Sanat eğitimi

Eğitim sistemimizin ilk kırılma noktası bundan elli yıl öncesine dayanır. O tarihten itibaren ilk ve orta öğretimde "sosyal ilimler ve sanat eğitimi" gözden düşmüş; onun yerine "müsbet ilimler!" geçmiştir. Bir talebenin matematiği, fiziği, kimyası vb. iyi ise o talebe göze giriyor; iki kelimeyi biraraya getirip meramını ifade etmekte zorluk çekmesi hiç önemsenmiyordu.

Felsefe-Mantık-Sosyoloji-Psikoloji ve Din dersleri de "ikinci sınıf" dersler zümresinden sayılmaktadır.

Öğrencinin "sosyal bilimler ve güzel sanatlar"la ilgili derslerde sorduğu başlıca soru şudur: "Hocam bu dersler hayatta ne işe yarayacak?"

Hayatın ne olduğu, nasıl yaşanması gerektiği; insanın ne olduğu, nerden gelip nereye gittiği, doğru düşüncenin nasıl kazanıldığı; güzelin-iyinin nasıl fark edileceği, bütün bunlar orta öğrenim gençliğinin tahsil hayatında hemen hemen hiç bir bilgi edinemediği ve bu sebeple "şahsiyet" kazanamadığı bir durum yarattığı için öğrenci tek bir hedefe kilitlenmektedir: Para, bol para getirecek bir mesleğe en kısa ve kolay yoldan ulaşmak.

Çocuğun yaşadığı mekan, ev içi, bahçe, sokak, komşu evler, ağaçlar, çiçekler, çeşme ve cami, çarşı, eğer meselâ eski Bursa sokakları gibiyse, çocuk orada gayrı ihtiyari olarak bir ölçü-oran, renk, ışık-gölge, hacim estetiğinden nasiplenir. Zihninde ve gönlünde güzelliğin unsurları yer eder. Yani çocuk estetik eğitimine doğup büyüdüğü mekanda başlar. Bir vitraylı cami penceresi, evde ve camide serili bir güzel halı, seccade, duvardı bir levha, bir tablo; bir güzel ezan sesi, Teravih namazlarından dinlediği Kur''an-ı Kerim, ilahiler-kendiliğinden göz ve kulak eğitimi verir ona.

Oysa okullarımızda resim ve müzik dersleri "olsa da olur, olmasa da olur" kabilinden bir "angarya" gibi algılanmakta, bazı veliler daha ileri giderek bu dersleri sadece kabiliyeti olanlara vermenin gerekli olduğu öteki öğrencileri boşuna bu işlerle uğraştırmanın vakit kaybı sayılacağını bile söylerler.

Öğrenci ne bakmayı öğrenir ne görmeyi. Güzel ile çirkin arasındaki farkı fark edemez; iyiyi kötüden ayıramaz. Kendini toplumun genel beğenisine, modaya teslim eder.

Sosyal ilimlerden, Din derslerinden gereği gibi donanım kazanamadığı için; güzel sanatlardan nasibi olmadığı için, yontulmamış bir odun gibi kalır.

Bu durum davranışlarına, kararlarına, ilişkilerine sirayet eder. Merhametten yoksun, incelikten nasipsiz, kaba, kırıcı, geçimsiz, uyumsuz, çıkarcı bir tip olup çıkar.

Böyle bir toplumda, merkez ve taşrada Kültür Sarayları, müzeler açılması buralarda kültürel faaliyetlerin yürütülmesi, müzelerin geliştirilmesi ve korunaklı hale getirilmesi, sinema-tiyatro salonlarının açılması, bunların faal halde tutulması başlı başına bir sorundur.

Bana sorarsanız bu tutum "tepeden inmeci" bir geleneğe dayandığı için sıfır başarı kazanmakta, harcanan para boşa gitmektedir. Anadolu''da bugün pek çok şehirde bırakın müzeyi, sinema salonu bile yoktur. Olanlar zorla ayakta durmaktadır. Ünlü sanatçıların arada bir Anadolu''ya "sanat çıkarması" yapmaları göstermelik bir faaliyettir.

Bu uzun girişin sonu kısadır.

Bahis mevzuu edeceğim şey Ankara Resim ve Heykel Müzesi''ndeki kargaşa, kaybolan tablolar ve ülkenin en önemli müzeleri arasında (Kaç tane var ki zaten) olan bir kuruluşun içler acısı yönetim zaafıdır.

Biliyorsunuz kültür meselelerinden söz açılınca ülkemizde çok az kitap okunduğu ilk söylenen cümle olur. Bunu defalarca yazdık, bizimle beraber pek çok yazar yüzlerce yazı yazdı. Boşa kürek çeken yazılar bunlar.

Kitapta durum bu ise "sanat eğitimi"nde durum nedir varın siz hesap edin. Laf dönüp dolaşıp müzeler gelsin. Ve ben şunu ifade edeyim: Keşke açılmasaydı. Madem açılmış o zaman ziyaretçiyi, turisti, öğrenciyi, müze gezmeyi bir yana bırakın. En mühim mesele "yağma"nın önüne geçmek, hırsızlığa mani olmaktır. Ötesi dramatiktir, hiç açmayalım: Düşünün çok önemli bir ressamımızın çok önemli bir tablosu filan şehrin müzesinde sergileniyor. Tabloyu bir senede hiç kimse seyretmiyor. "Örtki ölem" demenin zamandır.