Askerler: Yalnız Adamlar

ABD''nin silahlı kuvvetleri, bugün yıllardır hizmet verdikleri halkı temsil etmekten oldukça uzak. Gönüllü ve muvazzaf asker, giderek kendisini hizmet ettiği toplumdan daha mükemmel görüyor. Bu gelişme, demokrasiye hizmet veren bir ordu için hiç de sağlıklı sayılamaz."

Bu cümleler, herhangi bir sosyologun veya demokratın sözleri değil. Bunlar, 1997''nin Temmuz''unda The Atlantic dergisinde çıkan Thomas Ricks''in ilginç makalesinde geçiyor. Körfez Krizinde ABD''nin deniz kuvvetlerine kumanda etmiş bir emekli general olan Stanley Arthur''un bu sözler. Bugün Clinton yönetiminin ordudaki homoseksüeller, Bosna ve Haiti müdahalelerinde ordunun çekingen tavrı gibi konularda askeriye ile yaşadığı huzursuzluklar, öyle anlaşılıyor ki geçici ve kısa vadeli meseleler değil. Harvard''ın siyaset bilimcilerinden olan Michael Desch''e göre sivil otorite, isteklerini orduya Soğuk Savaş yıllarında bugünkünden çok daha kolay kabul ettirebiliyordu.

ABD ordusu bugün, büyük ölçüde profesyonellerden ve askerliği bilerek ve isteyerek tercih edenlerden oluşuyor. Toplumdan uzak kışla ve lojmanlarda, kendi sosyal güvenlik, eğitim ve eğlence sistemleri içinde yaşayan ve hemen hemen benzer dünya görüşlerini paylaşan askeriye zevatı, sivil toplum hayatına küçümser bir eda içinde bakıyor çoğu zaman. Thomas Ricks''e göre, askerler arasında oluşturulan güçlü aidiyet duygusu sayesinde tarikat kardeşliğine benzer bir bağ tesis edilmiş ordu içinde.

Dahası, ABD ordusu eskisine nispetle giderek daha muhafazakar bir yapı kazanıyor ve siyasi görüşlerinde daha net bir yaklaşım sergiliyor. Orduda yetişen muvazzaf subayların çoğu Cumhuriyetçi ve bu siyasi tercihini açıklamaktan çekinmiyor. Askeri akademilerde yapılan araştırmalar, Cumhuriyetçi muhafazakarlığın, artık subaylar ve askeri öğrenciler arasında giderek yaygınlaştığını gösteriyor. Üstelik söz konusu edilen muhafazakarlık, Bob Dole gibilerin tuttuğu orta yol liberal muhafazakarlıktan ziyade aşırı sağ temayüller taşıyan bir muhafazakarlığı temsil ediyor. Araştırmalarda ortaya çıkan tabloya göre devletin en büyük düşmanı, Demokratların ağırlıkta olduğu parlamento. İkinci sırada liberal fikirleri sloganlaştıran medya yer alıyor. Araştırmaya katılanların hemen hemen hepsi, askeriye ile sivil toplum arasındaki uçurumun giderek açıldığının farkında. Buna rağmen, askeriye içinde farklı düşünce ve dünya görüşü taşıyanların daha da azalmasını istiyorlar.

Samuel Huntington''un bir çalışmasına göre, Amerikan İç Savaşından sonraki yıllarda, tek bir asker dahi seçim sandığına gidip oy kullanmamıştı. Ricks, bu durumun da giderek değiştiğini söylüyor. Araştırmalar, özellikle genç subayların, ordunun hükümet karşısında daha aktif bir politika izlemesinden yana olduğunu gösteriyor. Hatırlanacağı üzere ABD''nin son Genel Kurmay Başkanı olan Körfez Krizi şampiyonu Colin Powell da, teamüllere aykırı olarak Bosna müdahalesine kamuoyunun önünde alenen karşı çıkmıştı. Ordu mensuplarının bu tür aleni beyanlarına alışkın olmayan ABD halkı için, bu gelişme oldukça rahatsız ediciydi.

Bu yeni tavır, ordunun ABD siyaset ve toplumunun ciddi bir yozlaşmanın eşiğinde olduğu görüşüyle oldukça yakından ilişkili. Ordu içinden yavaş yavaş yükselmeye başlayan sesler, bu görüşü oldukça iyi yansıtıyor. Özellikle üst düzey subay emeklileri, bu tür tavırları, halen görevli olanlardan daha çok dillendiriyor. Bir emekli albayın, yarı resmi bir askeri dergide yayınlanan makalesinde sarf ettiği cümleler de bu tavrın uç noktasını temsil ediyor: "Askerlerin artık içinden geldikleri toplumu temsil etmeleri yetmez. Artık ona, siyaseten olmasa da, kültürel anlamda önderlik etmesi gerekir."

Ricks makalesini, bir askeri darbenin en azından ABD''de mümkün olmadığını, bununla birlikte askerlerle siviller arasındaki dengenin Soğuk Savaş sonrası değişmeye uğradığını ve bununla birlikte ciddi rahatsızlıkların artık gün yüzüne çıkmaya başladığını söyleyerek bitiriyor.

Güç, iktidarı aratır. Muktedirleri toplumdan uzak tutmanın bedeli ise, acı ve başarısızlığa mahkum olan toplum mühendisliği teşebbüsleridir.