Ar-Ge yatırımlarına teşvik

Ekonomi ile ilgili tartışmalar ne yazık ki kur, faiz ve enflasyon üçgeninden dışarıya çıkamıyor. Oysa Türkiye''nin asıl sıkıntısı reel kesimdeki yeniden yapılanma süreci. Ayşe Teyze''nin tenceresinde reel kesime yönelik sağlıklı politikalar üretilirse aş her öğün pişecek. Mehmet Usta''nın tezgâhı, üretici gücümüzü değişen ve küreselleşen ekonomi karşısında yenileyebilirsek işlemeye devam edecek. Ne yazık ki, ekonomi deyince sadece medyanın değil, ilgili tarafların çoğunun aklına sadece makro ekonomik politikalar geliyor.

Bu açıdan bakıldığında kimi ekonomi basınının farklı yaklaşımını tebrik etmek gerekiyor. Ekonomi haberciliğinin merkezine reel kesimi yerleştiriyorlar ve böylece reel kesim merkezli ekonomi politikası tartışmaları için uygun bir ortam hazırlıyorlar.

Dün bu gazetelerden birinde, Referans''ta reel kesimi ilgilendiren önemli bir habere rastladım. Maliye Bakanlığı''nın hazırladığı bir kanun tasarısı, devletin şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerini geliştirici yeni bir teşvik sistemi kurma hazırlığı içinde olduğunu gösteriyor. Tasarıya göre, bağımsız Ar-Ge şirketleri, birkaç şirketin ortak kurduğu sektörel Ar-Ge kuruluşları ile Ar-Ge odaklı yatırıma hazırlanan yeni şirketler doğrudan sermaye desteğinin yanı sıra vergi ve SSK istisnalarına da hak kazanacaklar.

Ar-Ge faaliyetlerine desteğin, Türkiye reel kesiminin yeniden yapılandırılması içinde önemli bir yere sahip olması gerektiğine inanıyorum. Küresel ekonomide yenilik, verimlilik, farklılık ve esneklik yarışta öne çıkartacak en önemli unsurlar olarak göze çarpıyor. Bu anlamda Türkiye''de araştırma ve geliştirmeye ilgi hakikaten az. OECD ülkeleri arasında milli gelirden Ar-Ge''ye yönelik harcamalarda, son yıllardaki sıçramaya rağmen, yüzde 1''in altındaki oranımızla halen en geri ülkelerden biriyiz.

Ar-Ge söz konu olduğunda, diğer birçok ülkenin aksine, ülkemiz reel kesiminde yeterli ilginin olmadığını görüyoruz. Şirketler tarafından gerçekleştirilen Ar-Ge faaliyetleri toplamın çeyreğinden az. On yıl öncesinde bu oran % 38''di. Oysa şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerinin toplam içindeki payı Avusturya''da % 68, Macaristan''da % 43, İrlanda''da % 65, Polonya''da % 31. Açıkçası hem OECD''ye üye, hem de üye olmayanlardan oluşturulmuş tabloya göre ar-ge''ye bizim reel kesimden daha ilgisiz bir başka ülke daha yok.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin tamamında iş dünyasının Ar-Ge faaliyetlerine her türlü desteğin sağlandığı bir ortamda bizim bu konuda üç teknopark ve birkaç küçük mekanizma dışında ar-ge kültürü oluşturacak geniş vizyonlu bir politika oluşturamamış olmamız hayıflanması gereken bir durum.

Şüphesiz ki, bu ülkede ar-ge kültürü tek başına devletin teşvik sistemi ile ihya olacak değil. Kaldı ki, önerilen teşvik mekanizması, diğer ülkelerde uygulananlarla karşılaştırıldığında devede kulak niteliğinde ve yabancı ar-ge yatırımlarını çekebilecek bir cazibe oluşturmaktan oldukça uzak. İşin içine başta üniversiteler ve sivil örgütler olmak üzere tüm toplumun çekilmesi gerekiyor.

Araştırma ve geliştirme küresel ekonomide kalıcı bir yer edinmek isteyen herkes için olmazsa olmaz bir ihtiyaç. Bu ihtiyacın farkına vardığımızda çok geç olabilir.