Hazım yılı 2007

Bugün 2008''in ilk günü. Yeni yılın her anlamda, dün geride bıraktığımız yıldan daha iyi olmasını diliyoruz.

Tabii olarak herkes geçmiş yılın muhasebesini, gelecek yıla ait beklentilerimizi bekliyor bizden. Çoğumuz için 2007, Türkiye''nin son yirmi yılı açısından çok hareketli olmasa da, son birkaç yıllık büyüme ve istikrar dönemini esas aldığınızda, performans bakımından zayıf geçirdiğimiz bir yıl oldu. Kimileri bu yılı bir kayıp yılı olarak gördü. Ben ise 2007 yılında, nispeten zayıf iktisadi performansa rağmen, belli bazı taşların yerine oturduğunu düşünüyorum.

Kabul etmek gerekir ki, büyüme, işsizlik, cari açık, bütçe performansı ve enflasyon cephelerinde Türkiye bu yıl önemli bir mesafe kat edemedi. "Geriye ne kaldı zaten?" deyip 2007 senesini kayıp yıl olarak ilan edebiliriz.

Ben yine de son birkaç yılda Türkiye''nin birçok alanda çok hızlı mesafe kat ettiğini, bu hızlı gidişin hem politika yapıcı ve uygulayıcıların, hem de piyasaların bir anlamda başını döndürdüğünü düşünüyorum. Türkiye son yıllarda yakaladığı ivmeyi hazmedecek, uyguladığı politikaların eğrisini, doğrusunu tartacak vakit bulamadığını düşünüyorum. 2007 enflasyon, bütçe ve büyüme performansı, ekonomiye çok ciddi zarar vermeden hepimizi durup düşünmeye sevk etti.

Bu hazım sürecinde hükümet kanadından mikro politikalar, reel sektör, altyapı, piyasaların etkinliği gibi kavramların daha sık ifade edildiğini duymaya başladık. Tek başına bu bile, kanaatimce, müspet bir gelişme. Zira bugüne dek uygulanan politikaların acil istikrarı öncelediği için ülke ekonomisinin özellikle üretici sektörlerdeki ve başta emek piyasası olmak üzere etkinliğin neredeyse hiç olmadığı kesimlerdeki yapısal sorunlara el atmadığını söylemekten yorulmuştuk artık.

Eğer söylenenler konusunda 2008 içinde adım atmaya başlayabilirsek, üçüncü binyılın ikinci on yılına Türkiye daha sağlam bir ekonomik yapıyla girebilir.

İstikrar politikalarının el attığı alanlarda da yaşanan iyileşmenin oturması için bir türlü vakit bulamadık. Sözgelimi mali kesimde, yeni düzenlemelerin etkisiyle başlayan coşku kısa sürede, bireysel, kredi kartları ve en son KOBİ''ler olmak üzere yeni "keşfedilen" alanlarda yaşanan yoğun bir rekabete dönüştü. Bu rekabet, normal şartlar altında iyi bir şey olmasına rağmen, çok hızlı ve bilinçsizce geliştiği için, hem beraberinde ciddi maliyetler getirdi, hem de risk – fiyat dengesinin risk lehine dönmesine ve bankaların riskleri düşük fiyatlamalarına sebep oldu.

Önümüzdeki dönemde bankacılık ve inşaat gibi yükselen sektörlerde de belli bir normalleşmenin yaşanabileceğini öngörebiliriz. Bu "normalleşmeyi" kimileri yavaşlama ve menfi bir gelişme olarak görebilir. Bence bu durumu hazmetme süreci olarak yorumlamak daha doğru olacaktır. Çok hızlı büyümenin sonuçlarını gelişmiş piyasalar son dalgalanmada çok yakın bir şekilde yaşadılar.

Her şey bir yana 2007 yılı, ekonominin ister istemez üzerine inşa edildiği siyasi alanda da önemli aşamaların kat edildiği bir yıl oldu. Genel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimi gibi iki büyük muammayı geride bıraktık. Bu iki seçim etrafında dönen entrika ve müdahale teşebbüslerini Türkiye''nin aşmış olması, siyasi istikrarının ülkemizde zemin bulması açısından önemliydi.

Yine 2007 uluslararası piyasaların ciddi dalgalanışlarına şahit oldu. Bu dalgaların nihai etkilerini henüz tam anlamıyla hissetmedik belki, ama yine de ülkemiz ekonomisine etkisinin asgari düzeyde olması, bence Türkiye açısından önemli bir kazanç oldu.

2007''nin verilerine bakabilir, çok daha derin tahliller yapabiliriz. Ama genel bir yorum yapmak gerekirse, 2007 bazı taşların oturması açısından bence başarıyla atlattığımız bir yıl oldu. Bu sürecin 2008''in ilk aylarında da devam edeceğini, ama sonra belli bir toparlanmanın hissedilemeye başlanacağını düşünüyoruz.