Bankalara bonus

Liberal ekonomilerde piyasaya ve piyasa aktörlerine müdahaleci yaklaşım kabul edilemez. Ekonomik olgular kendi mecrasında gelişir ve dengeyi bulur. Nasıl? Kulağa çok hoş geliyor değil mi?

Aslında rekabetçi bir ortamda bu söylem ağırlıklı olarak kabul edilebilir. Ancak gecikme faizleri, ödeme ve hesap kesim tarihleri arasındaki sürece de faiz uygulanması, yatırılan rakam ne olursa olsun tüm bakiyeye faiz uygulanması, kart ücretleri gibi tüm işlemlerde bankaların, ortak hareket eder bir görüntü içinde olmaları ekonominin rekabet ruhuna aykırı olduğunu da belirtmek gerekir.

Tüketici dışındaki tarafların farklı nedenlerle kredi kartı gecikme faizi oranlarının belirlenmesine karşı çıktığını görüyoruz. Bankaların, gelir kaybı, vade sayısı, perakendecilerin vade sayısı nedeniyle satış kaybı gibi farklı gerekçeleri var.

Öncelikle bankacılık açısından bakacak olursak, faiz indirim farkının oluşturacağı rakamsal fark bilânçolarını fazla etkilemez. Çünkü hem bankacılık sektörünün gelir tarafında çok fazla kullanacağı enstrüman var, hem de henüz pazarın büyük bir bölümü atıl durumda. Sektör enerjisini bu kanala yönlendirse yapacak çok iş, elde edilecek ciddi gelirler olduğu rahatlıkla söylenebilir.

İşin bir başka tarafı da uygulamanın perakende sektörü üzerinde satışları olumsuz etkileyeceği şeklindeki endişeler.

Doğrusunu söylemek gerekirse bu konuya da katılmak mümkün değil. Neden mi? Çünkü faiz farkından doğan artı değer bankaların bilânçolarında kar olarak yer alacağına tüketicinin cebine gelir olarak yansıyacaktır. Refah düzeyini arttırıcı etki yapan bu fark tekrar tüketim olarak piyasada yer alacaktır. Daha geniş bir tüketici grubunda toplanacak para, piyasada oluşacak çarpan etkisiyle ticaretin de artmasına katkı yapacaktır diyebiliriz.

Son zamanlarda gıda ve petrol piyasalarında oluşan aşırı fiyat artışları, sosyal ve toplumsal olayların yaşanmasına yol açtı. Adam Smith''in görünmez elinin ortaya çıkmaması dünyada ve ülkemizde duayen iş adamlarının Marx''ın ruhunu çağırmalarına bile neden olmadı mı?

Kısacası artık görünmez el kamu otoritesi şeklinde görünür el olarak ekonomik hayatta düzenleyici kurullarla geri döndü.

Tüketici bilinci

Geçtiğimiz günlerde kardeşimle bir mağazada indirim oranlarının coşkusuna kapılıp alışveriş yaptık. Kasaya yöneldiğimizde içeriye yayın yapan radyoda şarkı arasında bir sigorta firmasının “çar çur harca,paraları saç, saç, saçma” reklamı çıkınca bir anda birbirimize baktık ve elimizdeki kıyafetleri bırakıp çıktık.

Elbette hepimizin içinde tüketim arzusu ve dürtüsü var. Bu çok olağan, ancak sınırlı gelirimiz içinde aşırı tüketim yapmak doğru değil. Artan borç hem moral değerlerimizin yıpranmasına, her konuda verimlilik kaybına bazen de sosyal sıkıntılara yol açabiliyor. Bir bankanın işçi nemalarını belli bir iskonto karşılığında toplu ödemesini kabul edip aldığı meblağları kart borçlarını kapatmaya kullanan çok insan olduğunu biliyoruz.

Geleceğimizi borç sarmalı ile ipotek altına almamak için bilinçli tüketim yapmak, gelir gider dengesine dikkat etmek zorundayız.

Her neyse, anlaşılan atalarımız çok önceden bu günleri görmüş, sözün özü, ayağımızı yorganımıza göre uzatalım.