Demokrat olunmaz, demokrat doğulur

Şöyle bir klip cümlesi var: Delikanlı olunmaz, delikanlı doğulur! Bu söz ne kadar doğru bilmem ama bazı özelliklerin doğuştan kazanıldığını zannediyorum. Mesela, demokratlığın, özgürlükçülüğün, insanın çeşitliliğe, farklı düşüncelere saygı göstermesinin büyük ölçüde doğuştan gelen bir özellik olduğuna inananlardanım. Bu yüzdendir ki aynı çevrede büyüyen, aynı eğitim sisteminden geçen iki insan zaman içinde farklılaşabilmekte, zıt kutuplara düşebilmektedir. Birisi uzlaşmacı, esnek ve demokrat olurken; diğeri, toleranssız, farklılıklara kapalı ve despot olabilmektedir. Bu ikili durum, bu çelişkinin en bariz örnekleri sanki bizim ükemizde yaşanıyor gibi. Türkiye, aynı kaynaklardan beslendikleri halde iki ayrı kişilik olarak tezahür eden "düşman kardeşler"in sayısı bizde oldukça fazladır. Belki de bütün yapısal sorunlarımızın çözümüne bu ayrışmanın, bu keskin kutuplaşmanın nedenlerini sorgulayarak başlamalıyız.

Bu sorgulamayı bihakkın yapabilirsek, politik hayatımızın da hukuk sistemimizin de sırrını çözebiliriz. Mesela, Anayasa Mahkemesi''nin halef-selef başkanları arasındaki dünyalar kadar büyük farkın; eskisinin hukuk bilmezlik üzerine bina ettiği despotik anlayışına karşın, yenisinin ifade özgürlüğü literütürüne girecek nitelikte demokrat tavrını böylelikle anlayabiliriz. Söylediklerinin bir hukukçuya yakışır olmasını önemsediği anlaşılan İstanbul Barosu Başkanı''na karşın Türkiye Barolar Birliği Başkanvekili Burhan Karaçelik isminde bir adamın "Beşinci sınıfı bitiren çocukların Kur''an Kurslarına gitmeleri yeni sapık ve yobazlar yetiştirecektir" sözü de aynı temel çelişkinin bariz bir örneğidir. Kara cübbeli olduğu kadar, kara fikirli, karanlık zihniyetli bir adam olduğu anlaşılan Karaçelik''in benzer eğitim sisteminden geçen birçok aydın düşünceli meslektaşıyla aynı çizgide olmayışı, fıtratın insana bahşettiği lütfun varlığıyla ya da yokluğuyla izah edilebilir olsa gerek.

Neyse ki bugün ülkenin en önemli hukuk kurumlarından Yargıtay''ın başında doğuştan demokrat ve özgürlükçü olduğu her halinden belli olan Sami Selçuk gibi bir isim var. "Zorba Devletten Hukukun üstünlüğüne" sözü bugün ülkede var olma mücadelesi veren bütün aydırların sloganı haline gelen Selçuk, Yargıtay Başkanlığı''na yeni seçildi. Hukuku, despotluğun emrine veren hukuk adamlarının köşe başlarını tuttuğu bir ülkede yaşadığımız için, seçilir seçilmez de bütün gözler üzerine çevrildi. Ziyaretine gittim ve aslında hepimizin daha ortaokul kitaplarından bildiği iktidar bileşenlerinin altını bir kez daha çizmesini zevkle dinledim. O da söylüyor biz de ezbere biliyoruz, "Yasama yürütme ve yargı olmadan demokrasi olmaz, bu erkler arasında eşitlik olmadan da demokrasi olmaz." Bir adım daha ilerisi var. Selçuk''a göre yargı, eşitler arasında da birinci olmalıdır.

Şu sözler, maksadı ifade etmeye yeter de artar bile: " A''dan Z''ye yeniden bir Anayasa yapılması gerekir. Bu Anayasa içinde hukuk devleti amacını yeterli görmüyorum. Hukukun üstünlüğü temelinde gelişen ve ona dayanan bir Anayasa Türkiye için zorunludur. Bunun nedeni şudur; hukuk devleti dediğiniz zaman devlet hukuku belirler. Hukukun üstünlüğü dediğiniz zaman devlet ile birey hukuk karşısında eşit düzeydedir ve hukuku toplum belirler."

Çok doğru, çok gerekli bir tesbit olmakla birlikte, bu sözlerinden ve bundan sonra sarfedeceklerinden dolayı Yargıtay Başkanı hakkında dava açılabileceği endişesini taşıdığımı da gizleyemeyeceğim. Gerçi yeni başkan bu tesbitlerini yıllardır her zeminde dile getiriyor ama, Türkiye''de düşüncenin insanın başına ne zaman dert açacağını kestirmek de, aynı Yargıtay''ın Başsavcısı olan zatın piyangoyu kime çıkartacağını tahmin etmek de mümkün değildir.

Sözün özü; demokratlık da despotluk da doğuştan kazanılıyor. Aksine inanmam şimdilik mümkün değildir.