıştır.

Bir bilim ve mühendislik işi olan enerji konusu hakkında çıkan haberler ve yapılan yorumların bir tutarlılık arz etmesini istemek en tabii hakkımız olduğuna göre, ülkede bu konuda (da) karşılaştığımız karışıklık kafamızı kurcalıyor doğrusu. Sonuç olarak hangi yollardan enerji üretmenin en uygun yol olduğunu anlamaya çalışıyoruz. “Laiklik”i tartışıyor olsak tamam, sözümüz olmazdı; her kafadan bir ses çıkmasına çoktan alışmış durumdayız, ama şimdi durum farklı!

Demek ki, her “medeni” toplumda benimsenmesi gereken bir sürece biz hâlâ yabancıyız. Ülkede nükleer santrallerin kurulmasına dair bir kanun çıkmış, iş neredeyse ihale sürecine dayanmış, ama ortada konuya ilişkin ciddi bir tartışmadan eser yok... İşin uzmanlarının sesleri yeteri kadar yüksek çıkmadığı gibi, STK''ların konuya ilgileri de çok zayıf.

“Nükleer''e reddiye” diyerek değneği hepten bir yana bükmeye çalışmamın nedeni de bu “sessizlik” zaten. Amacım, hiç değilse, “nükleer enerji” etrafında dünyada yıllardır yaşanan büyük tartışmanın bir miktarının gündemimize girebilmesini sağlamak. Hükümetin ve birçok çevrenin söylediği gibi ülke olarak gerçekten de nükleer enerjiye mahkûm muyuz? Allanıp pullanan bu enerji, söylendiği gibi en doğru seçim mi? “Medeni” bir ülkede nükleer santrallerin kurulmasına ilişkin bir kanun çıkacak ama toplum gelişmeleri bu derece sessiz takip edecek? Olacak iş değildir bu.

İşte bu nedenlerden dolayı “nükleer''e reddiye”ye yarınki yazıda da devam edeceğim. İsterseniz bugün için konuya ilişkin şu çok taze haberi de aktarayım: Gazete haberine göre (Le Monde, 11 Aralık) Almanya''da yapılan bir araştırma, nükleer santrallerin yakınlarında yaşayan çocuklarda “lösemi” riskinin yüksek olduğunu ortaya koymuş. Mayence Üniversitesi''nden araştırmacılar, 1980-2003 döneminde, 16 nükleer reaktörün 5 kilometreden yakın çevresinde büyüyen 5 yaşından küçük çocuklar arasında 37 lösemi vakası ile karşılaşırlarken, ulusal ortalamada bu sayı 17 imiş.

Sadece Almanya''da da değil, İngiltere ve Fransa''da yapılan araştırmalar da, benzer bir “istatistiksel korelasyon”unun varlığını söylüyormuş.

Tamam, belki de -bir grup araştırmacının söylediği gibi- söz konusu korelasyonun bir “nedensellik bağı” olarak yorumlanması doğru değil; ama araştırmanın Alman Yeşilleri''ni hemen harekete geçirmesi gibi, burada mühim olan husus toplumun bu çerçevedeki her gelişmeden haberdar olup tartışabilmesidir. Bizde olmayan şey yani....