Sivas katliamına ilişkin değerlendirmeler (2)

Dün yayımlanan yazıyı Sivas''ta Madımak Oteli alevler ve dumanlar içindeyken içeride mahsur kalanları kurtarmaya çalışmak yerine alevlerin ve dumanın "o insanları" bir an önce yutması için tezahürat yapanlardan bahisle -inançlı-inançsız fark etmez- bütün insanların düstur edinmesi gereken Mehmet Akif''in "Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem" dizesini aktararak bitirmiştim.

Otel önünde toplanan binlerce Sivaslının "zulmü alkışlayan" bu tutumlarının bizi dün olduğu gibi bugün de düşündürmesi gereken en önemli hususların başında geldiğini de belirtmiştim.

Dikkat ederseniz bu değerlendirmeyi yaparken ceza hukukunun alanına giren "suç" ve "suçlular"dan söz etmiyorum. Bu bahisle ilgili olarak moral-ahlak temelinde "sorumluluk" kavramını hatırlatıyorum. Karl Jaspers''in Nazi Almanyası''nda düne kadar komşuları olan Yahudilerin ölüm kamplarına gönderilmesini seyretmekle yetinen Almanların hangi açıdan değerlendirmesi gerektiğini sorduğu metinleri hatırlayarak... Benzerleri gibi Sivas katliamını da bu düzleme çekmeden anlayabilmek ve anlatabilmek mümkün mü?

Ama bugünkü yazıya Sivas katliamı "suçlular"ından hareketle devam edelim.

Söylenenler yanlış değil; "Sivas davası" olarak anılan dava geçenlerde "zaman aşımı"nın işletildiği duruşmayla sınırlı değil. Katliam sonrasında gözaltına alınan 190 kişinin 124''ü Ekim 1993''de Ankara 1 No''lu DGM''nin karşısına çıkmıştı. Bu kişiler "anayasal düzeni değiştirmek" suçundan yargılandılar. Mahkeme Aralık 1994''de kararını açıkladı. 22 sanık hakkında 10''ar yıl, 54 sanık hakkında 3''er yıl, 6 sanık hakkında ise 2''şer yıl hapis cezası.

Dosya müdahil avukatların itirazı çerçevesinde Yargıtay''a gitti. Yargıtay 9. Dairesi olayların cumhuriyete, laikliğe ve demokrasiye yönelik olduğu gerekçesiyle DGM''nin kararını esastan bozdu. DGM''de tekrar başlayan yargılamanın Kasım 1997''de açıklanan kararında ise TCK''nın 146/1 maddesi uyarınca sanıklardan 33''ü idam cezasına, diğerleri de 15 yıla kadar uzanan hapis cezalarına çarptırıldı. Yargıtay 9. Ceza Dairesi karardaki hapis cezalarını onasa da, 33 idam cezasını usulden bozdu. Bu eksikliğin giderilmesi için Şubat 1999''da başlayan yargılamadan ise Haziran 2000''de karar çıktı. Bu kararda da 33 sanık idam cezasına çarptırılıyordu. 33 sanık hakkında verilen idam cezasının bu cezanın 2002 yılında yürürlükten kaldırılması sonucunda müebbet hapis cezasına çevrildiğini de hatırlatayım.

Bu yargılama sürecine ilişkin değerlendirmem (o günlerde de yayımladığım gibi) şöyle:

DGM savcısının sanıklara isnat ettiği suçlar yanlış seçilmişti. Bu dava da (bugün Terörle Mücadele Kanunu''nun uygulanması gibi) Madımak''ta öldürülen insanların katillerini yargılamak için değil, dumandan ve alevden asla etkilenmeyen, etkilenmesi mümkün olmayan "Devlet"i korumak için açılmış ve kapanmıştı. Sivas katliamı "anayasal düzeni" ortadan kaldırmak için gerçekleştirilmemişti ki... Sivas katliamı "Cumhuriyete, laikliğe" yönelik bir kalkışma değildi ki... Karşımızdaki suç, o günkü ceza yasasında yer almayan "insanlığa karşı suçlar"dan birisiydi.

Görüyorsunuz, ceza yasanız "insanlığa karşı suçlar"dan habersiz ise, savcıların dönüp dolaşıp bulacağı suç, devlete karşı bir suç olmaktan kurtulamamaktadır. Bu yönteme -hatırlıyorsunuz- sadece Sivas katliamı çerçevesinde değil, aklınıza gelen benzer sivil katliamlarında başvurulmuştur. Katledilenler -Sivas''ta olduğu gibi- her zaman şu ya da bu kimlik sahipleri şu ya da bu fikir-düşünce-inancı taşıyanlar insanlar olmasına rağmen savcılar ve hakimler ayrımcılığın şiddete dönüşmüş bütün bu hallerinin mağduru olarak her zaman malum nitelikleriyle "devlet"i işaret etmişlerdir.

Yani özetle, Sivas katliamına doğrudan katılanlar (hatırlarsanız tezahürat yaparak "seyredenleri" ayrı bir bölmeye, "ahlaki sorumluluk" bölmesine almıştık) Madımak Oteli''nde "laik devleti" değil, nefret ettikleri ve dolayısıyla bu dünyada olmalarına tahammül edemedikleri "o insanlar"ı katlettiler.

Türkiye''de sivil halkı umursamayıp devleti koruma altına alan bu suç ve ceza sisteminin Terörle Mücadele Kanunu çerçevesinde bugün de geçerli olduğunu unutmayalım. İnanmıyorsunuz bu kanunun "terör" tanımının yapıldığı birinci maddesine göz atın. Bu öyle bir tanım ki, "devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak" amacını güden örgütsel faaliyetleri "terör" olarak adlandırıyor! Oysa biliyorsunuz, kanunun emrettiğinin tam tersine, "devlet" ile milletin (daha doğrusu "toplum"un) arasını açmak amacını gütmek demokrasinin olmazsa olmaz bir gereğidir! Siz hiç tarihin en önemli terörist eylemlerinden birisi olan 11 Eylül katliamından sonra herhangi bir ABD yetkilisinin ortaya atılıp "Bu kanlı eylem ABD ile milletinin arasını açmak amacını taşımaktadır" şeklinde veya mealinde gülünç bir açıklama yaptığına şahit oldunuz mu?

Demek ki "devlet"i korumaktan vazgeçip, sivillere yönelik "insanlığa karşı suçlar" ya da "nefret suçları" ile nasıl baş edeceğimizi düşünmek çok daha yararlıdır.