Dar alanda kısa paslaşmalar

Küresel piyasalarda ABD kaynaklı beklenti ve haberlerin etkisinin aşırı derecede belirgin olduğu geçen hafta, gelişmeleri haftalık bazda takip edenler için heyecansız, günlük takip edenler için ise oldukça ilginç geçti.

Geçen Pazartesi günü (dün değil), ABD''de hafta içinde açıklanacağı söylenen bankaların stres testi sonuçları ile ilgili yapılan spekülasyonlar ve bankaların 400 milyar dolarlık ek bir sermaye ihtiyacının ortaya çıkacağı yolundaki analizlerin sesli bir şekilde ifade edilmesi ile hemen hemen tüm hisse senedi borsalarında % 3''ler civarında düşüşler yaşandı. Yerel paralar özellikle dolar karşısında değer kaybetti, faiz oranları zıpladı.

Haftanın geri kalan günlerinde bu ani düşüşün yönünün belirmesi beklendi, ama nafile gibi gözüküyordu. Zira Salı, Çarşamba ve Perşembe günleri yaşanan hafif yükseliş çabaları, ABD Hazine Bakanı Tim Geithner''ın Salı günü yaptığı ve özetle bankaların önemli bir kısmının yeterince sermayeye sahip olduğu yönündeki açıklamaya ve bankaların hafta içinde beklentilerin üzerinde açıklamaya devam ettikleri ilk çeyrek bilançolarına rağmen bir türlü ivme kazanamadı. Yatırımcılar, haftanın Pazartesi günkü düşüşün altından kalkamayacak bir şekilde kapanacağını düşündükleri ve pek fazla umutlu olmadıkları Cuma günü, ilginç bir şekilde tüm küresel piyasalar şahlanışa geçerek önemli kazanımlar sergilediler.

Haftalık bazda borsaların yatay bir seyir izlediği görüntüsünün ardında yatan bu hikâye sonucu Japonya''da Nikkei''nin % 2,2; ABD''de Dow Jones''un geçen haftayı % 0,7; S&P 500''ün % 0,4 düşerek; buna karşılık, Nasdaq Composite''in % 1,3; FTSE''nın % 1,5; Frankfurt DAX''ın ise az bir artışla kapattığı gözlemlendi.

İMKB''nin ise küresel hareketlere paralel olarak Pazartesi % 3 düştüğü, ardından Salı ve Çarşamba günleri kısmi yükselişlerin olduğu, milli tatil olan Perşembe gününün ardından da Cuma günü % 2,5 yükseldiği gözlemlendi. Böylece haftalık bazda % 0,8 gibi yatay bir artış kaydeden İMKB için bu hafta, ilk 24 gününde % 15''lik bir artış kaydettiren Nisan ayının en bereketsiz haftası oldu. Sürece banka hisselerinin özellikle katkı sağladığı (Cuma günü artış: % 3,9; haftalık: % 1,3; Nisan başından bu yana: % 22) anlaşılıyor.

Tüm bu gösterişsiz haftalık verilerin ardında Pazartesi günü yaşanan % 2 ile % 4 arası düşüşlerin ve Cuma günü yaşanan yine % 2 ile % 4 arası yükselişlerin olduğu unutulmamalı.

Ekonomi yönetimleri tarafından açıklanan verilerin göz doldurmadığı ve aslında krizin henüz bitmediğini bir kez daha ortaya koyduğu haftada özellikle Arap ülkeleri borsaları ciddi düşüşler yaşadı, bunları kısmen Asya borsaları takip etti.

Hafta içinde IMF tarafından yayınlanan Dünya Ekonomik Görünümü adlı yıllık raporda gelişmekte olan ülkelerle ilgili olarak geçen değerlendirmenin de çok konuşulduğunu belirtmek gerekir. IMF''e göre yaşanan kriz, II. Dünya Savaşı''ndan bu yana yaşananların en derini olup, 2009 yılında dünya ekonomisinin % 1,3 daralması beklenmeliymiş. Bu oran, daha önceki % 0,5''lik artış beklentisine nispetle çok daha karamsar. Rapor, toparlanma sürecinin de daha öncekilere nispetle oldukça yavaş olacağının beklendiğini de ifade ediyor. Özellikle Japonya, Avrupa ve Rusya''da ciddi bir daralmanın beklendiği 2009 yılının ardından bu bölgelerde 2010 yılında da daha hafif bir daralma sürecinin devam edeceği tahmini yapılmış. Bu ise en büyük dış ticaret partneri Avrupa olan Türkiye için iyi bir haber sayılmaz. IMF, Türkiye''nin de 2009''da ciddi oranda (% 5,1) küçüleceğini öngörüyor. Kurumun 2010 yılı beklentisi ise % 1,5 ile sınırlı.

Gelişmeler, Türkiye''nin her ne kadar kulağı dışarıda da olsa, dışarıdan fazla umutlu olmamasını gerektiriyor. Bu durumda içeride neler yaptığımız giderek daha önemli olacak. Bu sebeple hükümetin işsizlikle mücadele için çıkaracağı yeni paketin etkilerini izlemek ve borçlanma yetkisi 4 kat arttırılacağı söylenen kamunun bütçe performansını takip etmek, bize ülkemiz ekonomisinin geleceği adına daha çok şey söyleyeceğe benziyor.