Yetkililerden bir açıklama niçin ve ne zaman alınır?

Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu''nun Züheyla Zeybel hakkında verdiği kararın gazetelerde "yayınlanması"nın ertesi günü, Genelkurmay Başkanı''nın yorumuna günlük gazeteler içinde yalnızca Cumhuriyet (hem de manşetten) yer verdi. Dikkat ederseniz, kararın "yayınlamasının" ertesi günü, diyorum; kararın mahkeme "açıklanması"nın ertesi günü değil. Zeybel''in avukatı Hüsnü Tuna''nın çok haklı olarak belirttiği gibi, Danıştay kararı "açıklanmadan" önce basında "yayınlanmış", ve "henüz yazılmayan bir kararın gazetelere verilmesi tüm heyet üyelerini töhmet altında" bırakmıştır. Yargı''nın medya ile bu kadar "içli dışlı" olmasına her ne kadar eski Anayasa Mahkemesi Başkanı''ndan başlayıp, halen görev başında olan Başsavcı''ya uzanan bir "şeffaflık" anlayışı içinde alışır gibi olduysak da, benzer bir uygulamayı Danıştay''da görmek bizi yine de şaşırttı.

Genelkurmay Başkanı''nın, Cumhuriyet tarafından manşete yükseltilmiş "Türban olayı bitmiştir" yorumu, Azerbaycan Cumhuriyeti''nin ulusal günü için düzenlenen kokteylde ayak üstü alınmış. Genelkurmay Başkanı, gazetenin "Danıştay''ın türbana ilişkin kararını nasıl değerlendiriyorsunuz?" sorusuna şu karşılığı vermiş: "Son derece önemli bir karar, sağlıklı bir karar, yargının işlevine uygun bir karar; ben de bu konudaki düşüncelerimi daha önce Menemen''de söylemiştim. Ayrıntıya girmek istemiyorum." Ben açıkcası, bu haberde iki "olmaması gereken" görüyorum; demokratik bir rejimde hangi kurumun ne ile ilgilenip ilgilenmemesi ve böyle bir rejimde medyanın kime hangi soruyu sorup sormaması çerçevesinde iki "olmaması gereken". Eğer Danıştay''a götürülen dava Genelkurmay''a bağlı bir işyerinde çalışan birisiyle ilgili olsaydı, gazetecinin Genelkurmay Başkanı''nın bu karar hakkındaki yorumunu sormasında bir fevkalâdelik olmazdı. Ancak biliyoruz ki durum hiç de böyle değil; Züheyla Zeybel bir üniversite santral görevlisi olarak çalışan birisi. Genelkurmay Başkanı kendisine yöneltilen soruya "Türkiye bir hukuk devletidir, yargı bağımsızdır" türünden alışılmış "nötr" bir cevap verseydi yine yadırgamazdık. Ama, "sağlıklı bir karar, yargının işlevine uygun bir karar" şeklinde bir bakıma "olması gereken"i de işaret eden bir değerlendirme ile "hür dünya"daki meslektaşlarının açıklamalarında karşılaşabilmek ne yazık ki mümkün değil.

"Olmaması gereken" ikinci husus, yani bir gazetenin bir yüksek mahkeme kararını askeri hiyerarşinin tepesindeki bir komutana yorumlatma arzusu ve girişimi belki daha da önemli. Eğer mesele, bir kokteylde karşılaşılan komutanlardan haber değeri olan birkaç açıklama elde etmekse, halen doğu ve batı cephelerinde fiilen savaşmakta olan TSK ile ilgili soru mu kalmadı? Bir askeri yetkilinin okurları ilgilendirebilecek açıklamaları herşeyden önce askeri konularla ilgili olanlar değil midir? Tabii ki öyle; yoksa işler öyle içniden çıkılmaz bir hal alır ki, gazetelerimiz komutanların anayasa, hukukçuların "Kosova''ya karadan müdahale" üzerine açıklamalarıyla dolardı. Bu değerlendirmeme belki şöyle bir itiraz gelebilir: Medya bir ülkede kendince "olması gereken"den değil, çok tabii olarak varolan gerçeklikten hareketle "haber" aramaz mı? Madem ki memleketteki kurumlar arasındaki yetki paylaşımı böyledir, o halde soruların muhatapları da bu "gerçeklik"e göre seçilmelidir. Yani kısaca, kimin açıklamasının "gerçekten" bir değeri varsa, ona yönelmek en doğru habercilik anlayışıdır. Bu "itiraz"ın haklı olduğu noktalar yok değil; gerçekten de herkesin tanık olduğu bir "vakıa"yı, bir "realite"yi.(!) görmezden gelmek, okurlarını bu "olmaması gereken"den "korumaya" çalışmak bir yayın organını epeyce "hayal âlemi"ne sürükleyebilir. Ancak şu da bir hakikat: Bir yayın organı, hele de işlerin olması gerektiği gibi yürümediği ülkelerde, kamusal hayatı yani herkesi ilgilendiren bir "anomali"yi çok tabii bir şeymiş gibi sunan bir haberciliğe de yönelebilir. Bu durumda işler artık epeyce karışıktır; (Cumhuriyet''in manşeti örneğinde olduğu gibi) gazete okurlarını ülkedeki bu gayritabii durumdan haberdar mı etmek istemektedir, yoksa zaten gönlünde yatan bu durumu pekiştirmek için bir haber daha mı aramaktadır?

Bugün Danıştay kararı ve Danıştay Başkanı''nın açıklamalarını da yorumlamak istiyordum ama fırsat olmadı. Bugünlük şu kadarını söyleyebilirim: Bildiğiniz gibi, "kamu görevinden çıkartılan" Züheyla Zeybel üniversitenin telefon santralında çalışmaktaydı. Bu size birşey hatırlatmıyor mu? Evet evet, "kamusal alan", "kamusal görev" ve de yine "Telefon"!