Hükümet kendinde değil

İktisatçıların üzerinde en anlaşamadıkları mevzuların başında devletin ekonomiye müdahale meselesi gelir. İktisadın ve sermayenin, bir kâr ve fayda üretme manivelası olmasından önceki dönemlerde devletin sosyal hayat üzerindeki ciddi yönlendirme teşebbüsleri, egemenlik ve güç endişesinin tezahürleriydi. Haliyle iktisadi hayat da, sosyal hayatın bir vechesi olması hasebiyle, bu müdahalelerden önemli ölçüde etkileniyordu.

Bu endişeler, ulus devletlerin "kayıtsız hükümranlığına" teslim edilen modern dünyada çok daha vahim bir şekilde hissedildiğinden olsa gerek, modern devlet, sosyal hayata ve özellikle ekonomiye, eskisinden çok daha fazla karışır oldu. İktisatçıların bir türlü anlaşamadığı nokta da işte burası.

Piyasaların kendi hallerinde bırakılması halinde gelişeceğini savunan liberal iktisatçılar, piyasaların kaynakları devletten çok daha etkin dağıtacağını iddia eder. Buna karşılık devletçi iktisatçılar, piyasaların eksik bilgi ortamında mükemmel işleyemeyeceğini, belli bazı noktalarda teoriden sapma yaşanacağını ve bu sapmaların açacağı zararların ancak bilinçli bir devlet müdahalesi sayesinde aşılabileceği düşüncesindedirler. Bunlara göre "iyi niyetli" bir devletin müdahalesi, ekonomideki kaynak kullanımını daha da etkinleştirecektir.

Türkiye''de piyasaların iyi işlediğini söylemek oldukça güç. Devletin piyasaların iyi işlemediğini iddia ederek yaptığı her müdahale, ne hikmetse, ekonomiyi bozmaktan başka bir işe yaramıyor. Çözüm, devletin her şeyden önce piyasaların nerede aksadığını iyi bir şekilde tahlil edebilmesinden geçiyor. Türkiye''de ekonomi politikalarını üretenlerin çözüm diye ortaya koydukları ucubelerin, niye hal çaresi olamadığını anlamak bu yüzden zor değil.

Enflasyon, özellikle de kamu açıklarının giderek ülkedeki bütün kaynakları yuttuğu bir ortamda, büyük ölçüde devletten kaynaklanan bir problemdir. Bugün Türkiye''deki reel faizlerin bu noktalara çıkmış olması da bilinçsiz devlet müdahalesinin bir sonucudur. İhracatçı inliyorsa, bunda piyasalardan ziyade devletin yanlış politikalarının suçu vardır. Bir tarım ülkesi olan Türkiye, bugün yurtdışından et ithal eder bir hale düşmüşse, bunda geçmiş hükümetler kendilerinden başka suçlu aramasınlar.

Geçtiğimiz hafta sonu Kızılay''ın meydanında Ankara''yı inleten işçi ve memurlar, artık haklarını sokaklarda aramak durumunda bırakılmışlarsa, bundan piyasalardan çok hükümet gocunmalı. Çalışma Bakanı Yaşar Okuyan''ın tüm demagojilerine rağmen işçi- memur kesimi, hükümetin ne yapmak istediğini anlamış gözüküyor. Bu ülkede ekonomi ne zaman beceriksiz hükümetler tarafından bozulsa, bunun acısı işçi ve memurlardan çıkarılıyor. Sendikalı kesim, enflasyonun oldukça altında kalan ücret artışlarını, enflasyonun % 30''lara varan oranlarda üzerine çıkan faizlerle karşılaştırınca isyan ediyor haklı olarak.

Hükümetin, başta emeklilik yaşı olmak üzere sosyal güvenlik paketi adını verdiği politikalardaki ısrarı, bardağı taşıran son damla oldu. Bu ısrarın arkasındaki saikleri anlamakta biz de güçlük çekiyoruz. Kabul etmek gerekir ki, Türkiye''de emeklilik yaşı oldukça düşük. Ancak bu rakamın 60''lara çıkarılmasının da, bugünün Türkiye''sinde fazla bir anlamı yok.

Emeklilik yaşını yükseltmekle hükümetin güya yapmak istediği şey, sosyal güvenlik harcamalarında önemli bir yekun tutan emeklilik maaşlarının ve emeklilerin sağlık giderlerinin payını azaltmak. Oysa normal şartlar altında, çalışan genç nüfusun yaşlı nüfusa oranla bu kadar fazla olduğu ülkemizde, sosyal güvenlik sistemine ödenen primlerin, emekliler için yapılan harcamaları rahatlıkla karşılaması gerekir. Türkiye''de sosyal güvenliğin batmak üzere oluşunun müsebbibi, bu yüzden düşük emeklilik yaşı değil. Türk vergi mevzuatından ve özellikle kalifiye olmayan çalışan nüfus içindeki rekabet yüzünden kaynaklanan bir kayıt dışının varlığı, SSK''ya ödenen primleri oldukça düşürüyor. Buna SSK''nın kötü yönetildiği gerçeği de eklenince, açık devasa büyüklüklere varıyor.

Gelirlerini kontrol edemeyen hükümet de en kolay hamleyi yapıyor: Giderleri kısmak. Sessiz çoğunluğun emeklilerinden fazla ses çıkmayacağı hesabı yatıyor olmalı ki, hedef onlar seçildi. Oysa emeklilik yaşını artırmak, SSK bütçesini düzeltmeyecektir. Zira emeklilikten alacağı faydanın azaldığını görenler, bugün sağladıkları faydayı arttırmak isteyecekler ve SSK primlerini yatırmayacaklardır. Böylece giderleri kontrol altına almak için yapılmış bir hamle, gelirleri de azaltacaktır.

Hükümetin böyle bir gerçeği görmemiş olması muhtemel değildir. Muhtemel olan, irtica saplantısı içinde gözünü kara bulamış bu hükümetin artık hiçbir şeyi göremediğidir.