Millet burada, devlet nerede?

Bundan tam bir hafta önce sabahın ilk ışıklarıyla televizyon ekranlarına yansıyan görüntülerde öfke vardı. Depremin üzerinden kaç saat geçmiş olmasına rağmen, Avcılar ve Sefaköy''e düzgün bir yardım ulaşmış değildi. Üstelik Avcılar''da birçok dükkan daha o sabah yağmalanmıştı. Telefon, elektrik ve su dağıtım hatları susmuş, insanlar cep telefonuyla dahi yakınlarının haberlerini alamıyorlardı.

Türkiye depremin İstanbul''la sınırlı olmadığını peyderpey duydu. Gariptir, depremin hasarının boyutlarını hükümet de üç aşağı beş yukarı vatandaşıyla aynı anda öğrendi. Yalova''nın yarısının yerle bir olduğu ve Gölcük''ün göçtüğü ilk 12 saat içinde anlaşılamadı. Değirmendere''nin denize kaydığının ve Gölova''nın yıkıldığının farkına 20 saat sonra varıldı. Hükümetin, facianın yerel idarelerin boyutunu aştığını anlayıp artık adım atması gerektiğine inandığında, hayati 24 saat çoktan enkaz altına gömülmüştü.

Medya, kimbilir belki bundan önce Erzincan ve Dinar gibi depremlerde yaşanan sahipsizlik halini ilk defa gözümüzün içine sokuvermiş, bugüne kadar bu tür facialarda devletin baba olarak oynadığı rolün bir ışık oyunundan ibaret olduğunu ispat etmişti. Dışarıdan yardım heyetleri geliyordu. Onlar kemaralarla karşılanıyor, ama devlet bir türlü ortalarda gözükmüyordu. Birbirlerinden habersiz o enkaz benim, şu enkaz senin gezen yardım ekipleri, sağlık personeli ve gönüllülere haber peşindeki çekim ekiplerinin ışıkları eşlik ediyor, ekiplerin ihtiyaç duydukları malzemelerin listesi anında onların ekranlarında yer alıyordu. Yardımlar deprem bölgelerine akıyor, ama merkezi bir organizasyonun eksikliği, yanlış yardımların yanlış yerlerde heba olmasına sebep oluyordu. Birbirine komşu iki ilçenin birinde açlık sıkıntısı yaşanırken, bir diğerinde ekmekler çöplere atılıyordu. İnsanlar bir türlü iletişim kuramadıkları yakınlarının başına gelenleri kriz masaları sayesinde değil, büyük ölçüde medyanın sağladığı imkanlarla öğrendiler.

Millet eşinin dostunun cesedini enkaz altından çıkarmış, kefen bezi, kireç, mezar yeri, imam diye haykırıyor. Birçok yerde cenazeler, alelacele açılan çukurlara karga tulumba, hiçbir devlet kaydına notu düşülmeden gömülüyor. Mezarlıklarda vilayetten nüfus memuru ve Diyanet''ten hoca yok. Diyanet, "Depremde ölenler şehittir" açıklamasıyla, sorumluluğu üzerinden attığını sanıyor.

Bina enkazları kamyonlara yüklenip topluca denize dökülüyor. Güya suçlu müteahhitler sorgulanacaktı. Suçluların sorgulanması için gereken deliller, enkazlardan tek bir beton ve demir örneği alınmadan, enkazların fotoğrafı çekilmeden yok ediliyor. Bu işi de mi gönüllüler yapsın? Enkaz kaldırılıyor, deliller yok ediliyor, ama çöpler pekçok yerde toplanmıyor. Yardımsever vatandaşların boş kamyonlarla gelip, deprem bölgelerinde çöpçülük yapması bekleniyor.

Hükümet, yaptığı basın toplantılarıyla bu eksikliğini demagoji yoluyla kapatmaya çalışıyor. Devletin resmi kanalı ve her dem hükümete yalakalık yapmayı şiar edinmiş bir iki kanal ve birkaç köşe yazarı dışında gözlemlenen, devletin deprem bölgesinde olması gerektiği gibi olamadığı gerçeğiydi. Bu gözlem, ne deprem bölgesinde kamu görevlilerinin olmadığı, ne de onların canla başla çalışmadığı anlamına geliyor. Hatta ve hatta kriz masalarıyla, belediyeleriyle, sivil savunmasıyla, polisiyle, askeriyle ve valisiyle beş gündür soluk almadan çalışmış oldukları gerçeğiyle de çelişmiyor. Kamu personeli ve hatta kendisi öyle iddia etse de İstanbul Valisi Erol Çakır bile devlet değildir. Devlet bir idari yapıdır, karar alır, teşkilatlanır ve emri altındakilerin emeğini heba etmeden iş halleder. Bu yüzden iddia, sadece ve sadece bu anlamda devletin düzgün bir iletişim ve organizasyon sağlayamadığını ileri sürmektedir. Devlet yoktur, çünkü gafil yakalanmıştır ve idari yönden panik halindedir. Üstelik bu felakette canla başla çalışan kamu görevlilerinin, sağlık personelinin, polisin ve askerin moralini bozmakta, devletin bu umarsız tavrı, tüm çabaları enkaz altına itmektedir.

Devlet, yanlış yerde duruyor. Karışmaması gereken şeye karışıyor, el koyması gereken noktada ise eli ayağı birbirine dolaşıyor. Devletin her enkazın başında olmasını kimse beklemedi. Ama devlet, deprem bölgesine uğramadı bile. Mikrofon uzatılan her vatandaşın ağzından aynı isyan ifadelerinin çıkması, boşuna değil.