Dış politika mutfağından tatsız bir mönü

"Bir kısım medyanın", Umut operasyonu filminin İran''a odaklanması üzerine def çalıp oynaması, çiçeği burnunda Cumhurbaşkanımız Ahmet Necdet Sezer''i oldukça tedirgin etmiş olsa gerek ki, planı programı aylar önceden yapılmış ve medyaya ilan edilmiş olan ECO zirvesine, İran''da yapılacağı gerekçesiyle gitmekten son dakika vazgeçmişti, hatırlanacağı gibi.

Bu kararı vermesinde sadece medyanın sergilediği tutumun etkili olduğunu düşünmek her halde safdillik olur. Öyle ya, Türkiye Cumhuriyeti''nin en zirve yerine yerleşecek olan birinin, brifinglerden geçmeden ve "devletin devamlılığı" esasını hatırlatıcı "malumatlar" almadan, hele hele İran gibi "düşmanca tavır sergileyen" bir komşumuza gitmesi düşünülemezdi. Zira yanlışlıkla ağzından hak, hukuk ve demokrasinin üstünlüğüne dair birkaç cümle kaçırır ve orta çaplı bir skandala sebep olabilirdi.

Ancak öyle görünüyor ki, Ahmet Necdet Bey için gerekli brifingler kısa sürede organize edilmiş ve "devletin devamlılığı" esasını hatırlatıcı gerekli tüm "malumatlar" kendisine ulaştırılmış. Zira yeni Cumhurbaşkanı, Rusya''da bulunan Dışişleri yetkilileri aracılığıyla Çeçenistan vampiri sevgili Putin''i Türkiye''ye davet etti. Bu davetin de, aynen İran ziyaretinin iptalinde olduğu gibi, kişisel bir tercih olmadığını çok iyi biliyoruz. Rusya ile sabık Cumhurbaşkanı Demirel''in aktif katılımlarıyla tesis edilen sıcak ilişkilerin devamı, belli ki söz konusu bilgilendirme brifinglerinde oldukça net bir biçimde işlenmiş.

Devletin devamlılığı, şüphesiz ki esastır. Özellikle dış politika, gelip geçici kişilere değil, senelerin birikimiyle oluşan belli bir geleneğin ölçülerine göre tesis edilmek durumundadır. Ancak, 1980 öncesinde tamamen dışına kapalı bir yaklaşım sergileyen ve kendisine "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" sözünü slogan edinen bir dış politika geleneği, ancak son yirmi yıldır gerçek anlamda bir dış politika izler oldu. Haliyle bu yeni yetme geleneğin oluşumunda, sadece Turgut Özal ve Süleyman Demirel''in etkilerinden bahsetmek mümkün.

Turgut Özal''ın izlemeye çalıştığı dış politika yaklaşımının en belirgin özelliği, Türkiye''yi hürriyetine yeni kavuşan ülkelerin lideri olarak ön plana çıkarma gayretiydi. Adriyatik''ten Çin Seddi''ne dek Türkiye, henüz bağımsızlığına kavuşan ülkelerin örnek alması gereken bir model olarak sunuluyordu o günlerde.

Bu yaklaşım, Süleyman Demirel döneminde oldukça değişti. Gerek ülkemizde, gerekse kimliğini henüz bulamamış olan yığınlarca ülkede, serbestiyet ve liberalizmin beraberinde yaşanan bunalımlarla oluşan yeni konjonktürel havanın da etkisiyle Türkiye, dış politikada baskıcı ve otoriter rejimlerin himayeciliğine soyundu Demirel''le birlikte. Hatırlayacaksınız, Demirel''in yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesi için en çok baskı yapanlar arasında, Türkî Cumhuriyetler''in diktatörleri de yer almıştı. ''Demirel''li Türkiye''nin Çeçenistan yerine Rusya''nın yanında yer alması esasında konjonktüre oldukça uyan bir tavırdı.

İşte bu ülkenin dış politika namına yeni Cumhurbaşkanı''nın önüne koyduğu mönü, bundan ibaret. Yeni Cumhurbaşkanımız''ın, kendisine sunulan bu çiğ yemekle tatmin olup olmayacağını zaman gösterecek.