Fedakarlığı herkes üstlenmeli

Türkiye''nin sosyal güvenlik sisteminin S.O.S. sinyalleri verdiği herkes tarafından biliniyor. Aslında bütünüyle Türk ekonomisinin de benzer sinyaller verdiği herkesin malumu. Şimdi hükümet bu krizi aşmak için bir ekonomik paket hazırlamakla meşgul. Sosyal Güvenlik Reformu da bu paketin bir parçası. Korkulan bu paketin sadece dar gelirlilerden ve katlanamayacakları derecede fedakarlık isteme esası üzerine oturması.

Aklı başında herkes sosyal güvenlik sisteminde köklü bir reformun yapılmasını ve emeklilik yaşının yükseltilmesi gereğini kabul ediyor. Ancak bu sistemin iflas noktasına gelmesinde bütün kabahat emeklilik yaşının düşük olmasından kaynaklanmıyor. Senelerce Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından toplanması gereken primler gereği gibi toplanabilseydi, gerek bu kurum gerekse Emekli Sandığı tarafından toplanan pirimler rasyonel bir şekilde işletilebilseydi bu iki kurum ve Bağ-Kur, bugün batma noktasına gelmez, bütçeden trilyonlarca lira (1999''un ilk altı ayı için sadece 1 katrilyon 271 trilyon lira) kaynak aktarılmasına gerek olmazdı. Meselenin temelinde kötü yönetim yatmaktadır. Şimdi kaçınılmaz olarak emeklilik yaşı yükseltilip bu üç kurumun yükü hafifletilmeye çalışılıyor.

Esasen emeklilik yaşının geçmişte düşürülmesini ve bu kurumların mali yükünün ağırlaştırılmasını da yine kötü yönetim ve popülist politikalar sağlamıştı. Şimdi ortalıkta kurtarıcı edasıyla dolaşan "büyük devlet adamlarımızın" kötü yönetimlerinden ve popülist politikalarından bahsediyorum.

İşin acı tarafı aynı kötü yönetimin şimdi de devam etmesidir. Bütçenin sadece sosyal güvenlik kalemi değil, birçok kalemi için felaket çanlarını çalmaktadır. İlk beş aylık dönem itibarıyle devletin vergi gelirleri 4 katrilyon 832 trilyon lira olarak gerçekleşmiş, borçlarının sadece faizleri ise 4 katrilyon 298 trilyon lira tutuyor. Yani devletin vergi gelirleri borcunun faizlerini karşılamaya ancak yetiyor. Bir başka ifadeyle devletin gelirlerinin önemli bir kısmı sadece faize gidiyor. Bu ağır faiz yükü sebebiyle yatırımlar bütünüyle durmuş olmasına rağmen yine de bütçe açığının sene sonunda 9.2 katrilyon lira olarak gerçekleşeceği hesaplanıyor. Böyle bir ülkenin iyi yönetildiği söylenebilir mi?

Böyle bir ülkede belki tek kârlı sektör bankacılık sektörü olabilir ve fiilen de öyle. Onlar da bu başarıları zaten gizlemiyorlar. Hemen her alanda dünya sıralamasının hayli gerilerinde olmamıza rağmen bankaların kârlılık sıralamasında Türk bankaları en önlerde; dünyanın en kârlı 25 bankası arasına 6 Türk bankasını sokabilmişiz. İlk beşte üç Türk bankası var, birincilik şerefi de bize ait. Bu durum, Türk ekonomisinin iyi işlediğine mi delalet ediyor?

Hayır tam tersine bu bankalar ticaretin hayli durgun geçtiği yatırımların büyük ölçüde durduğu bu sene, topladıkları mevduatı çok yüksek faizlerle devlete sattıkları için çok kârlılar. Çünkü bankalar, ekonominin iplerini iyice elinden kaçırmış olan devletin kendilerinden borç almaya mahkum olduğunu biliyorlar. Bu sebeple de dünyanın hiçbir ülkesinde rastlanmayacak bir şekilde % 30-40 dolaylarında net faizle devlete borç veriyorlar. Bu bankalar kârlılık sıralamasında ilk sıraları paylaşmasın da kim paylaşsın? Meseleyi şöyle de ifade edebiliriz: Sosyal güvenlik kurumlarına altı ayda 1 katrilyon 271 trilyon lira kaynak aktaran devlet, bankalara bunun tam dört mislini faiz olarak aktarmış bulunuyor. Acil reform ihtiyacı hangi alanda dersiniz?

Türkiye fedakarlık yaparak düzlüğe çıkmak zorundaysa bu fedakarlığı bütün kurumlar yapmalı, bütün insanlar üstlenmeli. Fedakarlığın tamamını dar gelirlilerden beklemek haksızlık olur.