Bankalar bilezik satmalı kuyumcular mevduat hesabı açmalı mı?

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 27 Ağustos''ta bir tebliğ yayınlayarak bankalarında kıymetli maden alım satımına ilişkin yeni bir düzenleme getirdi. Buna göre bankalar Cumhuriyet altın sikkeleri ile ziynet altınlarının alım ve satımını yapabilecekler.

Bu tebliğ yayınlanır yayınlanmaz kuyumcuların tepkisini çekti: Herkes kendi işini yapsın, bankalar daha düne kadar yastık altındaki altını ekonomiye kazandırmak adına alım yaparken çift taraflı işlem yapmak ve satıma geçmek nereden çıktı!

Olaya aslında birçok açıdan bakmak mümkün... Ama ben, en basit iki yönü ile bakmanın daha anlaşılır olabileceğini düşünüyorum.

Birincisi, sektörde kayıt dışılığın yüksekliği ve vergi boyutu. Hükümet ekonomide yaptığı düzenlemelerin kayıt dışılıkla olan kısmı ile ilgili somut sonuçları açısından fazla bir aşama kaydedemedi. Bunda maalesef geçmiş alışkanlıklarından vazgeçmemekte ısrar eden ticari anlayışın hakim zihniyetinin kendini koruyor olması ana etken.

Oysa kayıt dışılığın yüzde elliler seviyesinde bile olduğunun konuşulduğu bir ülkede en azından hükümetin yaptığı hizmetlerin ve ekonomiyi canlandırma konusunda attığı adımların bir karşılığı olarak bu zihniyetin değişmesi beklenirdi.

Son derece lüks bir yaşam sürmelerine, gizli kasalarında kilolarca altını stok etmelerine rağmen kuyumcuların vergi listelerinde isimlerine rastlayamazsınız. Ülkemizin gerek stok, gerek yastık altı, gerekse ithalat ve ihracatında önemli bir kalem olan altının ve onun ticaretinin yüzde yüzlere varan oranda kayıt altına alınması gerekiyor ki BDDK''nın bu adım o nedenle önemli.

Olayın ikinci bir boyutu ve en az bunun kadar önemli olan kısmı ise kayıt dışılık kalemi olan kuyumcuların aslında ana işlevinden daha fazla bankacılık faaliyetlerinin bir kısmını yapıyor olmalarına rağmen bunun dikkat çekmemesi.

Hazır bu konu açılmışken değinmenin zamanı geldi: Kuyumcular, elbette hepsi olmamakla beraber büyük kısmı özellikle Anadolu''da mevduat toplayan ve faizle para satan gayri resmi müesseseler gibi çalışıyor. Elinde parası olan çiftçisi, köylüsü vs. elde ettikleri hasat paralarını değerlendirmek ve saklamak üzere kuyumculara teslim ediyor. Diğer yandan bir başka kısmı da ihtiyacı olan parayı yine yüksek faiz ödeyerek kuyumculardan karşılıyor. Döviz alım satımından elde ettikleri geliri söylemeye bile gerek yok.

Şimdi bu durum ortada iken ve toplamda çok yüksek paraların kayıtdışı biçimde döndüğü gerçeği varken bankaların altın alım satımına yönelik bir itirazın kabul edilebilir bir yanı yok.

Diyorsanız ki, biz kuyumcular olarak mevduat toplamak ve kredi vermekten çıkalım, bankalarda altın alım satımından çıksın o zaman ayrı. Ama görünen o ki, iş işten geçti