Bahar temizliği

Bahar temizliği “yenilenmek” için yapılan bir hazırlıktır. Kışın isinden-pasından kurtulma isteğidir. Kış deyince uyku, bahar deyince uykudan uyanmayı hatırlarız. Kışa haksızlık yapmayalım, o aynı zamanda bir tefekkür ve mayalanma dönemidir.

Baharla birlikte çimenler çıkar, her yan yeşile keser; gelincikler, papatyalar açar, dünya bir “yeni gelin” gibi süslenir. Niçin?

Elbette ki doğum için.

Tomurcuk patlar ve dünyamıza bir çiçek (çocuk) gülümser. Her çiçek bir tohum gizler. Ağaç kurusa da, öz tohumun içindedir. O tohum gün gelir toprağa düşer, yeni bir ağaç yeşerir, nesil devam eder. Dünya kuruldu kurulalı bu böyledir. Yeryüzü, canlılar, sürekli “yenilenir”. Yılan eskiyen derisinden kurtulur, hayvanatın çoğu tüy döker, bitkiler kuruyan yapraklarını rüzgara teslim edip yeni yaprak doğurur.

Kuş her bahar yuva yapar. Bazı uyanık kuşlar geçen yıldan nasılsa ayakta kalmış hazır yuvalara konar, ama onlar dahi o yuvayı temizlerler.

Bu bahar beni sevindiren işlerden biri de “yenilenmek” çerçevesinde algılanacak bir uygulama oldu. Fatih Belediyesi (Şu ismi değiştirin “Sur İçi Belediyesi” yapın diye o kadar yazdık dikkate alınmadı. Fatih, bir semtin adıdır, öyle bilinir, sur içine teşmil edilemez) Divanyolu''ndan başlayarak (Eminönü''nü görmedim, belki uygulama Sirkeci''den başlamıştır) caddenin iki yanındaki binaların ön cephelerini yeniliyor.

Tarihî yapılar boyanıyor. Sanıyorum otuzlardan, kırklardan kalan orijinal görünümlü binalara dokunulmuyor (Sadece boyanıyor); ama İspanyol pencereli, mozayik döşeli abuk-sabuk binaların cepheleri tamamen yeni bir biçim verilerek düzenleniyor.

Bu uygulamada tarihi dokuya mümkün olduğu kadar bağlı kalınmaya çalışılıyor. Meselâ standartlara uygun dörtgen pencereler, veya üstü kavisli pencereler yapılıyor. Binanın rengi ile pencere çevrelerinin renklerinde uyum aranıyor.

Umarım bu “bahar temizliği” bütün tarihi yarımadayı kapsar, İstanbul isli-paslı bina cephelerinden kurtulur.

Ardından yine umarım bir “tabela temizliği” yapılır. Ayrıca Üniversite''den Aksaray''a kadar zaten daracık kalan yaya kaldırımındaki reklam direkleri, kuru ağaçlar, lüzumsuz ağaçlar (kavak, akçaağaç, söğüt vb.) sökülerek yerlerine bence o dar mekanı daha da darlaştırmamak için top akasya filan dikilir. Oralara ıhlamur, çınar gibi ulu ağaçlar dikmemeli; çünkü hem binaları kapatır hem kendi doğal gelişimini tamamlayamaz.

Söz ağaçtan açılmışken içimde kalan bir ukdeyi de okurlarla (ve tabii ilgililerle) paylaşayım.

Bir iki yıl önce; Ayasofya önünde, Sultanahmet Havuzlu Parkı''nın Yerebatan''a bakan cephesinde ve Çapa Hastanesi önündeki at kestaneleri garip bir uygulama ile tepesinden budandı. (Bir nevi aynı hizada tıraş edildi).

Eh dedik, bu uygulamayı yapanların elbet bir bildiği vardır, dedik. Ama bir felaket yaşandı. Bu budanan at kestanelerinin çoğu kurudu. Yazık, bir ağaç kolay yetişmiyor. Hele at kestanesi çok yavaş büyür. Umarım bu yanlış bir daha tekrarlanmaz.

Burası İstanbul. Burada ağaç çabuk büyür. Kuruyanları söker, yenisini dikersiniz, zamanla eskilerin yeri dolar.

Bu yolda ben gözle görmeyince inanılmayacak bir olaya şahit oldum.

Birkaç sene önce Vilayet''in önünden geçen yokuşa bir tür çam diktiler. Dikilen ağaçlar rüzgardan eğilmesin, yıkılmasın diye, dibine kavak kazıkları çakılarak iplerle bağlandı. Şu işe bakın: Çamlar kurudu, kazık diye çakılan kavaklar yeşerdi. İstanbul böyle bir yer.

Ağaç çeşitliliği bakımından fevkalade zengin. Meselâ az önce bahsettiğimiz caddenin karşı kıyısına üç adet manolya dikildi ve harika oldu. Manolya zor yetişir ama gerek yaprağı, gerek çatısı, gerekse o harika çiçeği ile kıymetli bir ağaçtır. Gönül Tarihi Yarımada''nın başka yerlerinde de manolya görmek istiyor.

Aynı yerde daha nadir görülen iki adet de mimoza var. Tam eczanenin önünde.

Mimoza biliyorsunuz daha çok Adalar''da bulunur ve baharda adalara gidenler mimoza dalları ile dönerler. İlk çiçek açan ağaçtır. Ve çok hoş kokar. Ben Sur İçi''nde başka mimoza görmedim. Bunu da en az birkaç yerde görmek isteriz.

Bakınız “bahar temizliği” bizi nerelere getirdi.

Aslında bu dış cephe uygulaması daha önce başlamıştı. Modern cam binalar terkedilmiş, Sur İçi''ne tarih kokan yapılan inşa edilmeye başlanmıştı. İlki sanıyorum Eresin Oteli''dir.

Eresin''den sonra onun karşısında yer alan Holiday-İnn ve yanındaki otel de çok geçmeden dış cephelerini yenileyip, daha munis, tarihî bir hava verdiler.

Vakıfların cumhuriyet tarihinde görülen en büyük tamirat, tadilat, restorasyon, atılımından sonra Fatih Belediyesi''nin attığı bu adımı alkışlamak lazım. Mal sahipleri ve bu muhitte ikamet eden esnaf belediyeye bu konuda her türlü yardımı yapmalıdır. Ana cadde üzerine masa atma uygulaması kaldırılmalıdır. Ara sokaklara olabilir. Çünkü her yıl gelen yerli ve yabancı turist sayısı artıyor, yolda yürümek zorlaşıyor, havayı kebap ve yemek kokuları sarıyor. Yakışmıyor İstanbul''a.