Madalyon

Madalyonun bir yüzünde eski güzel günler var. Pek tabi bu günleri ancak yaşayanlar biliyor, hatırlıyor. Kitaptan okumak suyunun suyudur.

Kapıları açık bırakır yatardık. Ne hırsızlık, ne kavga, ne cinayet olurdu. Mahallede herkes birbirini tanırdı. Komşular ve akrabalar arasında sevgi bağı vardı. Hatırlıyorum, kahvaltıları ya bizim bahçede, yahut komşunun bahçesinde birlikte yapardık. Kimsenin evinde buzdolabı, çamaşır makinası, mobilya, televizyon, bilgisayar yoktu. Konuşurduk, dedikodu yapardık, çocuklar taklide bayılırdı, birlikte şarkılar söyler, gizli aşklar yaşardık.

Hayat zor muydu?

Bilmem, gençtik o zaman, taşı sıksak suyu çıkardı. Çocuklu gelinler her gün bebeğin yirmi-otuz boklu bezini yıkardı. Sıcak su maltızın üstündeki kazanda kaynar, yemek-börek, yazın dahi bahçedeki kuzineli sobada pişerdi.

Dut mevsimi dalından dut, kiraz mevsimi kiraz yerdik. Kış için şurup, reçel, marmelat, turşu; bunların üç-beş çeşidini kaynatırdık. Sebze ve meyve kuruturduk. İşimiz hiç bitmez, paramız ancak yeterdi. Kimsenin arsada-borsada gözü yoktu; herkesin gözü toktu. İhtiyaçlar belirlenmiş, hayat geleneğe bağlanmıştı.

Hayatın hep böyle geçeceğini sanırdık. Ölene ağlar, doğana sevinirdik. Çocuklar sokakta, bağda-bahçede büyürdü. Herhalde mikrop yoktu, çünkü ilaç da yoktu. Kolay kolay kimse hastalanmazdı. Güz gelince odunu-kömürü depoya; turşuyu-unu-bulguru-yağı-peyniri bodrumun serindiğine indirenler kendilerini emniyette hissederdi.

Bağlar bozulmamış, bahçeler kurumamış, yün yataklar ortadan kalkmamış, bakır kaplar eskiciye verilmemişti.

Eski dünyanın ihtiyaç ve kanaata dayanan bu büyülü dünyası kayboldu. Onu dediğim gibi yaşamış yaşlılar hatırlayıp özlüyor. Gençler ne bilsin.

Gençler aynı mekâna gittiklerinde geniş asfalt bulvarlar, lüks arabalar, büyük şehirlerde olanların benzeri mağazalar, cafeler görüyor.

- Vauvvv!.. Ya burası baya değişmiş. Hoş olmuş yani, diye şaşırıyor.

Kendilerine ninelerinin anlattıklarını göremiyorlar.

Artık madalyonun öteki yüzündeyiz.

Sürekli iş kovalayan askerden yeni dönmüş iş adamları bozulmuş, kurumuş bir bağ gördüklerinde "Ya şurayı hemen kapatsak be abi, harika site yapılır buraya. Şöyle havuzlu falan." diye düşünüyor.

Çoktandır memlekete gelmemiş oğullar, eski mahalleyi, bahçeleri zar zor hatırlayıp "Bu kerpiç evlerde, bu dar sokaklarda büyümüşüz işte. O zamanın şartları. Elektrik var mıydı acaba. Ya, unuttum valla, çok zaman geçti. Ben diyorum ki burada Almancı çok, hayat baya değişmiş. Buraya bir AVM kurmalı, ha ne dersin?".

Hayat eskiye dair ne varsa önüne katıp götürmüş. Şehre bir üniversite açılmış, sosyal etkinlikler artmış, hayat tarzı değişmiş, her delikanlının yanında bir genç kız, caddeler dondurma yalayanlarla dolu, birkaç fast-food açılmış, eski evler yakılıp şehir bir apartıman ormanına dönmüş. Şehirde yıkılacak ev kalmayınca bahçelere hücum başlamış, kooperatifler her yanı sarmış. Organize Sanayi bölgesinde epeyce bir sanayi tesisi kurulmuş, şehrin nüfusu artmış, dışardan ve köylerden gelip yerleşenler olmuş.

Her balık suyunu tanır.

Kim nerde doğmuş, büyümüş ise oranın adamı olur. Cenab-ı Hak insanoğlunun kendisine ibadet etsin, kulluk etsin diye yarattı.

lemin bir nizamı var. Atın önüne et, itin önüne ot konulmaz. Bu "Hududullah"tır. Dünya güzeldir, insana düşen bu güzelliği bozmamak, daha da güzelleştirmektir.

Bizim nesiller her iki dünyayı da gördü, yaşadı. Bir kıyas yapabiliriz. Nostaljiye düşmeden "eski güzel günler"den bahsedebiliriz, ama yeni nesiller madalyonun bu kayıp yüzünü tanımıyor.

Şehircilere, mimarlara, siyasîlere, iş adamlarına, sanatçılara, yazarlara, düşünürlere düşen "eski dünya"nın yeniden inşası değil, (Bu zaten mümkün değil) onun insanî, estetik, âdil ölçülerine uygun mekânlar kurmaktır.

Bu uygulama yeni nesilleri de uyaracaktır. Vahşi kapitalizmin dünyası dışında bir dünyanın varolabileceğine inanacaklar; hız ve haza gömülen, teknolojinin esiri olan ruhlarına kavuşup özgürlüğün gerçeğini göreceklerdir.

Bu uygulama kaosa yuvarlanan insanı, hayvanı, otu, ağacı, suyu, havayı yerli yerine koyacak (Çevrecilik gerekmeyecek) yeni nesiller "sanal âlem"den gerçeğine varınca "vay be!" diye tatlı bir şaşkınlığa düşecektir.