Hayra hizmet

Ülkemizdeki yoksullukla mücadele söz konusu edilince bazı gazeteci ve akademisyenlerin “hayırseverlik” ile “sadaka”ya karşı burun kıvıran, bunların yaraya merhem olamayacağını savunan sözleriyle karşılaşıyoruz.

Bu tutum milletin, onu yaşatan değerlerin, topyekun dinî ve manevî atmosferin, hatta tarih ve sosyolojinin hiç anlaşılmadığına delalettir. Bu zatların zaten bunu anlamaya niyetleri de yoktur. Onlar bu meselelerin ferde bırakılmadan kanunlar ve kurumlar eliyle halledilmesini savunuyorlar. Biz de bu fikre katılırız. Ancak bir Müslüman''ın dinî-manevî vecibeler ve duygular ile, sırf Allah rızasını kazanmak için hayra hizmet yolunda attığı adımları küçümsemek, yok saymak aklımızdan geçmez.

Hayır kavramının milletin maddî-manevî dünyasında nasıl bir yer tuttuğunu anlamak için öncelikle bir lugata bakmak lazımdır. Kelimenin şu mânaları sayılıyor: 1.Her durumda ve şartta, herkesin katında iyi ve makbul olan hâl ve iş. 2. Şartlarına, istek ve menfaatlerine göre bir kimseye uygun gelen iş veya durum. 3. Maddî veya manevî bir karşılık beklenilmeden, sırf Allah rızası yapılan iyilik, yardım. Kelime dilimizde pek çok deyimin doğmasına da kaynaklık etmiştir. Bunlardan bazıları: Hayır beklememek, Hayır gelmemek, Hayır haber, Hayır işlemek, Hayrı kalmamak, Hayra yormak, Hayırdır inşallah, Hayırla anmak, Hayra yaramak, Hayrını görmek vb. Bu cümleden olarak Hayırdua, Hayırhah, Hayırlaşmak, Hayırlı, Hayırsız vb. gibi kelimeleri de anmalıyız.

Görüldüğü gibi kelime (kavram) etrafında fevkalade zengin bir mâna hâlesi mevcuttur. Bunlar içinde Hayrat, konumuz icabı anılması lazım gelen bir kavramdır. Şu mânaya gelir: 1. İyilikler, hayırlı işler. 2. Sırf hayır maksadı ile (Allah''ın rızasını kazanmak için) yapılan, yaptırılan cami, okul, çeşme, köprü, sebil vb. gibi tesisler, başkalarının yararlanması için vakıf veya tahsis edilen gayrı menkuller veya mallar.

Hayır-Hasenat işinin geçmişte kurumsal bir mahiyet kazandığını (Şimdi de devam ediyor) hatırda tutmalıyız. Bu da bu dinî-manevî vazifeyi vakıf yoluyla gerçekleştirmektir. Vakıfların ne kadar mühim kuruluşlar olduğu bu yazının konusu değil.

Türkiye''nin bir ara niçin Arjantin olmadığı tartışılıyordu. Bunu engelleyen şeyin dayanışma, aile, akrabalık yanında hayırseverlerin görünen veya görünmeyen faaliyetlerinin olduğu meydana çıktı. Belediyelerin iftar çadırları ile halka dağıtılan nohut-mercimek-kömür vb. gibi yardımlarını da bir kenara atamayız. “Yoksullara balık vermeyin, balık tutmasını öğretin” diye bir sözü ezberlemiş, iki de bir tekrar ediyorlar. Yahu arkadaş, bu adamın akşamdan sabaha çıkacak hali yok, ekmeği yok; hele sen şunun karnını bir süre doyur, adam hayatta kalsın sonra ne öğreteceksen öğret. Komşudan komşuya giden bir tas sıcak çorbanın mânası budur.

Elbette ki ülkenin sosyal güvenlik kurumlarının sağlıklı olmasını, yoksullukla mücadele edebilmesini, bunun ferdin inisiyatifine bırakılmış olmamasını biz de isteriz. Lakin sen devlet olarak bunu yapamamışsın, yapmak bir yana bu kurumlar koca bir “karadelik” olarak ülkenin önüne dikilen en önemli engel. Ee, bu durumda memleketin fukarası sosyal güvenlik kurumlarının sağlıklı hale gelmesini mi bekleyecek? Çok bekler. Beklerken dünyasını değiştirir de kimsenin haberi olmaz. Onun için siz çok bilmiş akademisyenler bırakın millet hayra hizmet yolunda (Sırf Allah rızası için) çalışsın; komşusunu, akrabasını, ülkenin fukarasını kollayıp gözetsin. Bu işleri küçümseyip burun kıvırmayın. Siz inanmasanız da bu dünyadan ötede ebedî olduğuna inandığınız bir dünya var ve bize düşen sorumluluk hayra hizmet yolunda çalışmak. Bu tür dinî-manevî hizmetlerden dünyalık devşirmek, siyasî rant sağlamak Müslüman''a yakışmaz; zaten onlar onun amel defterine hayır olarak kaydedilmez. Hatta bu iki yüzlü davranışı sebebi ile de Mahkeme-i Kübra''da hesaba çekilecektir. Hayırseverlik yolunda atılan adımların muharrik gücü dinî-manevî görevdir. Bunun sosyal neticeleri kendiliğinden oluşur.

Sadaka kavramı dahi böyledir. Hiçbir vakit küçümsenemez, burun kıvrılmaz, yasaklanamaz. Bu dinî-manevî bir vazifedir. Sırf Allah rızası için verilir. Sadakanın büyüğü, küçüğü olmaz. Yeri geldiği zaman bir “tebessüm” bile sadaka yerine geçer.

Bütün bunlardan haberdar olmaksızın, şu fedakâr milletin değerlerini, inançlarını-yanlış uygulamaları delil göstererek bile olsa- kimse hafife alamaz, küçümseyemez.