Din adamlarının maaşı meselesi

Türkiye''de din adamlarının maaşlarının genel bütçeden karşılanması da kimi çevrelerce laikliğe aykırı kabul ediliyor. Deniyor ki Türkiye''de başka din mensupları da var, bunlardan toplanan vergilerle Müslüman din adamlarının maaşları neden ödensin? Böyle bir itirazın ben bu din mensupları, daha açık bir ifadeyle Yahudi ve Hristiyan vatandaşlarımız tarafından yapıldığı kanaatinde değilim. Çünkü eğer itiraz onlardan gelse bu, "Müslüman din adamlarına devlet bütçesinden maaş ödenmesin" şeklinde olmaz, "bizim din adamlarımızın maaşları da bütçeden karşılansın" şeklinde olurdu. Türkiye''de 65 milyondan fazla insan yaşamakta ve bunlardan sadece 100 bin kadarı gayrimüslim, diğerleri Müslüman. Ülkemizdeki gayrimüslimler, 65 milyon kişinin 100 bin kişiye tabi olmasının beklenemeyeceğini bilecek kadar akıl, böyle bir teklifi yapmanın şık kaçmayacağını görecek kadar da edep ve izân sahibidirler. Aslında laiklik adına tek eksiğimiz, sadece Müslüman din adamlarına maaş verilmesi olsa, haham ve papazlara da devlet bütçesinden maaş veririz olur biter. Ancak gayrimüslimlerin böyle bir talepte bulunacaklarını ben şahsen zannetmiyorum; böyle bir uygulamanın getirileri de var götürüleri de.

Bu maaş meselesinin bir kaç yönü var: Her şeyden önce devlet vatandaştan vergiyi yine onların ihtiyaçlarına harcamak üzere toplar. Sosyal devlet anlayışının gelişmesi devletin harcama kalemlerini de genişletmiştir. Artık sadece milli savunmaya veya bürokrasiye değil, örgün ve yaygın eğitimden, bayındırlık hizmetlerine, sosyal alanlara, her türlü spor ve sanat etkinliklerine varıncaya kadar bir çok alana bugün harcama yapılmaktadır. Bu harcama kalemlerine "İşte Batılılaşma bu!" diyebilme hatırına opera, bale gibi halkın çok büyük bir kesimini hiç ilgilendirmeyen etkinliklere yapılan masraflar da dahildir.

Şimdi denmek isteniyor ki her kaleme bütçeden harcama yapılsın, ama dini hizmetlere yapılmasın. Pekala neden yapılmasın? Bu harcamanın laikliğe aykırı olduğu tartışılır. Aslında böyle bir harcamayı yapmamak devletin bütün dinlerin aleyhine bir tavır alması anlamına gelir ki laikliğe aykırı olan budur. Eğer bütçeden harcama yapmanın ölçüsü vatandaşa götürülen hizmet ise, milli savunma, milli eğitim, sağlık gibi dini hizmetler de vatandaşa en geniş anlamda hizmet götüren bir alan. Yok vatandaşın talebine göre harcama yapılacaksa bu talebin harcama yapılması yönünde olacağında da şüphe yok. Hatta çok muhtemel ki vatandaş "büyüklerimize" yapılan harcamalardan kısıntı yapılıp iki önemli alana, eğitim ve dini hizmet alanına daha çok harcama yapılmasını isteyecektir. Çünkü bu iki alanda iyi hizmetin sunulması ülkenin ve toplumun geleceğiyle yakından ilgili. Demek ki bütçeden dini hizmetlere harcama yapılmasın demenin hiç bir sağlam gerekçesi mevcut değil.

Meselenin bir başka yönü de şu: Bütçeden dini hizmetlerin çıkarılması, bu hizmetlerin başka gelir kaynaklarıyla karşılanması zaruretini doğuracak. Bağışlar yapılacak, cemaatler ve gruplar tarafından bu gayeyle bir çok vakıf kurulacak. Hatta o zaman Osmanlı devleti döneminde kurulan ve gelirleri dini hizmetlere tahsis edilen vakıfların yağmadan geriye kalanlarının bu hizmetleri yürüten cemaat ve gruplara devri gerekecek. Unutmamak gerekir ki Vakıflar Genel Müdürlüğü''nde kayıtlı o döneme ait 25 binden fazla vakıf var. Vakıflar Bankası da para vakıflarındaki paralarla kurulmuştur. Ve bu vakıfların önemli bir bölümünün başlıca gayesi dini hizmetleri ve din eğitimini finanse etmektir. Bunların o zaman asıl sahiplerine iadesi gerekmez mi? Görüldüğü gibi meselenin tek bir boyutu yok. Bu yeni uygulamadan dini hizmetlerin zarar göreceği de peşinen söylenemez. Hatta orta ve uzun vadede bu yola girmek dini hizmetleri daha fazla maddi imkana da kavuşturabilir.

Pekala bu durumda biz niye endişe ediyoruz? Burada bizim endişemiz böyle akçeli bir yapılanmanın cemaat ve gruplaşmayı, yani bölünmeyi hızlandırması ihtimalidir. Ayrıca din adamlarının cemaatten doğrudan para bekler duruma girmelerinin onların kişilikleri üzerinde menfi etki etmesinden, zaman zaman çıkacak suistimal örneklerinin bütün bir zümreye maledilmesinden ve istismara konu olmasından korkuyoruz. Belki de bizimki sadece bir vehim...