İlk Çeyrek Büyümesi

Türkiye İstatistik Kurumu, dün bu yılın ilk çeyreğine ait büyüme verilerini kamuoyu ile paylaştı. Buna göre ilk çeyrekte gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) % 6,6 oranında büyümüş. Piyasaların beklentisi % 5''in bir miktar üzerindeydi. Üstelik piyasalar bu ilk çeyrek büyümesinin yılın geri kalan kısmına göre hayli iyi olacağını öngörerek, yılsonu beklentisini % 4 civarında belirlemişti.

TÜİK''in ilan ettiği oran, tabiatıyla beklentilerin üzerinde. Gerçi, yılın ilk üç ayı içinde gelen muhtelif veriler (ihracat, sanayi üretimi, vs.) yılın birinci çeyreğindeki büyümenin "iyi" geleceğine zaten işaret ediyordu. Bilinmeyen şey, başta inşaat olmak üzere yavaşladığı görülen kimi sektörlerdeki büyüme ivmesinin ne ölçüde durulduğu ve 2007''nin ilk çeyreğinde ciddi bir kuraklıktan geçerek % 6,5 civarı daralan tarım kesiminin nasıl bir performans göstereceğiydi.

Açıklanan verilere göre tarım kesimi (balıkçılık dâhil) ciddi bir küçülme yaşanan 2007 ilk çeyreğine nispetle % 5 büyümüş gözüküyor. Yine de tarımsal hasıla, sabit fiyatlarla hâlâ 2006 yılı ilk çeyreği tarımsal hasılanın altında gözüküyor. Yaz aylarının önümüzdeki dört çeyreğin tarımsal üretimine yapacağı destek veya kösteği henüz bilemiyoruz. Ancak küresel tarım ürünlerinin fiyatlarının arttığı bir dönemde, iyi bir zirai üretimin ihracata, kötü bir verimin de maliyetli bir ithalata sebep olacağı göz önüne alınırsa, bu sene kuraklığa fazla bir tahammülümüzün olmadığı açık. Etkin bir zirai üretim altyapısı ve piyasalarından yoksun bir ülkeyiz maalesef.

Toplam yurtiçi üretimin en büyük kalemi olan imalat kesiminin ise ilk çeyrekte % 7 büyüdüğü görülüyor. Yüzde 6,6''lık toplam büyümenin 1,8''i bu sayede imalat sanayiinden gelmiş. 2007''nin ilk çeyreğinde imalat sanayii % 10''nun üzerinde bir büyüme göstermiş ve büyümeye % 2,6''lık bir katkı sağlamıştı. Öte yandan toplam üretim içindeki payı % 15''ler civarında olan lojistik ve haberleşmenin % 7,7 büyüyerek büyümeye (geçen yıla yakın) 1,2''lik bir katkı yaptığını, ticaretin ise geçen senenin ilk çeyreğindeki % 6,3''lük büyümenin hayli üzerinde bir performans göstererek % 10''a yakın bir büyüme kat ettiğini görüyoruz. Toplam büyümenin 4,5 puanı üretim içindeki payı % 57 olan imalat, enerji, lojistik ve ticaretten geliyor. Öte yandan inşaat kesimindeki büyümenin, beklendiği gibi, zayıf kaldığını (% 2,8) görüyoruz. Konut kesimindeki durgunluğun, hem yeni konut alımlarıyla oluşan katma değer artışını, hem de kira gelirleri sayesinde oluşan gelirlerdeki artışı vurmuş olduğu da gözüküyor.

Üretimin bir de tüketim kanadı var. TÜİK''in verileri, özel tüketimin ilk çeyrekte % 7,3 büyüdüğünü gösteriyor. Bu artışın büyümeye katkısı % 5,8 civarında. Özel kesim nihai tüketim harcamalarının farklı harcama kalemleri arasında oldukça dengeli dağıldığının, ama özellikle ulaştırma ve haberleşmenin artık harcama kalıplarımızda daha belirgin bir yer edindiğinin altı çizilmesi gerekiyor.

Kamu kesimi tüketiminin % 4''ün üzerinde büyüdüğü ilk çeyrekte, özel kesim yatırımlarının da geçmişe nispetle daha düşük çaplı da olsa yaklaşık % 11 büyüdüğünü görüyoruz. Bu artışta aslan payı, inşaat yatırımlarından ziyade makine ve teçhizat yatırımlarının olmuş. İhracatın % 12 büyüdüğü dönemde ithalatın da aynı orana yakın büyümesi, ithalatın ağırlığı ihracattan fazla olduğundan, net ihracatın büyümeye katkısını eksili seviyelere (-0,6) çekmiş.

Hasılı, ilk çeyrek verileri güçlü ve daha da önemlisi dengeli bir büyümeye işaret ediyor gibi dursa da, henüz yılın tamamını konuşmak için çok erken. Küresel durgunluğun, içerideki istikrarsızlığın ve yüksek faizlerin reel ekonomi üzerindeki etkilerinin verilere dönüşmesi zaman alacaktır. Umarız bu süreci özellikle ihracat sayesinde hafif atlatırız.