CHP ile MHP ne zaman birleşecek?

12 Haziran''da yapılacak seçimlerde en çok merak edilen iki parti CHP ve MHP. CHP alacağı oy oranı, MHP ise barajı geçip geçmeyeceği bağlamında merak konusu.

Bu partilerden CHP bugünkü hali ile Türkiye''de solun ve sol arayışların önündeki en büyük engel. Bu engelin temelinde ise büyük ölçüde toplumun “sol” algısı vardır. Bu algı CHP''yi sol tanımlayan kurucu ideolojiden kaynaklanmaktadır. Solun ilerlemeci nosyonunun öne çıktığı, hak ve özgürlüklerin ise devletin tanımladığı şekilde ve biçimde algılandığı bir toplumda doğal olarak sol, devleti merkeze alan ve evrensellik adına laikliğin değer olarak sahiplenildiği bir siyasal duruş olarak algılandı. Bunda algıda en büyük güç şüphesiz Atatürk''ün kuruculuğudur. Oysa kabul edelim ki bu, hem devlet merkezli olması hem de hak özgürlüklerin bir kimlik üzerinden tanımlanması yönüyle açıkça muhafazakâr ve sağ bir pozisyondur. Bu açıdan bakıldığında Türkiye''de istisnai partiler ve dönemler dışında sol olmamıştır.

Türkiye''de evrensel anlamda solla, CHP''de 1958''de “İlk Hedefler Beyannamesi”, 1965''de “Ortanın Solu” çıkışı ve bu arayışın bir sonucu olarak 1974 ve 1977 seçimlerinde elde edilen başarılarla tanıştı. Bu sosyal demokrat çizgi, 1980 darbesinden sonra SHP ile devam etmiş, 1992''de yeniden açılan CHP tarafından bitirilmiştir. Bu çizginin dışında 1950''lerin sonunda sosyalist çevrelerde yaşanan sert tartışmalar sonrasında bir gelenekten ayrılarak ortaya çıkan TİP deneyimidir. Ve sosyal demokrasiden daha solda bir siyasal duruşu ima etmektedir.

Son dönemde içindeki ''yeni'' arayışları bir kenara bıraktığımızda ''eski CHP'', tek parti dönemindeki CHP''ye daha yakındır. Sevindirici olan ise CHP içinde yeni arayışında olanların bu gerçeği görmüş olmasıdıdr. Bu olumludur ancak yeterli değildir.

CHP önemli bir kırılma noktasındadır. Bir tarafta eski geleneğin sürdürülmesi ve siyaset-sizlik, bir tarafta yeni bir siyaset yolu ve siyasetin keşfi. İkinciyi tercih etmek sert bir dönüşüm anlamını taşır. Elbette böyle bir seçim bir siyasal liderlik gerektirdiği ölçüde siyasal vizyonu da zorunlu kılmaktadır. Böyle bir tercih kısa va-dede kaybedişe yol açabilir ama uzun vadede hem sol için hem Türkiye için kazanım olacaktır. Elbette ki yeni CHP tercihi geçmişle yüzleşme kadar, yeni bir siyasal dil üretmeyi de zorunlu kılmaktadır.

Gelelim MHP''ye. 12 Eylül 2010''da yapılan referandumu için yapılan birçok araştırmada ortay çıkan sonuçlardan birisi de şudur; MHP, Haziran 2010''da itibaren sert olmasa da bir düşüş içinde olduğudur. Bu trendin içinde bulunulan süreçte devam etmesi MHP''nin yüzde 10 barajı altında kalacağını göstermektedir.

MHP''yi iki gelişme zorda bırakmaktadır. İlki, Kürt sorunu bağlamında çatışmasızlık süreci. Çünkü kendileri bunu kabul etmese de MHP, Kürt sorunu üzerinden siyasallaşan, bunu siyaseten kullanan bir partidir. Kürt sorununun çözüm sürecinde olduğu bir süreçte MHP akut hale gelmektedir. MHP''yi zorda bırakan ikinci nokta ise AK Parti''nin özelikle dış politikadaki açılımları ile milliyetçiliği dönüştürmesidir. İşte bu iki süreç MHP''yi zorda bırakmakta ve siyasetsizliğini daha açık ortaya çıkarmaktadır. Şunu da görmek gerekiyor; siyaseten normalleşmiş, demokratikleşmiş bir Türkiye''de MHP''nin kitlesel bir parti olarak oy oranı yüzde 12-15''ler değil, ancak yüzde 4-6 civarındadır.

İşte bu noktada CHP ile MHP arasında doğrudan bir bağ kurmak mümkündür. İki partinin siyasetsizliğinin özünde “devlet” vardır. Yani devletin bekası ve devlet için siyaset esastır. İki parti temelde ulusalcılıkta birleşmekte temel farklılık “laiklik”, “milliyetçilik” savunusunda ortaya çıkmaktadır. Ancak her iki partinin savundukları, laiklik ve milliyetçilik üzerinden “ulusalcılık”tır.

Bugün CHP ile MHP''nin siyasal olarak aynı yerde durması tarihe bir geri dönüşten başka bir şey değildir. Bu duruma yol açan Cumhuriyet''in başında tanımlanan siyasetin alanı ile ilgilidir. Siyaseti toplum yerine devlet bekasının savunulmasına bağlayan, devletin yarattığı iktisadi ranttan nemalanan siyasetin sol ya da sağcılığı da; “devlet solculuğu” ve “devlet sağcılığı”ndan başka bir şey değildir.

Çok partili hayata geçiş ve sonraki süreçte siyasal partilerin sayısal olarak artması bu çerçeveyi çok değiştirmemiştir. Özünde siyaset devlet için yapılmış karşılığında devletin iktisadi imkanları kullanılmıştır. Devlet merkezli siyasal alan bazı dönemlerde (DP''nin ilk dönemi, TİP''in çıkışı, 1977 CHP dönemi, ANAP''ın ilk dönemi, REFAHYOL) ihlal edilmiş olsa da bu alanı kalıcı biçimde genişleten AK Parti olmuştur. AK Parti siyaseti, CHP ve MHP''nin savunduğu devletin karşıtı olan toplumu referans almıştır. Yani siyasetin alanının yelpazenin sağından diğer uca sola taşımıştır. Elbette bu taşınma tamamlanmış değildir. Ve sorun bu alanda AK Parti''nin kitlesel parti olarak yalnızlığıdır.

Geleceğin Türkiyesi''nde siyaset artık yelpazenin diğer terefında toplumu merkez alan alanda yapılacaktır. Yeni CHP eğer bu dönüşümü gerçekleştirirse yelpazenin diğer tarafına geçme yolunda önemli bir atmış olur. CHP''deki yeni arayışlar bu yönde adımlardır ama yetersizdir.

Eğer CHP''deki iki siyasal eğilimden ''Eski'' olan galip gelirse orta vadede CHP''nin MHP ile birleşmesi kaçınılmaz olur. Bu birleşimden çıkacak olan siyasal duruş “devleti” merkez alan Cumhuriyet kazanımlarını, laikliği savunan bir siyaset olacaktır ve tarihsel adla da CHP olarak anılmaya devam edecektir.

Bu bir ütopya mı?

Değil. CHP yenilenmezse kaçınılmaz son bu.