E-Reklâmlar

İnsanoğlunun kendi önüne koyduğu amaçlara ulaşmak için kullandığı araçlar, en azından hedefler kadar önemli. Çünkü çoğu zaman bir işi yaparken kullanabileceğimiz araçların çeşitliliği bizim kendimiz için koyabileceğimiz hedefleri de belirliyor.

Bunun en bariz yansımasını iletişim araçlarında görüyoruz. Bir telefonun, bir televizyonun, bir internetin amaç ufkumuzda yaptığı değişiklikleri her birimiz net bir şekilde görebiliyor. Geçmişte tahayyül edemediğimiz şeyleri artık ister hale geldik. Bu istekler yeni araçları, yeni araçlar da yeni şartları ve yeni istekleri beraberinde getiriyor.

Bu anlamda mesela internetin, 2000''li yılların hayat tarzını, kültürünü ve anlayışlarını belirleyecek en önemli gelişme olduğunu söylemek yanlış olmasa gerek. Bugün baş döndürücü bir hızla gelişen bilgiişlem teknolojileri, kısa zamanda ticari alışkanlıklarımızı da değiştirecek. İnternet üzerinden ticaret son yıllarda artan bir ivme ile büyüyor. Tabiatıyla ticaretin şekli, mahiyeti, ticarete konu mallar da dâhil olmak üzere hızla değişiyor. Bu değişim, başta fiyat mekanizması, pazar farklılaşması gibi alışageldiğimiz modelleri de değişime zorluyor.

Elektronik ticaretin gelişimi, ticaretle ilgili alanları da değişime zorluyor. Bu anlamda, mesela tüketici hakları, elektronik ödeme, elektronik ticarette sahteciliği engelleme, telif hakları ve uluslararası ticaret hukuku gibi konularda ciddi değişim rüzgârları esiyor.

İnternet sayesinde iktisadi hayatımızda etkilenen bir başka alan da reklâmcılık.

Bildiğiniz gibi, web sitelerine verilen reklâmlar o sitelerin başlıca gelir kaynağı. Bu reklâmlar artık eskisi gibi statik de olmadığı için marka bilinci oluşturmakta ve dikkat çekmede kimi zaman televizyon reklâmları kadar etkili olabiliyor.

Ancak e-reklâmı diğer reklâm araçlarından ayıran bir üstünlüğü var: Etkileşim. Herhangi bir web reklâmına “tık”landığında, hangi sayfadan erişildiği, geçmişte hangi sayfaları gezdiği gibi tıklayanla ilgili bilgiler reklâm verene ulaştırılabiliyor. Yine dijital ortamın sağladığı bir avantaj olarak sayfaya sayfa içeriğine hassas reklâmlar yansıtılabiliyor. Böylece, sayfanın içeriği ile ilgilenen birinin içerikle ilişkili bir reklâma ilgi gösterme ihtimali de artıyor.

Bu ekstra avantajlar, tık-başına-ödeme (pay-per-click) gibi yeni yöntemlere de imkân sağlıyor. Bu yönteme göre web siteleri verilen reklâmlar için ancak o sitedeki reklâm tıklanırsa para alıyorlar. Bu durum reklâmlarla site içeriğini irtibatlandırma yönünde site sahibini zorluyor ve reklâm verenin seçici davranmasına ve aynı reklâmı daha az maliyetle daha etkin kullanmasına imkân sağlıyor. Bu sebeple Google ve Yahoo gibi arama motorları, reklâm verenlere reklâmlarını belli anahtar kelimelerle irtibatlandırma imkânı sunuyor ve böylece reklâm yeri yerine anahtar kelime satıyor. Kimi kelimelerin reklâm verene maliyeti tık başına oldukça cüzi bir rakamken, bazı kelimelerin tık başına maliyeti oldukça yüksek olabiliyor.

Şüphesiz ki, her yenilik gibi bu işi de kötü kullananlar var. Kimi site yöneticileri reklâm gelirlerini arttırmak için sitelerindeki reklâmları kendileri tıklıyor veya tıklayacak programlar yazıyor. Kimi reklâm veren de rakip şirketlerin reklâmlarını sıkça tıklatıp reklâm maliyetlerini arttırdığından şikâyet ediyor.

Bu tür “tık sahtekârlığı” yeni bir sektör bile oluşturdu. Adınıza tık hizmeti sunanlar olduğu gibi, “tık sahtekârlığını” algılayan ve yakalayan program üreticileri veya şirketler de var.