Millî ligden küresel lige

Türkiye''nin ilk 500 sanayi şirketi anketinde en çarpıcı ve olumlu gelişme ihracat rakamlarında görülüyor. Gerçi ülkenin toplam ihracatı hâlâ 25 milyar dolar civarında ve ithalatın ancak yarısını karşılayabiliyor. Fakat satış hasılatı içinde dışsatım payının yüzde 17.3''e yükselip, on yıl önceki oranın iki misline çıkmış olması sevindiricidir. Sanayileşmenin motoru ihracattır ve büyük şirketleri ihracata açılmayan ekonomiler sanayileşemezler. İşte 1998''in ilk on özel şirketine ait satış ve ihracat rakamları:

İlk on özel şirketin 1998 satış hasılatı ortalaması 172 trilyon TL, ihracat ortalaması ise 144 milyon $, satışların yüzde 18.4''ü. Ortalamayı en fazla yükselten Vestel, tam 431 milyon dolarlık ihracatıyla satışlarının yüzde 61''ini yurtdışına yapıyor. Buna karşılık, Ford ihracat yoksulu; satışlarının sadece binde 9''u ihraç pazarlarına yönelik. On şirketin toplam 1998 kârı 15.7 trilyon TL veya satış hasılatının yüzde 9''u. Bu rakam 500 şirketin kâr ortalaması olan yüzde 5.4''ün epey üzerinde.

Küresel 500''de 185 Amerikan, 100 Japon, 42 Alman, 39 Fransız, 38 İngiliz, 12 Kanada, 11 İtalyan, 11 İsviçre, 9 Kore, 7 Felemenk, 7 Avustralya ve 6 Çin şirketi yer alıyor. Banka, genel ticaret şirketi ve sigorta şirketlerini bir yana bırakırsak, ilk ona giren küresel "sanayi" şirketleri şunlar:

Sektörlere sırayla göz gezdirdiğimizde, uçak imalatında ABD''nin tartışılmaz üstünlüğünü görüyoruz. İlk 500''de 9 şirketle temsil edilen sektörün 7 şirketi Amerikan, biri İngiliz, diğeri Fransız. Havayolu taşımacılığı da ilk 500''e 9 şirket vermiş, ama bunların sadece dört tanesi Amerikan. Diğerleri sırasıyla şu ülkelere ait: İngiltere, Almanya, Japonya, Fransa ve İspanya. Bankalar 63 kuruluşla listeye girmişler: Dokuzu Amerikan, dokuzu Japon, sekizi Alman, altısı Fransız, beşi İngiliz. Beş meşrubat şirketinden dördü Amerikan, biri İngiliz; 14 kimyevî madde imalatçısındanbeşi Alman, ikisi Amerikan, ikisi de Japon.

ABD bilgisayar sektöründe başı çekiyor: Dokuz bilgisayar donanımcısından altısı Amerikan, üçü Japon; yazılımcıların ikisi de Amerikan. Yirmibeş elektronikçiden sekizi Japon, yedisi Amerikan. Kırk gıdacı ve marketçiden 17''si Amerikan, beşi Fransız. Yirmi sigortacıdan 10 tanesi Japon, beşi Amerikan. Yirmidört otomotivciden dokuzu Japon, altısı Amerikan, beşi Alman; 27 petrolcüden sekizi Amerikan. Yirmi telekomünikasyon şirketinden dokuzu Amerikan; 19 genel ticaret şirketinden 11''i Japon; on toptancıdan sekizi Amerikan.

Millî ligimizin küresel ligde mahalli yok!