Masada anlaşamayanların müdahalede anlaşması zor

İki buçuk yılda 100 binden fazla insanın öldüğü Suriye''de geçen hafta gerçekleştirilen kimyasal saldırı tüm dünyada tepki çekti. Bu saldırıya en çok İngiltere ve Fransa tepki verdi ve gündeme ABD''nin de katılımı ile BM kararı olmadan müdahale seçeneği geldi. Türkiye, bu seçeneği desteklediğini ve parçası olmak istediğini açıkladı.

Bu gelişmeler üzerine olası müdahalenin tarihi konuşulmaya başlandı. Önce Perşembe olarak ilan edilen saldırı günü, şimdilik en erken Pazar''a ertelenmiş görünüyor.

Peki Batı gerçekten Suriye''ye müdahale edebilir mi?

Daha açık soru soralım Batı, Rusya''yı ikna etmeden müdahale gerçekleştirebilir mi?

Müdahalenin gerçekleşebilmesi ancak;

1. Rusya''nın ikna edilmesine,

2. Sınırlı bir süre ve hedeflere,

3. Sadece Esad değil muhalif güçleri de kapsayan bir seçenek olması

ile mümkün olabilir. Aksi takdirde böyle bir müdahalenin gerçekleşme imkânı yoktur.

Bu şartların bir araya gelmesi zor olduğu için müdahale olasılığını düşük görüyorum.

Batı ve Rusya Suriye''ye müdahale etmez. Çünkü;

1. Son bir yıl içinde Kuzey Afrika ve Ortadoğu''da yaşanan gelişmelerden sonra ne ABD-Batı ne de Rusya, Esad sonrası Suriye''de İslami görünürlüğü baskın olan bir siyasi alternatifin gerçekleşmesini istemiyor.

2. Bu durumun yarattığı sıkışma bu ülkeleri, ''ehven-i şer'' bir tercih olarak Esad''a razı ediyor. Bu yüzden Esad sonrası Suriye''de yönetim modeli ve yöneticilerin kimliği belli olmadan Esad''a müdahale zor.

3. Bununla birlikte henüz Ortadoğu''da ADB-Batı ve Rusya-Çin-İran blokları arasında bölgesel paylaşım sonuçlanmış değil. Yani görünmeyen masada görüşmeler hala devam ediyor.

Masada bir karar ya da restleşme olmadan Suriye''ye herhangi bir müdahalenin gerçekleşmesi zor.

Bu aşamada Türkiye''nin zorlaması gereken seçenek içinde daha fazla ölüm olan müdahale ya da savaş değil, geçiş sürecini de içinde alacak barış masasının kurulmasıdır.

Gerçekleşme olasılığı az olsa da Suriye''ye yapılacak müdahalenin sınırları genişlerse Türkiye''ye etkileri olacaktır. Böyle bir müdahalenin parçası olmak bu etkileri daha fazla artması anlamını taşır.

Türkiye, Suriye''de iç çatışmalar başladığında önce Esad''ı ikna etmeye çalıştı ve Esad''lı bir geçişin yollarını aradı. Bu olmayınca uluslararası toplumun parçası olarak hareket etti. Ancak 910 km''lik sınırın ortaya çıkardığı güvenlik sorunları ve Suriye''den Türkiye''ye yaşanan insani göç ile birlikte siyasal pozisyonunu, ''Esad gitsin'' pozisyonuna dönüştürdü.

Bu pozisyonun doğal yansıması olarak Esad''a karşı mücadele eden grupla ilişkiler daha sıkı oldu. Ve bugünkü algı, Türkiye''nin Suriye''deki savaşta taraf olduğudur.

Suriye''de uzayan iç savaş ülkenin de facto olarak üçe hatta dörde bölünmesi anlamına gelir. Bu aşamada dışarıdan gelecek bir müdahale bunu sadece kalıcı hale getirir.

Böyle bir Suriye ise en çok Türkiye''yi etkiler. Çünkü de facto olarak bölünmüş bir Suriye''nin kuzeyinde büyük ölçüde PKK ile bağlantısı olan PYD''nin kontrolünde bir Kürt bölgesi oluşacağı artık nettir.

Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi en çok Türkiye''yi ve içerde sürdürülen çözüm sürecini etkiler.

Birincisi, PYD''nin bölgesel otonomi elde etmesi Kandil ve PKK''nın bölgesel güç ve meşruiyetinin artması anlamına gelir. Bu durum kaçınılmaz olarak çözüm sürecinin Türkiye''den bağımsız olarak tavsamasına neden olabilir. En azından Kandil''in, pazarlık için çıtayı biraz daha yükseltmesine ya da ''bekle gör'' politikasına geçmesine yol açabilir. Eğer böyle bir gelişme olursa Öcalan''ın etkisi sınırlanacak, elindeki gücü korumak için süreçteki rolünü gözden geçirmesi gerekecektir.

İkincisi de Kuzey Irak ile birlikte Kuzey Suriye''de de bir Kürt bölgesi olması, bölge kaynaklarının Türkiye üzerinden değil Suriye üzerinden dünyaya ulaştırılması neticesinde Türkiye''nin bölgesel etkisinin azalmasına da yol açabilir.

Son dönemde çevremizdeki tarih akışı Türkiye''den bağımsız olarak hızlandı. Türkiye''nin bu hıza ayak uydurması sadece Adeviye Meydanı''na gösterdiği hassasiyetten değil; Saraçhane''den Gezi''ye tüm meydanlardan; demokratikleşme ve toplumsal gerilimi düşürecek adımlardan geçiyor.