Borsada stopaj kaldırılmalı

Avrupa''daki en genç borsalar arasında yer alan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, kurulduğu günden bu güne geçen kısa sürece rağmen, hem iç hem de dış birçok kriz yaşamış, çok ağır bedeller ödemiştir. Aracı kurum ve halka açık birçok şirket ya iflas etmiş ya da tasfiye edilmiş, birçok yatırımcı mağdur olarak piyasadan çekilmiştir.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen borsamızın performansı ekonominin iyi olduğu dönemlerde dünya gelir sıralamalarında hep üst sıralarda yer almıştır.

İşin bir başka boyutu borsa kazançlarından alınan gelir vergisi stopajıdır. Ülkemizde beyana tabi gelir vergisi oranlarının yüzde ellinin çok az üzerinde olduğunu Maliye rakamlarından çıkarabiliyoruz.

Bu açıdan bakıldığında, kaynağında vergi kesintisi, hem beyan zorunluluğunu ortadan kaldırmasından dolayı mükellefler için kolaylık hem de vergi tahsilâtında artış oluşturması açısından sağlıklı bir uygulamadır.

Ancak, son yıllarda borsa performansının yükseliş dönemlerinde ve uluslar arası krizin etkilerinin yoğunlaştığı şu günlerde yerli yatırımcıların borsaya ilgi gösterdiklerini söyleyemeyiz.

Bu ilgisizliğin birçok nedeni olabilir. Biz bu nedenlerden bir tanesi olan stopaj konusunu tekrar faklı bir açıdan gündeme getirmek istiyoruz.

Konu gündeme geldiği 2005 yılından beri yatırımcılar açısından iyi karşılanmadı. Bunda devletin borçlanma ihtiyacını sürdürmesi için bonolara bir süre daha ayrıcalık tanıması ve zaman içinde yabancılara stopaj uygulamasının kalkmasının da etkileri oldu.

Bu etkilerin sonucunda küçük yatırımcı borsadan çekildi, büyükler ise yurt dışında kendileri fon kurarak bıyıklı yabancı oldu.

Ve sonuç olarak yabancı oranı borsamızda yüzde yetmişleri aştı. Yabancı tasarrufların içeri çekilmesi ne kadar faydalı ise, yurt içi tasarruf oranının da arttırılması bir o kadar iyi bir ekonomik performansın altyapısını oluşturur.

Yani tüketmek yerine tasarruf yolu ile sermaye birikimi oluşturmak ve bunu sermaye piyasaları yolu ile yatırıma yönlendirmek ülkemizin çözüm bulması gereken en büyük sorunlarından biridir.

Tasarruf oranlarının artması, geliri olan insanlara cazip olanaklar sunulmasını gerektirir. Dünyanın en yüksek reel faizini verip, hazineye sürekli yük getirmektense yurt içi tasarrufları, farklı özendirici yaklaşımlarla arttırabilir, hazinenin maliyet yükünü azaltabiliriz.

Böylece belki kısmi bir vergi geliri kaybına uğrayabilir, ancak sermaye piyasalarına ve borsaya daha ucuz kaynak sağlayarak hem hazinenin maliyet yükünü azaltır hem de borsa yolu ile yeni yatırımlara ve istihdama kaynak aktarmış oluruz.

Yüzde otuzlara düşmüş yerli yatırımcıların hisse oranı, düşen hacim ve sürekli kan kaybeden bir borsadan vergi geliri beklemek iyimserlik olur.

Maliye Bakanlığı iyi bir fayda maliyet analizi yapıp radikal ve etkileyici bir karar alarak borsa da stopaj uygulamasına son verebilir.

Bu yatırımcıların tekrar borsa ile barışmasını ve yabancı yatırımcı lehine olan takas oranının kısmen de olsa yerli yatırımcı lehinde iyileşmesini sağlayacaktır.

Son dönemlerde yabancıların aracı kurum alarak kendi işlemlerini yaptıklarına da şahit oluyoruz. Bu bir açıdan iyi gibi görünse de iç piyasa büyümediği için çok az bir personel sayısı ile şirketlerinin işlemlerini yürütmekte böylece istihdama da olumsuz katkı yapmaktadırlar.

Oysa iç piyasanın büyümesi hem yerli hem de yabancı kurumların Anadolu''da şube ve personel sayısını arttırarak bir yandan sermaye bilincini oluşturacak, bir yandan da istihdama ciddi katkılar sağlayacaktır.