Sözün düşüşü

Jacques Eliul, Sözün Düşüşü (veya Aşağılanması) başlıklı eserinde, modern çağda imgelere teslim oluşumuzu patlamak üzere olan bir çeşit terorist zaman bombasına benzetmektedir. Dil topyekün bozulmuş ve tehlikeli biçimde imgelere müptela olmuşuzdur. Etkin sosyal aktörler, bu bozulmuşluğu düzeltmeye çalışmak şöyle dursun, ondan nasıl çıkar sağlayabileceklerinin hesabı içindedirler.

Tanzimat sonrasında ''ıslahat'' kelimesi ne kadar istismar edilmişse, günümüzde ''reform'' veya ''devrim'' gibi kelimeler de öylesine, hatta çok daha seviyesizce istismar edilmektedir. Ecevet hükümeti on ay önce ''Malî Milat'' adı altında bir takım ekonomik/sosyal tedbirleri gündeme getirirken, gazeteler ''Büyük Reform'' diye başlık atmışlardı. Şimdi aynı tedbirlerin geri çekilmesine aynı gazeteler ''Devrim'' adını yakıştırıyorlar. Gel de Temel ile Dursun meselini hatırlama!

Köy ağası Temel, atına kurulmuş kasabaya doğru yol almaktadır. Uşağı Dursun ise yanıbaşında yayan yürümekte, arada bir küheylana bakıp iç geçirmektedir. Bak, der Ağa, atı çok istiyorsan sana verebilirim. Bir şartla: Atın tersinden birazcık yersen! Dursun düşünür: Ulan şu dünyada ne .oklar yedik; atın tersinden birazcık ağzıma atarsam ne çıkar? Kabul eder ve ata sahip olur. Bir süre o atlı, Ağa yayan yola devam ederler. Yürümeye pek alışkın olmayan Ağa, biraz sonra kesilir ve imrenerek uşağa bakmaya başlar. Dursun, bak Ağa, der; ben bu atı besleyemem zaten. İyisi mi gel ödeşelim; şunun tersinden biraz da sen ye, atını geri al. Yorgunluktan halsiz düşen Ağa çaresiz kabul eder ve atına tekrar kavuşur.

Bu arada kasaba da gözükmeye başlamıştır. Ağa bir kendine, bir uşağa bakar ve şöyle der: Ula Tursun, yola çıkarken bu at penimdi; şindi de penim. Oyleyse, piz pu poki niye yedik?

Soru şu: Devlet, vatandaştan servetinin hesabını sormamalı mıdır? Bireyler kayıt altına alınmayacak olurlarsa, büyük çoğunluğun hakları korunabilir mi? El cevap: Devlet elbette herkesten servetinin hesabını sorabilmelidir. Soramazsa, büyük çoğunluğun çıkarlarını teminat altına alamaz.

Ne var ki, devletin vatandaşı kayıt altına alabilmesi için, öncelikle kendisinin kayıt altında bulunması gerekir. Kayıtsız bir devlet, kayıtlı bir vatandaş kitlesi istiyorsa, bunu büyük çoğunluğun çıkarlarını korumak için değil, küçük azınlığın daha fazla semirmesini sağlamak için yapıyordur.

Diyelim ki, beş üyeli bir aileyiz ve hepimiz çalışıyoruz. Aile Kitabımızın birinci kuralı diyor ki: Herkes kazancının yarısını kendine ayırıp, diğer yarısını Babaya teslim edecek; o da bu şekilde oluşan bütçeden ortak masrafları ödeyecektir. Anne ve üç kardeş her ay kazançlarının yarısını muntazaman Babaya iletmekte, fakat Baba paraları alır almaz meyhane veya kumarhanenin yolunu tutmaktadır. Ev kirasını, bakkal-kasap borcunu ödemek yine diğerlerine kalmaktadır.

Böyle bir durumda, Anne ve kardeşler kazançlarını Babayla paylaşmaya devam ederler mi? Baba istediği kadar ilahî haklarından veya anayasal yetkilerinden söz etsin, durum değişir mi?

Söz düşünce, aile ve devlet de düşer!