Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın son iki gün içinde yaptığı konuşmalar, para politikasının genel yönünden ziyade, mevcut sıkılığın nasıl yönetileceğine dair daha ince sinyaller içeriyor. Karahan, sıkı para politikasının sürdürüleceğini vurgulamakla birlikte; enflasyon beklentilerindeki düşüşün hızlanması, kira ve bazı hizmet kalemlerinde fiyat artışlarının belirgin biçimde yavaşlaması, Kur Korumalı Mevduat’ın neredeyse tamamen tasfiye edilmesi ve rezerv birikiminin
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın son iki gün içinde yaptığı konuşmalar, para politikasının genel yönünden ziyade, mevcut sıkılığın nasıl yönetileceğine dair daha ince sinyaller içeriyor.
Karahan, sıkı para politikasının sürdürüleceğini vurgulamakla birlikte; enflasyon beklentilerindeki düşüşün hızlanması, kira ve bazı hizmet kalemlerinde fiyat artışlarının belirgin biçimde yavaşlaması, Kur Korumalı Mevduat’ın neredeyse tamamen tasfiye edilmesi ve rezerv birikiminin güçlenmesi gibi başlıklarda kaydedilen ilerlemeyi özellikle öne çıkarıyor.
Bu vurgu seti, TCMB’nin politika tartışmasını artık yalnızca “faiz seviyesi” üzerinden değil, faizin ekonomi üzerindeki marjinal etkisi ve oluşturduğu reel faiz makası üzerinden okuduğunu gösteriyor.
Bu çerçeve içinde TCMB’nin temel önceliği değişmiş değil: fiyat istikrarı.
Ancak son konuşmalar, Banka’nın dezenflasyon sürecini değerlendirirken daha fazla nicel göstergeye ve aktarım mekanizmasına odaklandığını ortaya koyuyor.
Enflasyon beklentilerinin hem hanehalkı hem de reel sektör tarafında aşağı yönlü bir eğilime girmesi, sıkı para politikasının gecikmeli etkilerinin daha görünür hâle geldiğine işaret ediyor.
Özellikle kira enflasyonundaki yavaşlama ve bazı hizmet kalemlerinde fiyat artış hızının düşmesi, dezenflasyon sürecini destekleyen unsurlar arasında sayılıyor.
Para politikası tarafında duruş net: sıkılık korunuyor.
Ancak
Karahan’ın son mesajlarında dikkat çeken unsur, politika faizinin seviyesinden ziyade bu faizin ekonomi üzerindeki etkisinin daha yakından izleneceği yönündeki vurgu.
İç talepteki dengelenme, kredi büyümesindeki yavaşlama ve finansal koşullardaki sıkılığın korunması, bu yaklaşımın temel dayanakları olarak öne çıkıyor. TCMB, erken gevşeme riskine karşı temkinli duruşunu sürdürürken, dezenflasyon sürecinin kazanımlarını riske atacak adımlardan kaçınılması gerektiğinin altını çiziyor.
Rezervler ve finansal istikrar başlığı da son konuşmalarda öne çıkan bir diğer alan. TCMB rezervlerindeki toparlanma, para politikasının kredibilitesini güçlendiren önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Aynı şekilde
Kur Korumalı Mevduat bakiyesinin neredeyse sıfırlanmış olması, para politikasında sadeleşme sürecinin büyük ölçüde tamamlandığını ve piyasa mekanizmalarına dönüşün güçlendiğini gösteriyor.
Reel sektörle iletişim ve dış dengeye ilişkin değerlendirmelerde ise ihracatın yalnızca kur seviyesine değil, küresel talep koşullarına da bağlı olduğu vurgulanıyor. Bu yaklaşım, para politikasının kısa vadeli kur hedeflerinden ziyade, daha sürdürülebilir bir makroekonomik dengeyi gözettiğine işaret ediyor.
Genel tabloya bakıldığında TCMB’nin mevcut politikası; sıkı para politikası, beklenti yönetimi, rezerv birikimi ve sadeleşme ekseninde ilerliyor. Ancak
son açıklamalar, bu çerçevenin artık ince ayar aşamasına girdiğini gösteriyor. Tartışma, “sıkı mı gevşek mi” ikiliğinden ziyade, sıkılığın hangi dozda ve ne kadar süreyle korunması gerektiği noktasında yoğunlaşıyor.
Bugün uygulanan para politikasında temel gerçek şudur: politika faizi, mevcut yıllık enflasyon oranının yaklaşık %23 üzerinde belirlenmiştir.
Başka bir ifadeyle TCMB, enflasyon hangi seviyedeyse, bunun üzerine yaklaşık beşte birlik (%23) bir ilave sıkılık koyarak politika faizini konumlandırmıştır. Bu durum, tarihsel olarak yüksek bir reel faiz makasına işaret etmektedir.
Bu noktada tartışılması gereken mesele, faiz indirimi için alan olup olmadığı değil; enflasyonun üzerinde oluşturulan bu makasın artık optimal seviyesini aşıp aşmadığıdır.
Zira enflasyon beklentilerinde belirgin bir düşüş gözlenirken, kamusal kaynaklı enflasyon baskılarında da (idari fiyatlar, vergi ayarlamaları, KKM etkisi) anlamlı bir azalma söz konusudur.
Bu koşullar altında politika faizinin enflasyonun yaklaşık %23 üzerinde tutulmaya devam edilmesi, bir noktadan sonra dezenflasyon sürecini desteklemekten ziyade, faiz gelirleri kanalıyla talep ve fiyatlama davranışlarında bir yapışkanlık riski yaratabilir.
Eğer bu makas kontrollü biçimde daraltılmazsa, yüksek faiz ortamının ürettiği faiz geliri, enflasyonla mücadelede istenmeyen bir yan etki doğurabilir.
Bu nedenle, para politikasında bir gevşeme anlamına gelmemek kaydıyla, aşırı sıkılaşmış reel faiz makasının kontrollü biçimde ayarlanması gerektiği kanaatindeyim. Bu çerçevede, sıkı duruşu tamamen terk etmeden, en az 200 baz puanlık faiz indiriminin kapısının açık olması gerektiğini düşünüyorum.
#Ekonomi
#Merkez Bankası
#faiz
