Neye talibiz?

Dildeki ''gelişmeler'', sosyal tarihin akışını en iyi ele veren göstergelerdir. İsmet Özel, ecmain kelimesiyle beraber, ona muhteva kazandıran insanların da dünyamızdan el etek çektiklerini dile getirirken ne kadar haklıdır. Sünni (yani ortodoks, yani esaslara bağlı) toplumun yerini sivil (yani kapitalist devletin çeperinde yer alan) toplum alıp da, ecmaini temsil pozundaki kişiler sivil toplumcu kesildi mi, deprem gibi küçük kıyametleri değil, Kıyamet-i Kübrayı beklesek yeridir.

Yeni bir dil, yeni bir bakış açısını yansıtır. Özellikle, içeriklerine vakıf olunmadan kullandığımız ithal kavramlar zihnimize değişik bir dünya tasavvuru yüklerler. Hobbes''u lanetleyen, hatta 1666''daki büyük Londra yangınını onun dinsizliğine bağlayan Anglikan piskoposları, bir nesil sonra günlük konuşma veya yazışmalarında "tabiat hâli"nden, "sözleşme" veya "haklar"dan söz ettikleri zaman, seküler filozofun önünde dize geliyorlardı. Leviathan yazarı, dilini benimsetmek suretiyle Kilise mensuplarını altetmişti. Artık kendilerini ve dünyayı eskisi gibi anlamaya muktedir değildiler.

Bir süre önce, üniversite mensubu insanların düzenledikleri bir programa katılmıştım. Oluşturulmak istenen derneğin amacı, yüksek öğretim hayatında sürüp gitmekte olan haksız tasarruflara karşı mücadele etmek olacaktı. Bir kısmını yakından tanıdığım mütevelli heyet gerçekten son derece fedakâr insanlardan oluşuyordu. (Bunu ciddiye aldığım için, toplantıya ev sahiplerinden bile yarım saat önce gitmiştim!) Fakat konuşmalar o kadar birbirinin tekrarı ve karşı çıktıkları egemen söylemin taklidi idi ki, arada bir uyuklamama engel olamadım. (Beni ilgisiz saymış olacaklar ki, kürsüye de çağırmadılar zaten!)

Gözlerimizin önünde sürüp gitmekte olan, gerek başörtülü öğrencilere, gerek öğretim üyesi, lisansüstü öğrencisi veya çeşitli üniversite idarecilerine yönelik adaletsiz, kanun dışı davranışlara karşı organize bir mücadele vermek isteyen bu insanlar netice olarak ne istiyorlardı? Kendi kelimeleriyle: Gerçek lâiklik, gerçek demokrasi ve gerçek sivil toplum! Amerika veya İngiltere''de başörtüsü sorunu yoktu, öyleyse bizde de olmamalıydı. Bizde de oralardaki gibi insan hakları geçerli olmalıydı. Vesaire.

Yukarıda italikle verdiğim kavramların hiçbirine özel bir ''gıcığım'' yok. Ama bir medeniyet camiasının mensupları, hâkim medeniyetin temel kavramlarını bu derece gönül rahatlığı ile kullanıyorlarsa, ulaşılacak bir menzil, aşılacak bir tepe göremiyorum. Aylardır Rus bombardımanı altında bulunan "Çeçenlere sempati duymayan" ABD başkanının ülkesi bugün yemyeşilse, bunun bedelini Amazon ormanları ödediği içindir. Aynı şekilde, ülkesindeki insanlar (görece) hür gözüküyorsa, bunun bedelini Türkiye''de özgürlük için elele veren yüzbinler ödediği içindir. Clinton''ı insan hakları ve dinî özgürlükler hususunda Ecevit''ten çok ileride görenler, dünyada olup bitenlere ancak şaşı gözlerle bakabilenlerdir.

Matlubumuz, sistemin parlak, cilalı söylemi olacaksa, esaretimize âşık olmuşuz demektir. Zincirlerimizi silkeledikçe çıkan gürültüyü ''keyifli'' bir müzik bile sayabiliriz.