Depremin kazananları kaybedenleri

Depremden bir hafta önce de Van''a gitmiştim. Doğrusu yıllardır sadece kahvaltı salonları için bile görmek istiyordum. Ama Gölü, Kalesi, tarihi zenginliklerini gördükten sonra kahvaltı salonlarından daha fazlasını ifade eden bir il olduğu anlıyorsunuz. Bunlara rağmen birkaç yıl geçmeden geleceğimi düşünmemiştim. Bunun sebebi, Türkiye''de şimdiye kadar gördüğüm en kötü şehircilik ve altyapının bir iki gün içinde bile insanı rahatsız edecek kadar yetersiz olması.

Konuştuğum insanların tümü gerek eski Ak Partili başkanın gerekse şimdiki BDP''li başkanın şehre doğru dürüst hizmet vermediklerini anlatıyorlar. Gerçi gördükleriniz söze pek gerek bırakmayacak cinsten.

Neyse, çok önemli de olsa konumuz bu değil.

Erciş''te ve Van''da gördüklerimden sonra deprem konusundaki çalışmaları, arama kurtarma ve yardım organizasyonu şeklinde ikiye ayırarak değerlendirmenin daha doğru olacağını düşünüyorum.

Van''da ama özellikle depremin daha fazla etkilediği Erciş''te de dikkati ilk çeken resim, her yıkıntının başında çalışan onlarca insan, kepçeler, ağır vasıtalar, vinçlerdi. Hepsi de çok ciddi bir disiplin içinde, en ufak bir bağırma çağırma olmadan sistemli çalışıyorlardı.

Duyduğunuz makinelerin çıkardığı mekanik seslerden başka bir şey değil. Çalışanlar sessiz, vatandaşlar sessiz, sadece gelecek iyi bir haberin beklentisi içindeler.

Arama kurtarma ekiplerinin, ister Sağlık Bakanlığına bağlı olsun ister belediye isterse sivil savunma ve sivil kurtarma ekipleri olsun, istisnasız hepsinin işlerinde son derece dikkatli disiplinli ve teknolojik açıdan yüksek standartlarla donanımlı olduklarını görebiliyorsunuz. Eskiden arama kurtarma denine akla hemen Akut gelirdi. Oysa Erciş''te artık bunun böyle olmadığını mahalli kurtarma ekiplerine varıncaya kadar ciddi sivil kurtarma ekiplerinin kurulduğunu öğrenmiş olduk.

Yardım olayına gelince. Arama kurtarma olayında olduğu gibi yardımlar konusunda da Türkiye oradaydı desek asla abartmış olmayız.

Daha havaalanında iken kargo uçaklarının getirdiği malzemeleri taşımak için bekleyen, onlarca kamyonu, Van''ın içinde, Erciş''e giderken yollarda, ilçenin içinde günler sonra bile görüyorsunuz.

İHH, Aziz Mahmut Hüdai Vakfı, Kimse Yok Mu Derneği, Vuslat Derneği, belediyeler, şahıs olarak yardım getirenler ve tabii ki Kızılay hepsi Van''da Erciş''te idi.

Bir kısmı yan yana bir kısmı belli aralıklarla çadır ve araçlarla dağıtılan yardımları alanların ve görevlilerin sessizliği ve sakin hareketleri o kadar dikkat çekici ki.

Tüm bunların yanında çok büyük bir organizasyon eksikliği hemen göze çarpıyor. Her vakıf dernek belediye kendi başına hareket edince ortaya gelen yardımların maalesef verimsiz dağılımı gibi bir sorun çıkıyor.

Aynı anda bir yerde yemek dağıtılırken diğer yerde evlerin ihtiyacını karşılayacak ekmek dağıtımı yapılıyor başka yerde giysi veya battaniye dağıtılabiliyor. Bunların birkaçına aynı anda ihtiyacı olanların sadece biri ile yetinmesi veya diğer dağıtımdan haberinin olmaması gibi bir sorun ortaya çıkıyor.

Dolayısıyla, maalesef koordineli bir çalışma pekiştirilmiş bir yapı yok. Bu yardımların beklenen etkisini azaltan bir durum ortaya çıkarıyor.

Van''da Kızılay''ın kurduğu bir çadır semti gezdik. Isınma ve aydınlanma problemleri olsa da İnsanlar genellikle yapılan yardımlardan memnun. Ancak ortaya çıkan sorunları anlatabilecekleri bir sorumlu yok. Elektrik ne zaman bağlanacak kimse bilmiyor, soba dağıtılacak mı bilen yok, yemek ne zaman gelecek soracak kimse yok. Bu da zaman zaman insanların gerilmesine ve istenmeyen tartışmaların yaşanmasına neden oluyor.

Yardımlardaki dağınıklığı ortadan kaldırmak için afet koordinasyon merkezi gibi bir birim var. Ama anlaşılan o ki gerek vakıflar gerekse dernek, belediye kim olursa olsun kuruluşların ellerindeki materyaller hakkında veya güçlü oldukları alanlar hakkında, afet koordinasyon merkezinde bir veri yok. Dolayısıyla Kızılay''dan diğer yardım kuruluşlarına kadar herkes ferdi takılıyor.

Afet olduktan sonra organize olunmayacağını öncesinde bunun yapılması gerektiğini bu deprem bize öğretmiş olsun. Bütün Türkiye büyük bir millet olmanın, kardeş olmanın, aynı kaderi paylaşıyor olmanın, şefkatli olmanın gereğini bu afette en üst seviyede dayanışmayı sağlayarak gösterdi.

Gerek yardımların dağıtılması gerekse sonrasının organizasyonu açısından Van Belediyesi ortada hiç yoktu maalesef. Dolayısıyla depremin kaybedeni olarak, koordinasyon merkezi ile birlikte ortada kaldılar.