Barak ve Şas: İsrail"de askerler ve hahamlar

Demokrat ve laik Türkiye Cumhuriyeti, düşünce ve inanca karşı hoşgörüsüzlüğün zirvesinde seyrediyor şu sıralar. Bu tahammülsüzlüğü, ister TRT''de bundan sonra "Kürt" kelimesini yasaklayan emirde arayın, ister inancını meclis kapısında bırakmak istemeyenlere karşı takınılan gerici tavırda bulun. Manzara-i umumiye, millete ait her sahneyi dehşetle seyredecek kadar paranoyak zevat ve vücut kimyası bozulmuş isterinin sınırında bir halktan oluşuyor.

Türkiye''de yaşatılan laisizm, çok suni ve prensipten uzak bir devlet ideolojisine dayanıyor. Sözgelimi, bir din devleti olduğunu iddia eden İran''a düşman kesilir de, bir başka din devleti olan İsrail''le can ciğer kuzu sarması olur. Devrim ihracı yapan İran''a karşı geliştirilen menfi tutumu anladık diyelim. Peki sınırları Toroslara, yani Türkiye toprağına uzanan bir Arz-ı Mev''ud projesi olan İsrail''le dostluğu neye yormalı? Taktik icabı, devletin o her zamanki ali menfaatlerine mi?

Türkiye''de seçim sonrası yaşanan gelişmelerden sıkıldıysanız, ilginizi dost İsrail''de geçtiğimiz Pazartesi yapılan seçimlere kaydırabilirsiniz. Uluslararası gelişmeleri üstünkörü izleyen biriyseniz, söz konusu seçimlerden İşçi Partisi lideri Ehud Barak''ın galip çıktığını ve geleneksel olarak da İsrail solcularının sağcılarından daha mülayim olduğunu duymuşsunuzdur.

Burada, fizikçi ve matematikçi olan ve yüksek lisansını ABD''nin Stanford Üniversitesi''nde mühendislik ve ekonomi üzerine yapan ve her ne hikmetse İsrail''de zirveyi zorlayan her devlet adamı gibi asker kökenli olan eski içişleri ve dışişleri bakanı, eski ordu komutanı, eski askeri istihbarat şefi Barak''ın geçmişinden bahsedecek değilim. 1972''de Filistinlilerce kaçırılan Belçika uçağını başarılı bir operasyonla, "teröristleri" öldürerek yüzlerce rehineyi kurtaran, bir sene sonra da Beyrut''taki bir Filistin kampına düzenlenen saldırıda kadın kıyafetine girip Filistinlileri vuran Barak''ın askerlik hatıralarını anlatmak gibi bir niyetim de yok. Hatta ondan "İntifadayı bastıran adam" ve "Filistin Kurtuluş Örgütünün liderlerinden Ebu Cihad''a yapılan suikastı tertip eden ajan" (malum İsrail, Ebu Cihad''ın katledilmesi olayını hâlâ üstlenmiş değil) diye bahsedildiğini bile buraya almayacağım. İçişleri Bakanlığını yaptığı İshak Rabin''in ölümüyle ve dışişleri bakanı olduğu Şimon Peres''in önceki seçimlerde Netanyahu karşısında aldığı yenilgiyle İşçi Partisi''nin başına oturan Barak''ın nasıl olup da Filistinliler için bir umut olduğunu hiç ele almayacağım. Meraklısına bu kadarı dahi yeter.

Burada, belki çoğunuzun farkına varmadığı bir gelişmeye dikkat çekmek istiyorum yalnızca. Bilindiği gibi, İşçi Partisi bu seçimlere bir seçim ittifakı yaparak girmişti. "Tek İsrail" cephesi olarak bilinen bu koalisyon, 17 Mayıs''ta yapılan Knesset seçimlerinden % 20.2 oy alarak çıktı. Cephenin bir üyesi, etnik Fas Yahudilerinin kurduğu Geşer partisi. Diğeri ise Meymad Partisi. Meymad dine dayalı bir toplumsal düzeni savunan, milliyetçi, ama kendilerini barışçı olarak empoze eden bir parti. Bu koalisyon, başbakanlık seçiminde % 56''ın üzerinde oy alan Barak''ın seçimlerdeki başarısını garantilemiş.

Meymad hareketinin iki başkanı da haham. Haham Amital ve Haham Melçiyor, Knesset''te giremediler gerçi. Ama Knesset''te hahamdan ve zülüflü, sakallı, kippalı ve şapkalı dindar ortodoks Yahudiden daha bol bir şey yok. İsrail parlamentosunda Birleşmiş Tevrat Yahudiliği ve Milli Dini Parti gibi partiler eskiden beri üçer dörder milletvekili ile temsil edilegelmişlerdi. Ancak bu seçimlerin sürprizi, % 12''ye varan bir oy oranı ile (Netanyahu''nun Likud''u % 13''ü ancak geçebilmişti) üçüncü sıraya oturan ve bu sayede geçen dönem on olan sandalye sayısını 17''ye çıkaran (Likud''un ki 19) Şas Partisi oldu. Programları tamamen dini içerikli olan bu parti aşırı ortodoks (Demirel''in köktendinci dediklerinden) olarak niteleniyor. Siyaseti de din için yapıyorlar. Netanyahu kabinesinde de yer almış olan Şas, İsrail siyasetinin ayrılmaz bir parçası olmuş. Koalisyona mahkum olan Barak, şimdilik Şas''ı görmezden geliyorsa da, büyük ölçüde ona muhtaç. İsrail''de dindarlar, her dönem iktidardalar.

İsrail siyasetinde başarılı olmak için sırtınızı ya askeriyeye, ya da dindarlara dayamanız şart. Düşünün bir kere, İsrail Knesset''inde açıkça ayrılıkçılığı savunan Araplar bile temsil ediliyor. Demokratik ve laik bir Türkiye Cumhuriyeti, nasıl böyle bir İsrail''le dost olabilir, anlamak mümkün değil. İsrail''in teşkil ettiği emsalin yanında, İran''ın devrim ihracı hikayeleri vız gelir.