"Rejim meselesi" mi? "Cehalet" mi?

İnsanların "fakir" ve "cahil" olduklarından dolayı birbirlerine Hizbullah vahşetini uyguladıkları bırakın Türkiye''yi, dünyada nerede görülmüş?

"Laiklik, demokrasinin alt yapısı olduğuna göre, laiklik farklı din, inanç ve mezheplerin barış içinde yaşamalarının güvencesi olduğuna göre, bu ülkede laik demokratik cumhuriyeti düşman belleyenlerin ciddiye alınması gerekmez mi? Hem de nasıl gerekir! İrtica bir tehlikedir. Kimine göre yakın, kimine göre uzaktır, tartışılabilir, fakat ciddi bir tehlikedir. Hizbullah mezarları ülkemizde irtica denilen olgunun, eski deyişle vakıanın dehşet verici göstergeleridir. Görmezlikten gelmek, küçümsemek, hafife almak ise aymazlıktır, ahmaklıktır." Bu satırlar Milliyet''in 23 Ocak tarihli sayısında Hasan Cemal''in köşesinde yer alıyor. Yazar bu çerçevede, irticayla savaşın "kimilerindeki devlet ve asker kompleksi ile, ya da entellektüel kendini beğenmişlik ve züppelik ile" karıştırılmadan her alanda yürütülmesi gereken bir mücadele olduğunu da hatırlatıyor. İsterseniz bu yorumu analiz etmeye başlamadan önce Cemal''in yazısının son paragrafını da aktaralım: "Zaman, Konca Kuriş''ler ölmesin diye dinin siyasete alet edilmesinin engellenmesi, laiklik ve demokrasi ipine daha sıkı sarılmanın zamanıdır. İyi pazarlar!"

Hasan Cemal''in bu satırlarını fazla "aceleci" ve dolayısıyla muhakeme zinciri çok özensiz kurulmuş bir yorum olarak değerlendirdim. Yazar o kadar "aceleci" ki, dikkat ettiyseniz, Hizbullah''a karşı yürütülen operasyonlar başladığından beri bu şekilce bir ilişkilendirmeyi, en "laik" siyasetçi ve bürokratların ağzından bile işitmedik. Şimdiye kadar ne Cumhurbaşkanı ve Başbakan, ne de bir savcı ya da emniyet müdürü, Hizbullah''ın "laik demokratik cumhuriyet"e karşı savaş açmış bir örgüt olduğunu söyledi. Yani hiç kimse, Hizbullah''ı "rejim sorunu" çerçevesinde değerlendirip, vatandaşlara "rejime sahip çıkın" türünde bir çağrıda bulunmadı. Karşı karşıya olduğumuz örgüt ve cinayetler bambaşka bir şey; "farklı din, inanç ve mezheplerden" insanların "İslam köktendinciliği" bakış açısından düşman bellenip imha edilmesi gibi düşünce ve uygulamayla karşı karşıya değiliz. Yazarın "Hizbullah mezarları" olarak adlandırdığı yerler yazarın sandığı gibi "irtica denen olgunun dehşet verici göstergeleri olmaktan çok uzak. Bu toplu mezarlar bambaşka bir "vakıa"nın dehşet verici göstergeleri. Olayların "dinin siyasete alet edilmesi"yle de bir ilgisi yok. Yok, çünkü bütün bu dehşet verici olayların "siyaset" ile hiçbir ilgisi yok. Hem artık biliyoruz ki, "dinin siyasete alet edilmesi" gibi bir formülün günümüzde sadece Türkiye''de değil dünyada da bir anlamı yok. (AB daha dün "Hristiyan Avrupa"dan söz etmiyor muydu?!) Artık biliyoruz ki, bu türden içi boş formüller yerine, tanımı gereği "özerk" bir alan olan siyasetin "din"e nasıl ve ne ölçüde "alet olması" gerektiği üzerinde düşünmek çok daha yararlı ve işlevsel bir tutum.

Hasan Cemal bir gün önceki yazısında da, yine Hizbullah''tan bahisle, "Huzur, barış ve demokrasi için bir yerde şehirlerimizi kuşatmış olan fakirlik, cehalet ve adaletsizliği de yenmek zorundayız" diyordu. Bana soracak olursanız bu yorum da gerekli delillerden yoksundur. Hizbullah söz konusu olduğunda, onu ortaya çıkaran nedenler arasında "adaletsizlik"in rolü muhakkak ki birinci sıradadır. Ama "fakirlik" ve "cehalet"e aynı rolü oynatabilir miyiz? Hiç sanmıyorum. İnsanların "fakir" ve "cahil" olduklarından dolayı birbirlerine Hizbullah vahşetini uyguladıkları bırakın Türkiye''yi, dünyada nerede görülmüş? Hasan Cemal''in yorumu "Aydınlanmacı" olarak adlandırılan şu amentüye dayanıyor: "İnsan ancak eğitildikçe ''iyi'' olur." Oysa, hepimiz kişisel deneylerimizden de biliyoruz ki, "fakirlik" ve "cehalet"le insanın "kötülüğü" arasında doğrudan bir ilişki kurulamaz. İnsanların birbirlerine işkence yapmamaları, birbirlerini boğarak oturdukları evlerin altına gömmemeleri için onları kaç yıllık zorunlu eğitim ve öğretimden geçirmek gerekir dersiniz? Oysa "adaletsizlik" öyle mi? Birarada yaşamın direği olan adalet bir kez ortadan kalkıp, bir toplumda adaleti sağlamakla yükümlü olanlar bir kez bu erdemden uzaklaşırlarsa şiddetin sürekli tehdidi altında olan "tabii hal" işte o zaman kendisini gösterir. İşte o zaman, "cahil" ya da "eğitimli", "fakir" ya da "varlıklı", "laik" ya da "şeriatçı" hiç farketmez, insanın nasıl "birbirinin kurdu" olduğu ortaya çıkar.

Hasan Cemal belki şunu da hatırlamalıdır: Beykoz operasyonunda öldürülen Hizbullah lideri Hüseyin Velioğlu "cahil" birisi değildi ki. Gazetelerden öğrendiğimize göre kendisi (Cemal gibi) bir Mülkiyeli değil miydi? Türkiye''de bir insan "cahil" kalmamak için daha ne yapsın?