2007"de faizlerin seyri ne olacak?

Merkez Bankası''nın enflasyonla mücadele çerçevesinde belirlediği kısa vadeli faiz oranları, son günlerde çeşitli vesilelerle eleştiri alıyor.

Yüksek faiz politikası, Mayıs ayındaki dalgalanma öncesi de eleştiriliyordu. Bazı yorumcular, yüksek faiz politikasının sıcak para girişine, bunun da düşük kur seviyelerine sebep olduğunu ileri sürüyor ve sonuçta ihracat potansiyelimizin daraldığından şikâyet ediyorlardı. Kur seviyeleri ile cari açık arasındaki ilişkinin bu iddiadaki kadar net olmadığını düşündüğümüz, çeşitli vesilelerle bu sütundan ifade etmiştik.

Ancak son olarak, bizim de aralarında bulunduğumuz bir kısım iktisatçı ve iş dünyası temsilcisi, üçüncü çeyrek büyüme verilerinin açıklanmasının ardından özel kesim makine teçhizat yatırımlarındaki büyüme oranın azaldığını vurgulaması ve bunda yüksek faizlerin etkili olduğunu ileri sürmesi ile birlikte eleştirilerin dozajı arttı. Aslında yüksek faiz politikasının amaçlarından biriydi iç talebin bir miktar kısılması. Zira iç talepteki hızlı artışın enflasyon üzerinde menfi tesirlerinin olduğu düşünülüyordu.

Banka kredilerindeki büyümenin azaldığı ve bunun dayanıklı tüketim malları talebi ile makine teçhizat yatırımlarına etkisinin frenleyici olduğu açık. Bunun enflasyon beklentileri üzerinde belli bir etkisinin olacağını da söyleyebiliriz. Ancak şu da bir gerçek ki bankaların kullandırdıkları kurumsal kredilerin önemli bir kısmı da işletme finansmanı olarak kullanılıyor. Bu tür bir kullanımın faiz oranlarına duyarlılığı ise nispeten daha düşük. Özellikle hizmet kesiminde sıkça rastlanılan bir olgu olarak bu durum, yüksek faizlerin maliyet kanalıyla nihai fiyatlara yansımasıyla sonuçlanabiliyor. Yani yüksek faizler kimi zaman enflasyonist olabiliyor.

Her halükarda Merkez Bankası, konmuş olan enflasyon hedefi ile kamuoyunun enflasyon beklentisi arasındaki farka, yani “kredibilite açığına” büyük önem veriyor faiz oranlarını belirlerken. Bu sebeple kısa vadede faiz oranlarının aşağı yönde gevşemesi konusunda olumlu bir öngörü yansıtmıyor olmasını tabii karşılamak gerekiyor.

Bununla birlikte özellikle cumhurbaşkanlığı konusu netleşirse, önümüzdeki yılın ikinci yarısından itibaren piyasalar, Merkez Bankası''nı faiz indirimi konusunda zorlayabilecek adımlar atabilir. Buna, büyük ölçüde bankacılık kesiminde biriken fonlar sebep olacaktır.

Bankalar topladıkları fonları esas itibariyle iki türlü değerlendirirler. Bunlardan biri kredilerdir, diğeri ise hazine kâğıtları. Kredi talebinin azaldığı bir ortamda hazine kâğıdına yönelecek olan atıl fonlar, hükümetin azalan borçlanma ihtiyacı sürdükçe birincil ve ikincil piyasalarda faiz oranlarını aşağı çekecektir. Öte yandan fazla likidite tehdidi, bankaların kredilere yönelik fiyat ve teminat koşullarını da gevşetecektir.

Son olarak, Merkez Bankası faizleri yüksek tuttukça, bankalar fazla fonlarını Merkez Bankasına depo da yapabilir. Nitekim son birkaç ayda Merkez Bankası bu yolla bir kısım likiditeyi piyasadan çekebilmiş ve uyguladığı faiz oranlarının genel faiz seviyesine etkisini arttırabilmiştir. Ancak Merkez Bankası''nın döviz alım ihaleleri de yaptığı bir ortamda, Merkez Bankası piyasaya zaten zorunlu olarak likidite vermektedir. Yani, orta vadede depo alımları Merkez Bankası''na bugünkü şartlarda yüksek bir maliyet getirecektir.

Her halükarda önümüzdeki dönemde, enflasyondan bağımsız olarak, siyasi belirsizlik azaldıkça Merkez Bankası üzerindeki faiz düşürme baskısı artacağa benziyor.