Doktor korkusu

Çoğu çocuk “doktor” kelimesini duyduğunda huzursuz olur, korku ve panik hali yaşar. Bu korkunun elbette doğal bir tarafı vardır. Çocuk hastaneye gittiğinde kan alma, enjeksiyon yapma gibi çeşitli ağrılı işlemlerle canı yanar. Bütün bu işlemler genellikle çocuğun tüm itirazlarına rağmen zorla ve yaka paça müdahalelerle yapılır. Buna çocuğu korkutma aracı olarak hastane ve doktor imajının kullanılması da eklenince artık doktor korkusunun derecesini tahmin edebilirsiniz.

Tıbbi müdahaleler sırasında canı yanan çocuğun, bu kötü tecrübesi korkunun en başta gelen nedenidir. Özellikle kaygılı yapıya sahip olan çocuklar korkuyu daha çok panik halinde yaşar ve canının acıyacağı ya da kendisine zarar geleceği endişesi ile asla doktora veya hastaneye götürülemezler. Diğer taraftan anne babanın hastalıklar ile ilgili kaygısı, hastalıklar ile ilgili sürekli kötü senaryoları konuşması ve doktora gitme işinin fazlaca büyütülmesi çocuğun zihnindeki olumsuz algıları pekiştirir ve kaygı düzeyini artırır.

Çoğu anne-baba ve hekimler çocuk anlamaz diye tıbbi işlemler öncesinden çocuğa bilgi vermez, yapılacak işlemi anlatmazlar. Aksine bu işlemler uygulanmadan önce çocuğu yanlış bilgilerle kandırırlar. Oysa küçük yaştaki çocuğa dahi tıbbi işlemin ne olduğu sade bir dille anlatılırsa çocuğun olumsuz tepkisi azalacaktır.

Çocuk doktora giderken asla kandırılmamalı, nereye ve niçin gidildiği anlayacağı bir dil ile anlatılmalı, doktorun ona yardımcı olacağını söylenmeli ve “Doktor canını acıtmayacak” gibi sözler verilmemelidir. Önemli olan çocukta bize karşı güvensizlik oluşturmamaktır.

Çocukların en sevdiği oyunların başında gelir doktorculuk oynamak. Bu oyunlar ile doktorun nasıl muayene ettiği, sırtını nasıl dinlediği, ağzına, kulağına nasıl baktığı, ateşini nasıl ölçtüğü prova edilmiş olur. Bu ön hazırlık muayene sürecinin sorunsuz geçmesine yardımcı olacaktır.

Çocuğun muayene öncesi bekleme süresin kısaltmak çok önemlidir. Bunun için önceden randevu alınmalıdır. Muayene öncesi bekleme süresinin uzaması kaygı düzeyini artırır. Eğer çocuk kendi ile ilgili şikâyetlerini anlatabiliyor ise kendisini doktora ifade etme fırsatı tanınmalı, doktorun sorularını cevaplamasına izin verilmelidir. Bu çocuğun doktor ile iyi bir iletişim kurulmasına ve korkularını yenmesine katkı sağlar.

Tıbbi işlemler ve muayene sırasında çocuğu teselli etmek için çaba harcamak ancak vakit kaybıma ve sürenin gereksiz uzamasına neden olur. Çocuğun teselli edilmesi ve yatıştırılması işlem sonrasına bırakılmalıdır. Çocuğun bu süreçte sorun çıkarmaması ve uyumlu davranması halinde bir ödül verebilirsiniz. Ancak muayene öncesinde ödül ve ceza pazarlığı yapmamak gerekir. Özelikle küçük çocuklarda muayeneye giderken sevdiği bir oyuncağını götürmesini ve muayene sarasında da onu elinde tutmasını sağlamak iyi olacaktır.

Çocuğun muayene sırasında kendini en rahat hissettiği konumda olması gerekir. Bazı çocuklar annesinin yanında hatta kucağında olmak isterler. Muayeneye engel teşkil etmiyor ise buna izin verilmelidir. Doktorun aceleci davranması çocuğun gerginliğini artırır. Örneğin çocuk bir çırpıda soyulmaya çalışılmamalı, soyunmak istemiyor ve buna direniyorsa iç çamaşırı açılarak vücut kısımları incelenmelidir. Doktorun çocuğa küçük bir hediye vermesi bir dahaki gelişlerdeki kaygıyı azaltmak adına çok işe yarayabilir. Fakat her doktor ziyareti ve tıbbi işlem sonrasında büyük hediyeler veya vaatler vermek doğru değildir.