Nüfus, sosyalizm, vesaire

Thomas Malthus 201 yıl önce yayımladığı çalışmasında, insanoğlunun hayvanlarla paylaştığı doğal içgüdülere hamledilen biyolojik çoğaltma yeteneği ile, bu yeteneği sınırlayan bir kontroller kümesi arasındaki karşıtlıktan hareket ediyordu. Kontroller, ölüm oranı ile doğum oranını etkileyen kuvvetleri birbirinden ayırmakta olan pozitif kontroller; ve önleyici kontroller olarak iki gruba ayrılmaktadır. 1. İnsanın yenidenüretme yolundaki biyolojik yeteneği, onun yiyecek arzını arttırma yolundaki fiziki yeteneğini aşmaktadır. 2. Ya önleyici (doğumları azaltıcı) veya pozitif (ölümleri arttırıcı) kontroller her zaman işler durumdadır. 3. Yenidenüretim üzerindeki nihaî kontrol, yiyecek arzı üzerindeki sınırlamalarda yatmaktadır.

Mark Blaug''a göre, Malthus''ün iki tür ilerleme (yani, insanların sayısındaki geometrik artış ile yiyecek arzındaki aritmetik artış) arasında yaptığı ünlü zıtlaştırma bir reklam sloganının hipnotik, iknaedici gücüne sahipti. En küçük bileşik oran üzerinden büyümekte olan en küçük sonlu toplam (2+4+8+16+32+...) nihayette, en yüksek basit oranla büyümekte olan en büyük sonlu toplamı (1003+1006+1009+...) geride bırakacaktı. İlave insanlar kendilerini yeniden üretebilirdi, oysa ilave yiyecek kendi kendini arttıramazdı. Netice: başlangıçtaki durum ne olursa olsun, kısa bir süre sonra ''ancak ayakta kalacak kadar yer'' kalacaktı dünyada. Okuyucu böyle anlarda, maksimum biyolojik oranla büyümekte olan nüfusların gerçek dünyada mevcut olmadığını ve dolayısıyla böylesi tüyler ürperten karşılaştırmaların temel teoremi hala ispatsız bıraktığını muhtemelen aklına getirmezdi.

Binaenaleyh, Malthus''ün nüfus teorisi bir totolojidir. Bilimsel bir teori gelecekteki hadiseler hakkında, en azından kavramsal olarak yanlışlanabilme kapasitesine sahip bir öngörüde bulunan teoridir; bize önermenin yanlış çıkması halinde dünyanın hangi bakımdan farklı olacağını söyler. Metafizik bir önerme ise, yanlışlanabilme imkânı olmayan önermedir. Bunlar anlamlı görünebilir; fakat bunların anlamı ampirik alanda değildir. Yani ne doğrulanırlar, ne de yanlışlanırlar. Malthus''ün teorisi böyle bir metafizik teoridir ve tam bir totoloji örneği teşkil etmektedir. Bununla beraber, Malthus ''öngörü''yü iktisatın gayesi haline getiren muhtemelen ilk iktisatçıdır.

Klasik iktisata yönelik sosyalist eleştirinin hareket noktası farklıdır. Sismondi, ekonomiyi sadece bir hesap meselesi olarak gören ve bireyi kendi talihlerine terkeden klasiklere, her şeyden önce ahlâken karşı çıkmaktadır. Röpke''nin ifadesiyle: "Ferdî menfaatin rekabet muvacehesinde bütünün menfaatini temin edeceği hususunda serdedilen liberal ahenk nazariyesine karşı şiddetle vaziyet almaktadır; sermaye ile emek arasındaki tezada da işaret ettikten sonra bu sahada devletin müdahalesine lüzum görmektedir." Ayrıca, "klasik nazariyenin çok statik olduğunu ve muvazenenin bozulduğu zamanlarda tahaddüs eden ıstırap ve zararlara fazla ehemmiyet vermediğini" belirtmektedir. Özel mülkiyete esasta ses çıkarmayan Sismondi bir yarı-sosyalist sayılabilir; oysa Saint Simon ve Proudhon gibi sosyalistler özel mülkiyete karşıdırlar. Proudhon''un "mülkiyet hırsızlıktır" ifadesi sonraki nesiller için çarpıcı bir slogan olageldi.

İlerlemeye ve tabiatın fethine gönülden iman eden aristokrat Saint Simon''a göreyse, sosyalizmin tek kaygısı insanın ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılamak olmalı, bunun için de ilimlerden ve güzel sanatlardan geniş ölçüde faydalanmalıdır. "İnsanlar bugüne kadar tabiatla teker teker savaşmışlar adeta, bundan rekabet doğmuş, emekler boşa harcanmış; insanlar birbirlerine kumanda etmekten vazgeçip, emeklerini birleştirseler, tabiatı çok daha kolay, çok daha çabuk fethederlerdi. Ne düşman olurlardı birbirlerine, ne emekleri boşa giderdi."